:: శ్రీకృష్ణుడు గోపబాలురతో కలిసి చల్దులారగించుట :: 

    శ్రీమద్భావతంలో దశమస్కంధంలోని అత్యంత రమణీయమైన ఘట్టాలలో వనభోజన వృత్తాంతం ఒకటి. అది ఒక దివ్యమైన ఉదయం. రేపల్లెలో బాలకృష్ణుడు తన చల్ది మూటను భుజాన వేసుకుని, చేతిలో పిల్లనగ్రోవిని పట్టుకుని, వేణునాదం చేస్తూ గోపబాలురందరినీ నిద్రలేపాడు. కృష్ణుడి పిలుపు వినడమే తడవుగా, వేలాదిమంది గోపబాలురు తమ తమ చల్ది కంచాలను, బుట్టలను చంకన పెట్టుకుని, గోవుల మందలను ముందుకు తోలుకుంటూ బృందావన అరణ్యాల వైపు ఉత్సాహంగా అడుగులు వేశారు. అందరిలోనూ ఒకటే ఆరాటం... ఈరోజు కృష్ణుడితో కలిసి అడవిలో గడపాలి, కృష్ణుడితో కలిసి భోజనం చేయాలి!

    యమునా నదీ తీరానికి చేరుకోగానే, గోపబాలుర ఆనందానికి అవధులు లేవు. పచ్చని చెట్లు, పక్షుల కిలకిలరావాల మధ్య వారు రకరకాల ఆటలు ఆడటం ప్రారంభించారు. కొందరు బాలురు కోకిలల్లా కూస్తే, మరికొందరు నెమళ్లలా నాట్యం చేశారు. "నేను కృష్ణుడిని పట్టుకుంటా" అంటూ ఒకరి వెనుక ఒకరు పరుగెత్తారు. కోతుల వలె చెట్లు ఎక్కడం, నీడలను చూసి నవ్వుకోవడం, ఒకరిపై ఒకరు పూలు చల్లుకోవడం... ఇలా ఆ అడవి అంతా వైకుంఠాన్నే తలపించింది. జగన్నాథుడైన ఆ పరమాత్మ, సామాన్య మానవ బాలకుడిగా మారి ఆ గోపబాలుర భక్తికి, నిష్కల్మషమైన ప్రేమకు దాసుడై వారితో కలిసి ఆటలాడాడు.

    ఆటల తర్వాత అందరికీ ఆకలి వేసింది. అప్పుడు కృష్ణుడు ఎంతో ఆప్యాయంగా బాలలందరినీ పిలిచి, భోజనానికి సమయమైందని, ఇక ఆలస్యం చేయవద్దని ఇలా అన్నాడు:

ఎండన్ మ్రగ్గితి రాకటంబడితి రింకేలా విలంబింపగా 

రండో బాలకులార! చల్దిగుడువన్ రమ్యస్థలంబిక్కడీ 

దండన్ లేగలు నీరుద్రావి యిరవందం బచ్చికల్ మేయుచుం 

దండంబై విహరించుచుండగ నమందప్రీతి భక్షింతమే

    "ఓ గోపబాలకులారా! మీరంతా ఎండకు అలసిపోయారు, ఆకలితో ఉన్నారు. ఇక ఆలస్యం ఎందుకు? మనం చల్ది తినడానికి ఇది ఎంతో అందంగా ఉన్న స్థలం. ఇదిగో! ఈ పక్కనే మన లేగదూడలు నీళ్లు తాగి, పచ్చిక మేస్తూ గుంపులు గుంపులుగా హాయిగా విహరిస్తున్నాయి. మనం కూడా ఇక్కడే కూర్చుని ఎంతో సంతోషంగా భోజనం చేద్దాం రండి" అని కృష్ణుడు పిలిచాడు.

