:: శ్రీకృష్ణుడు గోపబాలురతో కలిసి చల్దులారగించుట :: 

    శ్రీమద్భావతంలో దశమస్కంధంలోని అత్యంత రమణీయమైన ఘట్టాలలో వనభోజన వృత్తాంతం ఒకటి. అది ఒక దివ్యమైన ఉదయం. రేపల్లెలో బాలకృష్ణుడు తన చల్ది మూటను భుజాన వేసుకుని, చేతిలో పిల్లనగ్రోవిని పట్టుకుని, వేణునాదం చేస్తూ గోపబాలురందరినీ నిద్రలేపాడు. కృష్ణుడి పిలుపు వినడమే తడవుగా, వేలాదిమంది గోపబాలురు తమ తమ చల్ది కంచాలను, బుట్టలను చంకన పెట్టుకుని, గోవుల మందలను ముందుకు తోలుకుంటూ బృందావన అరణ్యాల వైపు ఉత్సాహంగా అడుగులు వేశారు. అందరిలోనూ ఒకటే ఆరాటం... ఈరోజు కృష్ణుడితో కలిసి అడవిలో గడపాలి, కృష్ణుడితో కలిసి భోజనం చేయాలి!

    యమునా నదీ తీరానికి చేరుకోగానే, గోపబాలుర ఆనందానికి అవధులు లేవు. పచ్చని చెట్లు, పక్షుల కిలకిలరావాల మధ్య వారు రకరకాల ఆటలు ఆడటం ప్రారంభించారు. కొందరు బాలురు కోకిలల్లా కూస్తే, మరికొందరు నెమళ్లలా నాట్యం చేశారు. "నేను కృష్ణుడిని పట్టుకుంటా" అంటూ ఒకరి వెనుక ఒకరు పరుగెత్తారు. కోతుల వలె చెట్లు ఎక్కడం, నీడలను చూసి నవ్వుకోవడం, ఒకరిపై ఒకరు పూలు చల్లుకోవడం... ఇలా ఆ అడవి అంతా వైకుంఠాన్నే తలపించింది. జగన్నాథుడైన ఆ పరమాత్మ, సామాన్య మానవ బాలకుడిగా మారి ఆ గోపబాలుర భక్తికి, నిష్కల్మషమైన ప్రేమకు దాసుడై వారితో కలిసి ఆటలాడాడు.

    ఆటల తర్వాత అందరికీ ఆకలి వేసింది. అప్పుడు కృష్ణుడు ఎంతో ఆప్యాయంగా బాలలందరినీ పిలిచి, భోజనానికి సమయమైందని, ఇక ఆలస్యం చేయవద్దని ఇలా అన్నాడు:

ఎండన్ మ్రగ్గితి రాకటంబడితి రింకేలా విలంబింపగా 

రండో బాలకులార! చల్దిగుడువన్ రమ్యస్థలంబిక్కడీ 

దండన్ లేగలు నీరుద్రావి యిరవందం బచ్చికల్ మేయుచుం 

దండంబై విహరించుచుండగ నమందప్రీతి భక్షింతమే

    "ఓ గోపబాలకులారా! మీరంతా ఎండకు అలసిపోయారు, ఆకలితో ఉన్నారు. ఇక ఆలస్యం ఎందుకు? మనం చల్ది తినడానికి ఇది ఎంతో అందంగా ఉన్న స్థలం. ఇదిగో! ఈ పక్కనే మన లేగదూడలు నీళ్లు తాగి, పచ్చిక మేస్తూ గుంపులు గుంపులుగా హాయిగా విహరిస్తున్నాయి. మనం కూడా ఇక్కడే కూర్చుని ఎంతో సంతోషంగా భోజనం చేద్దాం రండి" అని కృష్ణుడు పిలిచాడు.

    కృష్ణుడి మాట వినడమే తరువాయి, బాలలంతా యమునా నది ఇసుక తిన్నెలపై గుండ్రంగా కూర్చున్నారు. ఆ దృశ్యం ఎలా ఉందంటే:

జలజాంతస్థితకర్ణికం దిరిగిరా సంఘంబులై యున్న ఱే 

కుల చందంబున గృష్ణునిం దిరిగిరా గూర్చుండి వీక్షింపుచున్ 

శిలలున్ బల్లవముల్ దృణంబులు లతల్ చిక్కంబులున్ బువ్వలా 

కులు కంచంబులుగా భుజించిరచటన్ గోపార్భకుల్ భూవరా!

