:: అనంతపద్మనాభస్వామి ఆలయం తిరువనంతపురం :: 

    నమస్కారం! భారతీయ ఆధ్యాత్మిక వైభవాన్ని, అంతుచిక్కని రహస్యాలను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పే 'యాత్రాసుధ'కు స్వాగతం. ఈరోజు మనం కేరళ రాష్ట్ర రాజధాని తిరువనంతపురంలో కొలువై ఉన్న పరమ పావన క్షేత్రం, అనంత పద్మనాభ స్వామి ఆలయం గురించి తెలుసుకోబోతున్నాం. ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన దేవాలయంగా పేరుగాంచిన ఈ క్షేత్రం, భక్తికి మాత్రమే కాదు, అంతుచిక్కని మిస్టరీలకు కూడా నిలయం. సముద్రపు గాలి తాకుతూ, ఆధ్యాత్మిక పరిమళాలు వెదజల్లే ఈ పుణ్యభూమి విశేషాలను ఇప్పుడు వివరంగా విందాం.

     అరేబియాసముద్ర  తీరానికి అతి సమీపంలో ఉండటం వల్ల ఇక్కడ ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణం ఉంటుంది. నగరం మొత్తం పచ్చని చెట్లు, ఎత్తైన కొబ్బరి తోటలతో నిండి ఉండి, యాత్రికులకు కనువిందు చేస్తుంది.

    కేరళలో ఉష్ణమండల శీతోష్ణస్థితి ఉంటుంది. సాధారణంగా ఇక్కడ ఏడాది పొడవునా వాతావరణం బాగున్నప్పటికీ, అక్టోబర్ నుండి మార్చి నెలల మధ్య కాలం సందర్శనకు అత్యంత అనుకూలమైనది. ఈ సమయంలో ఎండ తీవ్రత తక్కువగా ఉండి, ప్రయాణం సుఖమయంగా ఉంటుంది. జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు వర్షాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి కాబట్టి, ఆ సమయంలో ప్రయాణ ప్రణాళికలు జాగ్రత్తగా వేసుకోవాలి.

     ఈ ఆలయ చరిత్ర కొన్ని శతాబ్దాల నాటిది. పురాణాల ప్రకారం, దివాకర ముని అనే భక్తుడికి విష్ణుమూర్తి ఒక చిన్న బాలుడి రూపంలో దర్శనమిచ్చి, తనను అనుసరించమని కోరారు. ఆ బాలుడు ఒక ఇలుప్ప (మహువా) చెట్టు తొర్రలోకి వెళ్ళి అదృశ్యమయ్యాడు. వెనువెంటనే ఆ చెట్టు పడిపోయి, సుమారు 18 మైళ్ళ పొడవున్న అనంత శయనుడైన విష్ణుమూర్తి విగ్రహంగా మారిందని ప్రతీతి. ముని ప్రార్థన మేరకు స్వామి వారు మూడున్నర యోజనాల పరిమాణానికి తగ్గారని చెబుతారు.ట్రావెన్‌కోర్ రాజవంశీయులు ఈ క్షేత్రాన్ని అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో అభివృద్ధి చేశారు. విశేషమేమిటంటే, 1750లో అప్పటి రాజు మార్తాండ వర్మ తన రాజ్యాన్ని మొత్తం స్వామివారికే అంకితం ఇచ్చి, తాను కేవలం 'పద్మనాభ దాసు'గా రాజ్యపాలన చేస్తానని ప్రకటించారు. అప్పటి నుండి నేటి వరకు ఈ ఆలయం ఆ రాజవంశం పర్యవేక్షణలోనే ఉంటూ, కేరళ సంస్కృతికి మరియు ద్రవిడ శిల్పకళకు నిలువుటద్దంగా నిలుస్తోంది.

     గర్భాలయంలో స్వామివారు శేషతల్పంపై పవళించి ఉన్న భంగిమలో భక్తులకు దర్శనమిస్తారు. ఈ విగ్రహం సుమారు 12,008 సాలగ్రామాలతో, 'కడుశర్కర యోగం' అనే ప్రత్యేక ఆయుర్వేద మిశ్రమంతో తయారు చేయబడింది. స్వామివారి విగ్రహం అంత పెద్దదిగా ఉండటం వల్ల, భక్తులు మూడు వేర్వేరు ద్వారాల ద్వారా ఆయనను దర్శించుకోవాలి. మొదటి ద్వారం నుండి ముఖభాగాన్ని, రెండో ద్వారం నుండి నాభి కమలంలో ఉన్న బ్రహ్మదేవుడిని, మూడో ద్వారం నుండి స్వామివారి పాద పద్మాలను దర్శించుకోవడం ఒక విలక్షణమైన అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.

    ఈ ఆలయంలో ఆచారాలు చాలా కఠినంగా ఉంటాయి. పురుషులు తప్పనిసరిగా ధోవతి (పంచె) ధరించాలి, పై వస్త్రం (షర్ట్) విప్పాలి. స్త్రీలు చీర లేదా లంగా ఓణి ధరించాలి. ప్యాంట్లు, జీన్స్, టీ-షర్ట్లకు అనుమతి లేదు. కులమతాల ప్రస్తావన లేకుండా కేవలం హిందువులకు మాత్రమే ఆలయ ప్రవేశం ఉంటుంది. 