    కృష్ణుడి మాట వినడమే తరువాయి, బాలలంతా యమునా నది ఇసుక తిన్నెలపై గుండ్రంగా కూర్చున్నారు. ఆ దృశ్యం ఎలా ఉందంటే:

జలజాంతస్థితకర్ణికం దిరిగిరా సంఘంబులై యున్న ఱే 

కుల చందంబున గృష్ణునిం దిరిగిరా గూర్చుండి వీక్షింపుచున్ 

శిలలున్ బల్లవముల్ దృణంబులు లతల్ చిక్కంబులున్ బువ్వలా 

కులు కంచంబులుగా భుజించిరచటన్ గోపార్భకుల్ భూవరా!

     తామరపువ్వులో మధ్యఉన్న కర్ణికచుట్టూ వరుసలు వరుసలుగా రేకులు పరుచుకొని ఉంటాయి. అలాగే కృష్ణుడు కర్ణికలాగా మధ్యన కూర్చొని ఉండగా గోపబాలకులందరూ  చుట్టూ రేకుల్లాగా సర్దుకుని కూర్చుని ఆయననే చూస్తున్నారు. ఆ అడవిలో దొరికిన రాళ్లు, చిగురాకులు, గడ్డిపరకలు, తీగలు, ఉట్లు, విస్తరాకులను కంచాలుగా చేసుకుని ఆ గోపబాలురు భోజనం చేయడం ప్రారంభించారు.

    ఆ భోజన సమయంలో గోపబాలురు చేసిన అల్లరి, వింత చేష్టలు ఆ పరమాత్మకే అమితానందాన్ని కలిగించాయి. అక్కడ ఒక్కొక్కరు ఒక్కోలా ప్రవర్తిస్తున్నారు:

మాటిమాటికి వ్రేలుమడిచి యూరించుచు నూరుగాయలు దినుచుండు నొక్క 

డొకని కంచములోని దొడిసి చయ్యన మ్రింగి "చూడులే"దని నోరుసూపు నొక్క,

డేగురార్గుర చల్దులెలమి బన్నిదమాడి కూర్కొని కూర్కొని కుడుచునొక్క 

డిన్నియుండగబంచియిడుట నెచ్చలితనమనుచు బంతెనగుండులాడునొకడు 

కృష్ణు జూడుమనుచు గికురించి పరుమ్రోల,

మేలిభక్ష్యరాశిమెసగు నొకడు -

నవ్వు నొకడు, సఖుల నవ్వించు నొక్కడు,

ముచ్చటాడునొకడు, మురియునొకడు.

    కృష్ణుని చుట్టూ వలయాకారంగా కూర్చున్న గోపాలకులంతా చల్దులారగిస్తున్నప్పుడు వారు చేసే పలుచేష్టలను పోతనగారు సహజంగా వర్ణిస్తున్నారు, కాదు కళ్ళకు కట్టిస్తున్నారు.ఒకడు మళ్ళీమళ్ళీ వేలు మడచి ఊరగాయలు తాను తింటూ , మిగిలినవారిని ఊరిస్తున్నాడు.  ఇంకొకడు పక్కవాడి కంచంలో పదార్థాన్ని టక్కున లాక్కుని మింగేసి, "నేను తీసుకోలేదు చూడు" అంటూ నోరు తెరిచి చూపిస్తున్నాడు. మరొకడేమో ఐదారుగురి చల్దన్నాన్ని ఒకేసారి కలిపి పంతానికి దిగి గబగబా నోట్లో కుక్కుకుంటున్నాడు. ఇంకో బాలుడు "ఇన్ని పదార్థాలు పక్కన పెట్టుకుని ఒంటరిగా తినడం స్నేహం అనిపించుకోదు, అందరికీ పంచి పెట్టాలి" అంటూ పంక్తిలో అందరికీ ఇస్తున్నాడు. ఒక బాలుడు పక్కవాడితో "అటు చూడు కృష్ణుడు!" అని మాయచేసి, వాడు అటు తిరగ్గానే వాడి ముందరి ఉత్తమ భక్ష్యాలను తినేస్తున్నాడు. ఇలా ఒకడు నవ్వుతూ, ఒకడు అందరినీ నవ్విస్తూ, ముచ్చటాడుతూ, మురిసిపోతూ ఆ వనభోజనాన్ని సాగించారు.