     తామరపువ్వులో మధ్యఉన్న కర్ణికచుట్టూ వరుసలు వరుసలుగా రేకులు పరుచుకొని ఉంటాయి. అలాగే కృష్ణుడు కర్ణికలాగా మధ్యన కూర్చొని ఉండగా గోపబాలకులందరూ  చుట్టూ రేకుల్లాగా సర్దుకుని కూర్చుని ఆయననే చూస్తున్నారు. ఆ అడవిలో దొరికిన రాళ్లు, చిగురాకులు, గడ్డిపరకలు, తీగలు, ఉట్లు, విస్తరాకులను కంచాలుగా చేసుకుని ఆ గోపబాలురు భోజనం చేయడం ప్రారంభించారు.

    ఆ భోజన సమయంలో గోపబాలురు చేసిన అల్లరి, వింత చేష్టలు ఆ పరమాత్మకే అమితానందాన్ని కలిగించాయి. అక్కడ ఒక్కొక్కరు ఒక్కోలా ప్రవర్తిస్తున్నారు:

మాటిమాటికి వ్రేలుమడిచి యూరించుచు నూరుగాయలు దినుచుండు నొక్క 

డొకని కంచములోని దొడిసి చయ్యన మ్రింగి "చూడులే"దని నోరుసూపు నొక్క,

డేగురార్గుర చల్దులెలమి బన్నిదమాడి కూర్కొని కూర్కొని కుడుచునొక్క 

డిన్నియుండగబంచియిడుట నెచ్చలితనమనుచు బంతెనగుండులాడునొకడు 

కృష్ణు జూడుమనుచు గికురించి పరుమ్రోల,

మేలిభక్ష్యరాశిమెసగు నొకడు -

నవ్వు నొకడు, సఖుల నవ్వించు నొక్కడు,

ముచ్చటాడునొకడు, మురియునొకడు.

    కృష్ణుని చుట్టూ వలయాకారంగా కూర్చున్న గోపాలకులంతా చల్దులారగిస్తున్నప్పుడు వారు చేసే పలుచేష్టలను పోతనగారు సహజంగా వర్ణిస్తున్నారు, కాదు కళ్ళకు కట్టిస్తున్నారు.ఒకడు మళ్ళీమళ్ళీ వేలు మడచి ఊరగాయలు తాను తింటూ , మిగిలినవారిని ఊరిస్తున్నాడు.  ఇంకొకడు పక్కవాడి కంచంలో పదార్థాన్ని టక్కున లాక్కుని మింగేసి, "నేను తీసుకోలేదు చూడు" అంటూ నోరు తెరిచి చూపిస్తున్నాడు. మరొకడేమో ఐదారుగురి చల్దన్నాన్ని ఒకేసారి కలిపి పంతానికి దిగి గబగబా నోట్లో కుక్కుకుంటున్నాడు. ఇంకో బాలుడు "ఇన్ని పదార్థాలు పక్కన పెట్టుకుని ఒంటరిగా తినడం స్నేహం అనిపించుకోదు, అందరికీ పంచి పెట్టాలి" అంటూ పంక్తిలో అందరికీ ఇస్తున్నాడు. ఒక బాలుడు పక్కవాడితో "అటు చూడు కృష్ణుడు!" అని మాయచేసి, వాడు అటు తిరగ్గానే వాడి ముందరి ఉత్తమ భక్ష్యాలను తినేస్తున్నాడు. ఇలా ఒకడు నవ్వుతూ, ఒకడు అందరినీ నవ్విస్తూ, ముచ్చటాడుతూ, మురిసిపోతూ ఆ వనభోజనాన్ని సాగించారు.