     ఏడాదికి రెండుసార్లు జరిగే 'అల్పశి' (అక్టోబర్/నవంబర్) మరియు 'పైంగుని' (మార్చి/ఏప్రిల్) ఉత్సవాలు ఇక్కడ ప్రధాన ఆకర్షణలు. పది రోజుల పాటు జరిగే ఈ ఉత్సవాల ముగింపులో స్వామివారిని సముద్ర స్నానానికి తీసుకువెళ్లే 'ఆరాట్టు' ఊరేగింపు అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది. అప్పుడు ట్రావెన్‌కోర్ రాజవంశీయులు ఖడ్గం ధరించి స్వామివారిని అనుసరించడం ఒక విశిష్టమైన సాంప్రదాయం.

     ఈ ఆలయం వార్తల్లో నిలవడానికి ప్రధాన కారణం ఇక్కడి నేలమాళిగల్లో ఉన్న అపారమైన సంపద. 2011లో సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల మేరకు ఇక్కడి ఐదు రహస్య గదులను తెరిచినప్పుడు, అందులో బయటపడిన బంగారం, వజ్రవైఢూర్యాలు, పురాతన నాణేల విలువ కొన్ని లక్షల కోట్లుగా తేలింది. దీంతో ఈ క్షేత్రం ప్రపంచంలోనే అత్యంత ధనిక దేవాలయంగా గుర్తింపు పొందింది. అయితే, 'బి వాల్ట్' (Vault B) అని పిలిచే ఆరో గదిని మాత్రం ఇప్పటికీ తెరవలేదు. దాని తలుపులపై తాళాలు ఉండవు, కేవలం సర్పాల బొమ్మలు మాత్రమే చెక్కబడి ఉంటాయి.

     ఆ ఆరో గదిని 'నాగబంధం' లేదా 'గరుడ మంత్రం' ద్వారా బంధించారని, దానిని శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో తెరిస్తే అనర్థాలు జరుగుతాయని అక్కడి ప్రజల నమ్మకం. గొప్ప సిద్ధ పురుషులు మాత్రమే మంత్రోచ్చారణలతో ఆ తలుపులను తీయగలరని ప్రతీతి. ఆ తలుపు వెనుక నుండి సముద్రపు అలల చప్పుడు వినిపిస్తుందని కొందరు చెబుతుంటారు. ఈ రహస్యం ఇప్పటికీ ఆధునిక విజ్ఞాన శాస్త్రానికి ఒక సవాలుగానే మిగిలిపోయింది. ఈ అద్భుత దృశ్యాలను, విశేషాలను వింటుంటేనే మన పురాతన సంస్కృతి పట్ల ఎంతో గర్వంగా అనిపిస్తుంది.

     హైదరాబాద్ నుండి తిరువనంతపురం చేరుకోవడానికి విమాన, రైలు మార్గాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. శంషాబాద్ విమానాశ్రయం నుండి నేరుగా లేదా కనెక్టింగ్ ఫ్లైట్స్ ద్వారా సుమారు 2 నుండి 4 గంటల్లో చేరుకోవచ్చు. రైలులో వెళ్లాలనుకునే వారు శబరి ఎక్స్‌ప్రెస్ లేదా కన్యాకుమారి ఎక్స్‌ప్రెస్ ద్వారా ప్రయాణించవచ్చు; దీనికి సుమారు 24 నుండి 28 గంటల సమయం పడుతుంది.

    తిరువనంతపురం పర్యాటక కేంద్రం కావడంతో ఇక్కడ అన్ని వర్గాల వారికి బస సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఆలయానికి సమీపంలోనే దేవస్థానం నడిపే గదులు (Choultries) అందుబాటులో ఉంటాయి. పద్మనాభ స్వామి ఆలయం నుండి 2-3 కిలోమీటర్ల పరిధిలో బడ్జెట్ హోటళ్ళ నుండి 5-స్టార్ రిసార్ట్స్ వరకు లభిస్తాయి.

     స్వామివారి దర్శనం తర్వాత మీరు ఆలయం సమీపంలోని 'కుతీర మలిక' ప్యాలెస్ మ్యూజియాన్ని సందర్శించవచ్చు. అలాగే నగరానికి 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ప్రసిద్ధ కోవలం బీచ్, పద్మనాభపురం ప్యాలెస్ మరియు నేపియర్ మ్యూజియం తప్పక చూడాల్సిన ప్రదేశాలు. ఇవి మీ యాత్రకు పూర్తి స్థాయి అనుభూతిని ఇస్తాయి.

     అనంత పద్మనాభ స్వామి ఆలయం కేవలం ఒక దేవాలయం మాత్రమే కాదు, అది భారతీయ చరిత్రకు, అపారమైన సంపదకు మరియు అంతుచిక్కని రహస్యాలకు నిలయం. క్రమశిక్షణతో కూడిన భక్తిని, కేరళ సంప్రదాయాలను గౌరవిస్తూ చేసే ఈ యాత్ర మీ జీవితంలో ఒక తీపి గుర్తుగా మిగిలిపోతుంది. మరింత సమాచారం కోసం 'యాత్రాసుధ'ను ఫాలో అవ్వండి. లోకా సమస్తా సుఖినోభవంతు!