ఈ లీలలన్నింటి నడుమ, యజ్ఞభోక్త అయిన ఆ శ్రీకృష్ణుడు తన మిత్రుల మధ్య ఎలా కూర్చుని చల్దన్నం తిన్నాడో పోతన గారు అద్భుతంగా వర్ణించారు:

కడుపున దిండుగాగట్టిన వలువలో లాలితవంశనాళంబు జొనిపి 

విమలశృంగంబును వేత్రదండంబును జాఱి రానీక డాచంకనిఱికి 

మీగడ పెరుగుతో మేళవించిన చల్దిముద్ద డాపలిచేత మొనయ నునిచి 

చెలరేగి కొసరి తెచ్చిన యూరుగాయలు వ్రేళ్ళసందులనెల్ల వెలయ నిఱికి 

సంగడీల నడుమ జక్కనగూర్చుండి 

నర్మభాషణముల నగవునెఱపి 

యాగభోక్త కృష్ణు డమరులు వెఱగంద 

శైశవంబు మెఱసి చల్ది గుడిసె

 యజ్ఞయాగాదులలో హవిస్సులను స్వీకరించే ఆ శ్రీకృష్ణుడు, దేవతలు సైతం ఆశ్చర్యపోయేలా తన బాల్య లీలను ప్రదర్శించాడు. నడుముకు కట్టిన వస్త్రంలో పిల్లనగ్రోవిని దోపాడు; స్వచ్ఛమైన కొమ్ము బూరను, బెత్తాన్ని జారిపోకుండా ఎడమ చంకన ఇరికించాడు; మీగడ పెరుగుతో కలిపిన చల్ది అన్నం ముద్దను ఎడమ చేతిలో ఉంచుకున్నాడు; స్నేహితులు కొసరి కొసరి తెచ్చిన ఊరగాయ ముక్కలను తన కుడిచేతి వేళ్ల సందుల్లో ఇరికించుకున్నాడు. తన ప్రాణసఖులైన గోపబాలుర మధ్య చక్కగా కూర్చుని, వారితో పరిహాసాలాడుతూ, నవ్వులు చిందిస్తూ ఆ చల్దన్నాన్ని ఆరగించాడు.

ఇక్కడ జరిగిన సన్నివేశం కేవలం భోజనం కాదు, అది అద్వైత భావనకు, నిష్కల్మషమైన ప్రేమానురాగాలకు ప్రతీక. వేదాలకు, యజ్ఞాలకు దొరకని ఆ పరబ్రహ్మం, కేవలం 'భక్తి'కి లొంగిపోయి, బృందావనంలో గోపబాలుర మధ్య ఒక సామాన్య బాలుడిగా కూర్చుని చల్దన్నం తిన్న ఈ వనభోజన వృత్తాంతం భక్తి రసార్ద్రమైనది, సదా స్మరణీయమైనది.

 :: చంద్రుడికి క్షీణించడం తిరిగి వృద్ధి చెందడం అనే శాపం ఎందుకు వచ్చింది? ::   

    పౌరాణిక కథల ప్రకారం, చంద్రునికి ఏర్పడే వృద్ధి, క్షయాలు అవే పౌర్ణమి, అమావాస్యల వెనుక ఒక గొప్ప నైతిక సందేశం ఉంది. సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుని కుమారుడు దక్ష ప్రజాపతికి 27 మంది కుమార్తెలు ఉండేవారు. ఆ 27 మందే మన ఆకాశంలో చూసే అశ్విని నుండి రేవతి వరకు గల నక్షత్రాలు. దక్షుడు తన కుమార్తెలందరినీ చంద్రునికి ఇచ్చి వివాహం జరిపిస్తూ, అందరినీ సమానంగా చూసుకోవాలని చంద్రుని నుండి మాట తీసుకున్నాడు.