ఈ లీలలన్నింటి నడుమ, యజ్ఞభోక్త అయిన ఆ శ్రీకృష్ణుడు తన మిత్రుల మధ్య ఎలా కూర్చుని చల్దన్నం తిన్నాడో పోతన గారు అద్భుతంగా వర్ణించారు:

కడుపున దిండుగాగట్టిన వలువలో లాలితవంశనాళంబు జొనిపి 

విమలశృంగంబును వేత్రదండంబును జాఱి రానీక డాచంకనిఱికి 

మీగడ పెరుగుతో మేళవించిన చల్దిముద్ద డాపలిచేత మొనయ నునిచి 

చెలరేగి కొసరి తెచ్చిన యూరుగాయలు వ్రేళ్ళసందులనెల్ల వెలయ నిఱికి 

సంగడీల నడుమ జక్కనగూర్చుండి 

నర్మభాషణముల నగవునెఱపి 

యాగభోక్త కృష్ణు డమరులు వెఱగంద 

శైశవంబు మెఱసి చల్ది గుడిసె

 యజ్ఞయాగాదులలో హవిస్సులను స్వీకరించే ఆ శ్రీకృష్ణుడు, దేవతలు సైతం ఆశ్చర్యపోయేలా తన బాల్య లీలను ప్రదర్శించాడు. నడుముకు కట్టిన వస్త్రంలో పిల్లనగ్రోవిని దోపాడు; స్వచ్ఛమైన కొమ్ము బూరను, బెత్తాన్ని జారిపోకుండా ఎడమ చంకన ఇరికించాడు; మీగడ పెరుగుతో కలిపిన చల్ది అన్నం ముద్దను ఎడమ చేతిలో ఉంచుకున్నాడు; స్నేహితులు కొసరి కొసరి తెచ్చిన ఊరగాయ ముక్కలను తన కుడిచేతి వేళ్ల సందుల్లో ఇరికించుకున్నాడు. తన ప్రాణసఖులైన గోపబాలుర మధ్య చక్కగా కూర్చుని, వారితో పరిహాసాలాడుతూ, నవ్వులు చిందిస్తూ ఆ చల్దన్నాన్ని ఆరగించాడు.

ఇక్కడ జరిగిన సన్నివేశం కేవలం భోజనం కాదు, అది అద్వైత భావనకు, నిష్కల్మషమైన ప్రేమానురాగాలకు ప్రతీక. వేదాలకు, యజ్ఞాలకు దొరకని ఆ పరబ్రహ్మం, కేవలం 'భక్తి'కి లొంగిపోయి, బృందావనంలో గోపబాలుర మధ్య ఒక సామాన్య బాలుడిగా కూర్చుని చల్దన్నం తిన్న ఈ వనభోజన వృత్తాంతం భక్తి రసార్ద్రమైనది, సదా స్మరణీయమైనది.

 :: చంద్రుడికి క్షీణించడం తిరిగి వృద్ధి చెందడం అనే శాపం ఎందుకు వచ్చింది? ::   

    పౌరాణిక కథల ప్రకారం, చంద్రునికి ఏర్పడే వృద్ధి, క్షయాలు అవే పౌర్ణమి, అమావాస్యల వెనుక ఒక గొప్ప నైతిక సందేశం ఉంది. సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుని కుమారుడు దక్ష ప్రజాపతికి 27 మంది కుమార్తెలు ఉండేవారు. ఆ 27 మందే మన ఆకాశంలో చూసే అశ్విని నుండి రేవతి వరకు గల నక్షత్రాలు. దక్షుడు తన కుమార్తెలందరినీ చంద్రునికి ఇచ్చి వివాహం జరిపిస్తూ, అందరినీ సమానంగా చూసుకోవాలని చంద్రుని నుండి మాట తీసుకున్నాడు.