    అయితే, చంద్రుడు ఆ మాటను తప్పాడు. తన భార్యలందరిలో 'రోహిణి' అనే నక్షత్రం అత్యంత సౌందర్యవతి కావడంతో, చంద్రుడు ఆమెపైనే అమితమైన ప్రేమను కురిపిస్తూ మిగిలిన 26 మంది భార్యలను పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేశాడు. చంద్రుని పక్షపాత వైఖరి వల్ల మనస్తాపానికి గురైన మిగతా కుమార్తెలు తమ తండ్రికి మొరపెట్టుకున్నారు. దక్షుడు చంద్రుడిని పిలిపించి మందలించినప్పటికీ అతని ప్రవర్తనలో మార్పు రాలేదు. దీనితో ఆగ్రహించిన దక్ష ప్రజాపతి, "రూప గర్వంతో ధర్మాన్ని తప్పిన నీ తేజస్సు అంతరించిపోవు గాక! నువ్వు క్షయవ్యాధి బారిన పడతావు" అని ఘోరమైన శాపాన్ని ఇచ్చాడు.

    శాప ప్రభావంతో చంద్రుని వెలుగు, అమృత కళలు రోజురోజుకూ క్షీణించడం ప్రారంభించాయి. చంద్రుడు క్రమంగా కళావిహీనుడై, పూర్తిగా అంతరించిపోయే స్థితికి చేరుకోవడంతో లోకాలన్నీ చీకటిగా మారి సంక్షోభం ఏర్పడింది. దిక్కుతోచని చంద్రుడు బ్రహ్మదేవుని సలహా మేరకు ప్రభాస తీర్థానికి చేరుకుని, అక్కడ పరమశివుడిని స్మరిస్తూ ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు. చంద్రుని పశ్చాత్తాపానికి మెచ్చిన బోళాశంకరుడు అతనికి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

    దక్షుని శాపాన్ని పూర్తిగా రద్దు చేయడం ప్రకృతి నియమాలకు విరుద్ధం కాబట్టి, శివుడు ఒక ఉపశమనాన్ని ప్రసాదించాడు. చంద్రునిలోని ఒక కళను తన శిరస్సుపై ధరించి అతనికి అమరత్వాన్ని ఇచ్చాడు. శివుని అనుగ్రహం వల్ల చంద్రుడు ఒక నెలలో పదిహేను రోజుల పాటు రోజుకొక కళ చొప్పున క్షీణిస్తూ కృష్ణపక్షంలో  అమావాస్య రూపం దాలుస్తాడు. ఆ తర్వాత తిరిగి రోజుకొక కళను సంతరించుకుంటూ శుక్లపక్షంలో పౌర్ణమి నాటికి నిండు చందమామగా ప్రకాశిస్తాడు. ఎంతటి వారికైనా పక్షపాతం, అహంకారం పనికిరాదని, జీవితంలో కష్టసుఖాలు అనేవి చంద్రుని కళల లాగే వస్తూ పోతుంటాయని ఈ కథ మనకు గుర్తుచేస్తుంది.

     అందరకూ నమస్కారం. ఈ రోజు మనం కృష్ణశతకం లోని పదకొండవ పద్యాన్ని, దాని భావాన్ని విశేషాశాలను తెలుసుకుందాం. 

పదునాలుగు భువనంబులు 

కుదురుగ నీ కుక్షి నిలుపుకొను నేర్పరివై 

 విదితంబుగ నా దేవకి 

యుదరములో నెట్లు లొదిగియుంటివి కృష్ణా! 