    అయితే, చంద్రుడు ఆ మాటను తప్పాడు. తన భార్యలందరిలో 'రోహిణి' అనే నక్షత్రం అత్యంత సౌందర్యవతి కావడంతో, చంద్రుడు ఆమెపైనే అమితమైన ప్రేమను కురిపిస్తూ మిగిలిన 26 మంది భార్యలను పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేశాడు. చంద్రుని పక్షపాత వైఖరి వల్ల మనస్తాపానికి గురైన మిగతా కుమార్తెలు తమ తండ్రికి మొరపెట్టుకున్నారు. దక్షుడు చంద్రుడిని పిలిపించి మందలించినప్పటికీ అతని ప్రవర్తనలో మార్పు రాలేదు. దీనితో ఆగ్రహించిన దక్ష ప్రజాపతి, "రూప గర్వంతో ధర్మాన్ని తప్పిన నీ తేజస్సు అంతరించిపోవు గాక! నువ్వు క్షయవ్యాధి బారిన పడతావు" అని ఘోరమైన శాపాన్ని ఇచ్చాడు.

    శాప ప్రభావంతో చంద్రుని వెలుగు, అమృత కళలు రోజురోజుకూ క్షీణించడం ప్రారంభించాయి. చంద్రుడు క్రమంగా కళావిహీనుడై, పూర్తిగా అంతరించిపోయే స్థితికి చేరుకోవడంతో లోకాలన్నీ చీకటిగా మారి సంక్షోభం ఏర్పడింది. దిక్కుతోచని చంద్రుడు బ్రహ్మదేవుని సలహా మేరకు ప్రభాస తీర్థానికి చేరుకుని, అక్కడ పరమశివుడిని స్మరిస్తూ ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు. చంద్రుని పశ్చాత్తాపానికి మెచ్చిన బోళాశంకరుడు అతనికి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

    దక్షుని శాపాన్ని పూర్తిగా రద్దు చేయడం ప్రకృతి నియమాలకు విరుద్ధం కాబట్టి, శివుడు ఒక ఉపశమనాన్ని ప్రసాదించాడు. చంద్రునిలోని ఒక కళను తన శిరస్సుపై ధరించి అతనికి అమరత్వాన్ని ఇచ్చాడు. శివుని అనుగ్రహం వల్ల చంద్రుడు ఒక నెలలో పదిహేను రోజుల పాటు రోజుకొక కళ చొప్పున క్షీణిస్తూ కృష్ణపక్షంలో  అమావాస్య రూపం దాలుస్తాడు. ఆ తర్వాత తిరిగి రోజుకొక కళను సంతరించుకుంటూ శుక్లపక్షంలో పౌర్ణమి నాటికి నిండు చందమామగా ప్రకాశిస్తాడు. ఎంతటి వారికైనా పక్షపాతం, అహంకారం పనికిరాదని, జీవితంలో కష్టసుఖాలు అనేవి చంద్రుని కళల లాగే వస్తూ పోతుంటాయని ఈ కథ మనకు గుర్తుచేస్తుంది.

     అందరకూ నమస్కారం. ఈ రోజు మనం కృష్ణశతకం లోని పదకొండవ పద్యాన్ని, దాని భావాన్ని విశేషాశాలను తెలుసుకుందాం. 

పదునాలుగు భువనంబులు 

కుదురుగ నీ కుక్షి నిలుపుకొను నేర్పరివై 

 విదితంబుగ నా దేవకి 

యుదరములో నెట్లు లొదిగియుంటివి కృష్ణా! 

    ఓ కృష్ణా! పదునాలుగు లోకాలను కూడా నీ ఉదరంలో ఎంతో భద్రంగా, కుదురుగా ఇమిడ్చుకోగల నేర్పరివి నువ్వు. అలాంటి పరమాత్ముడివైన నీవు, అందరికీ తెలిసేలా ఆ దేవకీదేవి గర్భంలో అంత చిన్నగా ఎలా ఒదిగిపోయావయ్యా! ఇది భగవంతుని లీలలను చూసి భక్తుడు ఆశ్చర్యంతో, మైమరపుతో వేసుకునే ఒక అమాయకమైన, మధురమైన ప్రశ్న.  ఈ పద్యం వెనుక ఉన్న విశేషాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

మొదటి విశేషం, శ్రీకృష్ణుని బ్రహ్మాండ భాండ నాయకత్వ వైభవం. హిందూ విశ్వాసాల ప్రకారం సృష్టిలో పదునాలుగు భువనాలు (ఏడు ఊర్ధ్వ లోకాలు, ఏడు అధో లోకాలు) ఉన్నాయి. శ్రీకృష్ణుడు చిన్నప్పుడు మట్టి తిన్నాడని యశోదమ్మ నోరు తెరిపించినప్పుడు, ఆమెకు ఆ నోట్లోనే ఈ పదునాలుగు లోకాలు, నదులు, పర్వతాలతో సహా మొత్తం విశ్వమంతా కనిపిస్తుంది. అంతటి అనంతమైన సృష్టిని తన కుక్షిలో (కడుపులో) పెట్టుకోగల సర్వేశ్వరుడు ఆయన అని ఈ పద్యం గుర్తుచేస్తుంది.

రెండవ విశేషం, ఇందులో దాగివున్న విరోధాభాస అలంకారం. కవి ఇక్కడ చిన్న - పెద్దల మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్ని చాలా అందంగా ఉపయోగించారు. ఒకవైపు పదునాలుగు లోకాలను తనలో దాచుకోగల అంతటి అనంతమైన రూపం, మరొకవైపు ఒక సాధారణ మానవ స్త్రీ అయిన దేవకీదేవి గర్భంలో ఇమిడిపోయేంత అతి చిన్న రూపం. ఈ రెండింటికీ పొంతన లేనట్లు అనిపించినా, భగవంతుని అద్భుతమైన మాయా శక్తిని, ఆయనకు సాధ్యమయ్యే అణిమాది అష్టసిద్ధులను ఇది మనకు కళ్ళకు కడుతుంది.

మూడవ విశేషం, భగవంతుని సౌలభ్యం లేదా భక్తులకు లొంగిపోయే తత్వం. అనంతమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపం కేవలం తన భక్తుల కోసం, లోక కల్యాణం కోసం తనను తాను తగ్గించుకుని, ఒక చిన్న శిశువుగా దేవకీ వసుదేవుల కారాగారంలో జన్మించింది. భగవంతుడు అణువు కంటే అణువుగాను, మహత్తు కంటే మహత్తుగాను మారగలడనే ఉపనిషత్ సత్యాన్ని ఈ పద్యం ఎంతో మధురంగా ధ్వనింపజేస్తుంది.

    విన్నారుగదా! వివరణ బాగుంటే లైక్ చేసి, మరిన్ని కృష్ణశతక పద్యాలకోసం ఈ ఛానల్ ను ఇప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

    సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి!! 

 :: రుద్రాక్ష ఎందుకు ధరించాలి? :: 

    రుద్రాక్షలు ధరించడం అనేది శతాబ్దాలుగా భారతీయ సంస్కృతి మరియు ఆధ్యాత్మికతలో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా కొనసాగుతోంది. పురాణాల ప్రకారం, శివుని కంటి నీటి చుక్కల నుండి రుద్రాక్ష వృక్షాలు ఉద్భవించాయని నమ్ముతారు. ఇవి కేవలం ఆధ్యాత్మిక విషయాలకే పరిమితం కాకుండా, మానవ శరీరానికి మరియు మనస్సుకు ఎంతో మేలు చేసే అద్భుతమైన గుణాలను కలిగి ఉన్నాయని శాస్త్రీయంగా కూడా నిరూపించబడింది.

    శారీరక ఆరోగ్య పరంగా రుద్రాక్షలు ధరించడం వల్ల ఎన్నో ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఉండే సహజసిద్ధమైన విద్యుదయస్కాంత (electromagnetic) గుణాలు శరీరంలోని రక్తప్రసరణను క్రమబద్ధీకరించి, అధిక రక్తపోటును (హైబీపీ) అదుపులో ఉంచుతాయి. ఇది గుండెపై ఒత్తిడిని తగ్గించి, గుండె పనితీరును మెరుగుపరచడమే కాకుండా, కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థను శాంతపరిచి శారీరక అలసట, తలనొప్పి వంటి సమస్యల నుండి ఉపశమనం కలిగిస్తుంది.