    ఓ కృష్ణా! పదునాలుగు లోకాలను కూడా నీ ఉదరంలో ఎంతో భద్రంగా, కుదురుగా ఇమిడ్చుకోగల నేర్పరివి నువ్వు. అలాంటి పరమాత్ముడివైన నీవు, అందరికీ తెలిసేలా ఆ దేవకీదేవి గర్భంలో అంత చిన్నగా ఎలా ఒదిగిపోయావయ్యా! ఇది భగవంతుని లీలలను చూసి భక్తుడు ఆశ్చర్యంతో, మైమరపుతో వేసుకునే ఒక అమాయకమైన, మధురమైన ప్రశ్న.  ఈ పద్యం వెనుక ఉన్న విశేషాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

మొదటి విశేషం, శ్రీకృష్ణుని బ్రహ్మాండ భాండ నాయకత్వ వైభవం. హిందూ విశ్వాసాల ప్రకారం సృష్టిలో పదునాలుగు భువనాలు (ఏడు ఊర్ధ్వ లోకాలు, ఏడు అధో లోకాలు) ఉన్నాయి. శ్రీకృష్ణుడు చిన్నప్పుడు మట్టి తిన్నాడని యశోదమ్మ నోరు తెరిపించినప్పుడు, ఆమెకు ఆ నోట్లోనే ఈ పదునాలుగు లోకాలు, నదులు, పర్వతాలతో సహా మొత్తం విశ్వమంతా కనిపిస్తుంది. అంతటి అనంతమైన సృష్టిని తన కుక్షిలో (కడుపులో) పెట్టుకోగల సర్వేశ్వరుడు ఆయన అని ఈ పద్యం గుర్తుచేస్తుంది.

రెండవ విశేషం, ఇందులో దాగివున్న విరోధాభాస అలంకారం. కవి ఇక్కడ చిన్న - పెద్దల మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్ని చాలా అందంగా ఉపయోగించారు. ఒకవైపు పదునాలుగు లోకాలను తనలో దాచుకోగల అంతటి అనంతమైన రూపం, మరొకవైపు ఒక సాధారణ మానవ స్త్రీ అయిన దేవకీదేవి గర్భంలో ఇమిడిపోయేంత అతి చిన్న రూపం. ఈ రెండింటికీ పొంతన లేనట్లు అనిపించినా, భగవంతుని అద్భుతమైన మాయా శక్తిని, ఆయనకు సాధ్యమయ్యే అణిమాది అష్టసిద్ధులను ఇది మనకు కళ్ళకు కడుతుంది.

మూడవ విశేషం, భగవంతుని సౌలభ్యం లేదా భక్తులకు లొంగిపోయే తత్వం. అనంతమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపం కేవలం తన భక్తుల కోసం, లోక కల్యాణం కోసం తనను తాను తగ్గించుకుని, ఒక చిన్న శిశువుగా దేవకీ వసుదేవుల కారాగారంలో జన్మించింది. భగవంతుడు అణువు కంటే అణువుగాను, మహత్తు కంటే మహత్తుగాను మారగలడనే ఉపనిషత్ సత్యాన్ని ఈ పద్యం ఎంతో మధురంగా ధ్వనింపజేస్తుంది.

    విన్నారుగదా! వివరణ బాగుంటే లైక్ చేసి, మరిన్ని కృష్ణశతక పద్యాలకోసం ఈ ఛానల్ ను ఇప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

    సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి!! 

 :: రుద్రాక్ష ఎందుకు ధరించాలి? :: 

    రుద్రాక్షలు ధరించడం అనేది శతాబ్దాలుగా భారతీయ సంస్కృతి మరియు ఆధ్యాత్మికతలో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా కొనసాగుతోంది. పురాణాల ప్రకారం, శివుని కంటి నీటి చుక్కల నుండి రుద్రాక్ష వృక్షాలు ఉద్భవించాయని నమ్ముతారు. ఇవి కేవలం ఆధ్యాత్మిక విషయాలకే పరిమితం కాకుండా, మానవ శరీరానికి మరియు మనస్సుకు ఎంతో మేలు చేసే అద్భుతమైన గుణాలను కలిగి ఉన్నాయని శాస్త్రీయంగా కూడా నిరూపించబడింది.