    మానసిక ప్రశాంతతకు రుద్రాక్షలు ఎంతగానో తోడ్పడతాయి. ప్రస్తుత కాలంలో చాలామంది ఎదుర్కొంటున్న మానసిక ఒత్తిడి (Stress), ఆందోళన (Anxiety) మరియు డిప్రెషన్ వంటి సమస్యలను తగ్గించడంలో ఇవి అద్భుతంగా పనిచేస్తాయి. ఇవి మనస్సును స్థిరపరిచి, జ్ఞాపకశక్తిని మరియు ఏకాగ్రతను పెంచుతాయి కాబట్టి, నిరంతరం చదువుకునే విద్యార్థులకు మరియు ధ్యానం (Meditation) చేసేవారికి ఇవి ఒక గొప్ప వరమని చెప్పవచ్చు.

    ఆధ్యాత్మికంగా రుద్రాక్షలు ధరించినప్పుడు అవి ఒక రక్షణ కవచంలా పనిచేస్తాయి. ఇవి మన చుట్టూ ఉన్న ప్రతికూల శక్తిని (Negative Energy) నిరోధించి, సానుకూల శక్తిని (Positive Energy) పెంపొందిస్తాయి. పూర్వకాలంలో సాధువులు ఒక చోటు నుండి మరో చోటుకి ప్రయాణించేటప్పుడు కొత్త వాతావరణానికి, అక్కడి నీరు మరియు ఆహారానికి శరీరం త్వరగా అలవాటు పడేందుకు వీటిని ఉపయోగించేవారు. అలాగే, ఇవి శరీరంలోని చక్రాలను సమతుల్యం చేసి ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదలకు తోడ్పడతాయి.

    రుద్రాక్షలలో ఒకటి నుండి ఇరవై ఒక్క ముఖాల వరకు రకాలు ఉంటాయి. ప్రతి ముఖానికి ఒక ప్రత్యేకమైన శక్తి మరియు ప్రయోజనం ఉంటుంది. ఉదాహరణకు ఐదు ముఖాల రుద్రాక్ష (పంచముఖి) అందరికీ మంచిదిగా పరిగణించబడుతుంది. అయినప్పటికీ, మీ నక్షత్రం లేదా నిర్దిష్ట అవసరాలకు తగిన రుద్రాక్షను నిపుణుల సలహాతో ఎంచుకుని, సరైన నియమ నిబంధనలతో ధరించినప్పుడు మాత్రమే పూర్తి ఫలితాలను పొందగలుగుతారు.

    అందరకూ నమస్కార! ఈరోజు మనం శ్రీకృష్ణ శతకంలోని పదవ పద్యాన్ని, ఆ పద్య భావాన్ని, విశేషాంశాలను తెలుసుకుందాం. 

వేదంబులు గననేరని - 

యాది పరబ్రహ్మమూర్తి వనఘ మురారీ -

 నా దిక్కుజూచి కావుము - 

నీ దిక్కే నమ్మినాడ నిజముగ కృష్ణా! 

    ఈ పద్యంలో శ్రీకృష్ణుడిని కేవలం ఒక మనుష్యుడిగానో లేదా రాజుగానో కాకుండా, సాక్షాత్తు "ఆది పరబ్రహ్మమూర్తి" గా వర్ణించారు. అనంతమైన జ్ఞానానికి నిలయాలైన వేదాలు సైతం ఏ పరమాత్మ యొక్క సంపూర్ణ స్వరూపాన్ని, మహిమను పూర్తిగా తెలుసుకోలేకపోయాయో, ఆ నిర్గుణ నిరాకార శక్తే ఇక్కడ సాకార రూపంలో శ్రీకృష్ణుడిగా అవతరించిందని భక్తుడు గుర్తిస్తాడు. భగవంతుడు వేదాలకు, బుద్ధికి అందని పరమ సత్యమనే వేదాంత రహస్యం ఇందులో దాగి ఉంది.

    స్వామిని "అనఘ మురారీ" అని సంబోధించడం వెనుక ఒక గొప్ప అర్థం ఉంది. 'అనఘ' అంటే ఎటువంటి పాపాలు లేని పవిత్రమైనవాడు అని, 'మురారి' అంటే ముర అనే రాక్షసుడిని సంహరించినవాడు అని అర్థం. ఇక్కడ ముర అనే రాక్షసుడు మనలో ఉండే అజ్ఞానానికి, కామక్రోధాలకు మరియు అహంకారానికి ప్రతీక. భగవంతుడిని ఆశ్రయిస్తే ఆయన మనలోని అరిషడ్వర్గాలనే రాక్షసులను సంహరించి, మన హృదయాన్ని పవిత్రం చేస్తాడనేది ఇక్కడి అంతరార్థం.