    శారీరక ఆరోగ్య పరంగా రుద్రాక్షలు ధరించడం వల్ల ఎన్నో ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఉండే సహజసిద్ధమైన విద్యుదయస్కాంత (electromagnetic) గుణాలు శరీరంలోని రక్తప్రసరణను క్రమబద్ధీకరించి, అధిక రక్తపోటును (హైబీపీ) అదుపులో ఉంచుతాయి. ఇది గుండెపై ఒత్తిడిని తగ్గించి, గుండె పనితీరును మెరుగుపరచడమే కాకుండా, కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థను శాంతపరిచి శారీరక అలసట, తలనొప్పి వంటి సమస్యల నుండి ఉపశమనం కలిగిస్తుంది.

    మానసిక ప్రశాంతతకు రుద్రాక్షలు ఎంతగానో తోడ్పడతాయి. ప్రస్తుత కాలంలో చాలామంది ఎదుర్కొంటున్న మానసిక ఒత్తిడి (Stress), ఆందోళన (Anxiety) మరియు డిప్రెషన్ వంటి సమస్యలను తగ్గించడంలో ఇవి అద్భుతంగా పనిచేస్తాయి. ఇవి మనస్సును స్థిరపరిచి, జ్ఞాపకశక్తిని మరియు ఏకాగ్రతను పెంచుతాయి కాబట్టి, నిరంతరం చదువుకునే విద్యార్థులకు మరియు ధ్యానం (Meditation) చేసేవారికి ఇవి ఒక గొప్ప వరమని చెప్పవచ్చు.

    ఆధ్యాత్మికంగా రుద్రాక్షలు ధరించినప్పుడు అవి ఒక రక్షణ కవచంలా పనిచేస్తాయి. ఇవి మన చుట్టూ ఉన్న ప్రతికూల శక్తిని (Negative Energy) నిరోధించి, సానుకూల శక్తిని (Positive Energy) పెంపొందిస్తాయి. పూర్వకాలంలో సాధువులు ఒక చోటు నుండి మరో చోటుకి ప్రయాణించేటప్పుడు కొత్త వాతావరణానికి, అక్కడి నీరు మరియు ఆహారానికి శరీరం త్వరగా అలవాటు పడేందుకు వీటిని ఉపయోగించేవారు. అలాగే, ఇవి శరీరంలోని చక్రాలను సమతుల్యం చేసి ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదలకు తోడ్పడతాయి.

    రుద్రాక్షలలో ఒకటి నుండి ఇరవై ఒక్క ముఖాల వరకు రకాలు ఉంటాయి. ప్రతి ముఖానికి ఒక ప్రత్యేకమైన శక్తి మరియు ప్రయోజనం ఉంటుంది. ఉదాహరణకు ఐదు ముఖాల రుద్రాక్ష (పంచముఖి) అందరికీ మంచిదిగా పరిగణించబడుతుంది. అయినప్పటికీ, మీ నక్షత్రం లేదా నిర్దిష్ట అవసరాలకు తగిన రుద్రాక్షను నిపుణుల సలహాతో ఎంచుకుని, సరైన నియమ నిబంధనలతో ధరించినప్పుడు మాత్రమే పూర్తి ఫలితాలను పొందగలుగుతారు.

    అందరకూ నమస్కార! ఈరోజు మనం శ్రీకృష్ణ శతకంలోని పదవ పద్యాన్ని, ఆ పద్య భావాన్ని, విశేషాంశాలను తెలుసుకుందాం. 

వేదంబులు గననేరని - 

యాది పరబ్రహ్మమూర్తి వనఘ మురారీ -

 నా దిక్కుజూచి కావుము - 

నీ దిక్కే నమ్మినాడ నిజముగ కృష్ణా! 