    భక్తి మార్గంలో అన్నిటికంటే గొప్పది శరణాగతి ప్రపత్తి. "నీ దిక్కే నమ్మినాడ నిజముగ" అనడంలో భక్తుడికి లౌకిక బంధాలపై, తన శక్తులపై నమ్మకం పోయి, కేవలం భగవంతుడే సర్వస్వం అనే భావన కనిపిస్తుంది. "నా దిక్కుజూచి కావుము" అంటూ స్వామి కరుణా కటాక్షాల కోసం ఆర్తితో వేడుకోవడం, భగవంతుని రక్షణను పరిపూర్ణంగా నమ్మడం ఈ పద్యంలోని భక్తి రసాన్ని అత్యున్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లింది.

    వివరణ బాగుంటే లైక్ చెయ్యండి. మరిన్ని శ్రీకృష్ణశతక పద్యాల కొరకు మన చానల్ ను యిప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి!! 

 

:: మహాభారత యుద్ధంలో పాల్గొనని బలరాముడు, కురుక్షేత్రం ముగిసాక ఎందుకు ఏడ్చాడు? ::

    మహాభారత యుద్ధం అనగానే మనకు కౌరవులు, పాండవులు, మరియు వారికి మార్గదర్శిగా నిలిచిన శ్రీకృష్ణుడు గుర్తుకువస్తారు. కానీ, శ్రీకృష్ణుడి అన్నయ్య అయిన బలరాముడు ఈ మహా యుద్ధంలో ఏ పక్షానా నిలబడకుండా, తటస్థంగా ఉండి తీర్థయాత్రలకు వెళ్ళిపోయాడు. అయితే, యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత కురుక్షేత్ర రణరంగానికి తిరిగి వచ్చిన బలరాముడు, అక్కడ జరిగిన ఒక సంఘటన చూసి తీవ్ర దుఃఖానికి లోనయ్యాడు. ఆయన ఎందుకు అంతగా విలపించాడో తెలుసుకోవడం చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.

    బలరాముడు గదాయుద్ధంలో నిపుణుడు. కౌరవులలోని దుర్యోధనుడు, పాండవులలోని భీముడు ఇద్దరూ బలరాముడికి ప్రియ శిష్యులే. యుద్ధం చివరి దశకు వచ్చేసరికి భీముడు, దుర్యోధనుల మధ్య తుది గదాయుద్ధం జరిగింది. ఆ సమయంలో బలరాముడు తీర్థయాత్రలు ముగించుకుని అక్కడికి చేరుకున్నాడు.

    గదాయుద్ధ నియమాల ప్రకారం నాభి (బొడ్డు) కింద కొట్టడం నిషిద్ధం. కానీ, కృష్ణుడి సూచనతో భీముడు దుర్యోధనుడి తొడలపై గదతో కొట్టి అతడిని పడగొట్టాడు. తన ప్రియ శిష్యుడైన దుర్యోధనుడిని అధర్మంగా దెబ్బతీయడం చూసి బలరాముడు తీవ్ర ఆగ్రహానికి లోనయ్యాడు. నియమాలను ఉల్లంఘించిన భీముడిని చంపడానికి తన హలాన్ని (నాగలిని) కూడా ఎత్తాడు. కానీ శ్రీకృష్ణుడు జోక్యం చేసుకుని, ద్రౌపదికి భీముడు చేసిన ప్రతిజ్ఞను గుర్తుచేసి బలరాముడిని శాంతింపజేశాడు.

    కోపం తగ్గిన తర్వాత, రణరంగంలో చావుబతుకుల మధ్య ఉన్న దుర్యోధనుడిని చూసి బలరాముడి మనసు ద్రవించింది. అధర్మం వైపు నిలబడినప్పటికీ, దుర్యోధనుడు తనపై చూపిన భక్తిని, గదాయుద్ధంలో అతడు చూపిన ప్రతిభను బలరాముడు తలచుకున్నాడు.

"ధర్మ రక్షణ కోసం స్వయంగా భగవంతుడే (కృష్ణుడు) అధర్మానికి పరోక్షంగా సహకరించాల్సి వచ్చిందంటే, రాబోయే కలియుగంలో సామాన్య మానవుల పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉంటుందో కదా!" అని బలరాముడు బాధపడ్డాడు.

    మహా బలశాలలు, అస్త్రశస్త్ర కోవిదులు అయిన కురువంశ వీరులంతా రక్తం మడుగులో పడి ఉండటం చూసి, యుద్ధం వల్ల మిగిలేది కేవలం శ్మశాన వైరాగ్యమేనని గ్రహించి ఆయన కన్నీరు పెట్టుకున్నాడు.

    బలరాముడి కన్నీళ్లు కేవలం ఒక శిష్యుడి మరణం కోసమే కాదు... యుద్ధం తెచ్చే వినాశనానికి, రాబోయే కాలంలో క్షీణించబోయే నైతిక విలువల పట్ల ఆయనకు కలిగిన ఆవేదనకు ప్రతీకలు.

 ఓ కారుణ్యపయోనిధి! 

నా కాధారంబవగుచు నయముగ బ్రోవ

న్నాకేల యితర చింతలు

 నాకాధిప వినుత లోకనాయక కృష్ణా!

దేవరాజైన ఇంద్రుని చేత పూజింపబడేవాడా, సమస్త లోకాలకు ప్రభువైనవాడా, దయాసముద్రుడైన ఓ శ్రీకృష్ణా! నీవే నాకు పరమ ఆధారమై, నన్ను ఎల్లప్పుడూ ప్రేమతో, లాలనతో రక్షిస్తూ ఉంటే... నాకు ఈ సంసారంలో ఇక వేరే ఇతర చింతలు (బాధలు, దిగుళ్ళు) ఎందుకు ఉంటాయి? నీవుండగా నాకు ఏ భయమూ లేదు.

ఈ పద్యంలో భక్తుడికి దేవునిపై ఉన్న అచంచలమైన నమ్మకం కనిపిస్తుంది. "నువ్వు నన్ను కాపాడుతుంటే నాకు ఇంక లోకంలో దేని గురించీ చింత లేదు" అనడం భగవద్గీతలోని 'మాశుచః' (దిగులు పడకు) అనే శ్రీకృష్ణుని అభయహస్తాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది.

 భగవంతుని దయను సముద్రంతో పోల్చారు. సముద్రంలో నీరు ఎలా తరిగిపోదో, స్వామి వారి దయ కూడా భక్తులపై ఎప్పటికీ తరిగిపోదు అని చెప్పడం ఇందులో ఉన్న అంతరార్థం.

లౌకిక జీవితంలో మనిషికి ఎన్నో ఆరాటాలు, పోరాటాలు, ఆందోళనలు (చింతలు) ఉంటాయి. కానీ వాటన్నింటికీ మూల కారణం భగవంతునిపై పూర్తిగా భారం వేయకపోవడమే. ఎప్పుడైతే "నాకు కృష్ణుడు ఉన్నాడు" అనే ధీమా వస్తుందో, అప్పుడు మనిషి మానసిక ప్రశాంతతను పొందుతాడు.

ఈ పద్యం చదవడానికి ఎంతో మధురంగా, పాడుకోవడానికి సులువుగా ఉంటుంది. 'కృష్ణా!' అనే మకుటంతో కూడిన ఈ శతక పద్యం చిన్న పిల్లల నుండి పెద్దల వరకు అందరికీ భక్తి మార్గాన్ని సులభంగా బోధిస్తుంది.

: "కృష్ణ పరమాత్మను నమ్ముకున్న వాడికి జీవితంలో ఎలాంటి కొరత ఉండదు, వాడి బాధ్యతను స్వామే చూసుకుంటాడు" అనే పరమ సత్యాన్ని చాటిచెప్పే అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశం ఈ పద్యం!