    ఈ పద్యంలో శ్రీకృష్ణుడిని కేవలం ఒక మనుష్యుడిగానో లేదా రాజుగానో కాకుండా, సాక్షాత్తు "ఆది పరబ్రహ్మమూర్తి" గా వర్ణించారు. అనంతమైన జ్ఞానానికి నిలయాలైన వేదాలు సైతం ఏ పరమాత్మ యొక్క సంపూర్ణ స్వరూపాన్ని, మహిమను పూర్తిగా తెలుసుకోలేకపోయాయో, ఆ నిర్గుణ నిరాకార శక్తే ఇక్కడ సాకార రూపంలో శ్రీకృష్ణుడిగా అవతరించిందని భక్తుడు గుర్తిస్తాడు. భగవంతుడు వేదాలకు, బుద్ధికి అందని పరమ సత్యమనే వేదాంత రహస్యం ఇందులో దాగి ఉంది.

    స్వామిని "అనఘ మురారీ" అని సంబోధించడం వెనుక ఒక గొప్ప అర్థం ఉంది. 'అనఘ' అంటే ఎటువంటి పాపాలు లేని పవిత్రమైనవాడు అని, 'మురారి' అంటే ముర అనే రాక్షసుడిని సంహరించినవాడు అని అర్థం. ఇక్కడ ముర అనే రాక్షసుడు మనలో ఉండే అజ్ఞానానికి, కామక్రోధాలకు మరియు అహంకారానికి ప్రతీక. భగవంతుడిని ఆశ్రయిస్తే ఆయన మనలోని అరిషడ్వర్గాలనే రాక్షసులను సంహరించి, మన హృదయాన్ని పవిత్రం చేస్తాడనేది ఇక్కడి అంతరార్థం.

    భక్తి మార్గంలో అన్నిటికంటే గొప్పది శరణాగతి ప్రపత్తి. "నీ దిక్కే నమ్మినాడ నిజముగ" అనడంలో భక్తుడికి లౌకిక బంధాలపై, తన శక్తులపై నమ్మకం పోయి, కేవలం భగవంతుడే సర్వస్వం అనే భావన కనిపిస్తుంది. "నా దిక్కుజూచి కావుము" అంటూ స్వామి కరుణా కటాక్షాల కోసం ఆర్తితో వేడుకోవడం, భగవంతుని రక్షణను పరిపూర్ణంగా నమ్మడం ఈ పద్యంలోని భక్తి రసాన్ని అత్యున్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లింది.

    వివరణ బాగుంటే లైక్ చెయ్యండి. మరిన్ని శ్రీకృష్ణశతక పద్యాల కొరకు మన చానల్ ను యిప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి!! 

 

:: మహాభారత యుద్ధంలో పాల్గొనని బలరాముడు, కురుక్షేత్రం ముగిసాక ఎందుకు ఏడ్చాడు? ::

    మహాభారత యుద్ధం అనగానే మనకు కౌరవులు, పాండవులు, మరియు వారికి మార్గదర్శిగా నిలిచిన శ్రీకృష్ణుడు గుర్తుకువస్తారు. కానీ, శ్రీకృష్ణుడి అన్నయ్య అయిన బలరాముడు ఈ మహా యుద్ధంలో ఏ పక్షానా నిలబడకుండా, తటస్థంగా ఉండి తీర్థయాత్రలకు వెళ్ళిపోయాడు. అయితే, యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత కురుక్షేత్ర రణరంగానికి తిరిగి వచ్చిన బలరాముడు, అక్కడ జరిగిన ఒక సంఘటన చూసి తీవ్ర దుఃఖానికి లోనయ్యాడు. ఆయన ఎందుకు అంతగా విలపించాడో తెలుసుకోవడం చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.

    బలరాముడు గదాయుద్ధంలో నిపుణుడు. కౌరవులలోని దుర్యోధనుడు, పాండవులలోని భీముడు ఇద్దరూ బలరాముడికి ప్రియ శిష్యులే. యుద్ధం చివరి దశకు వచ్చేసరికి భీముడు, దుర్యోధనుల మధ్య తుది గదాయుద్ధం జరిగింది. ఆ సమయంలో బలరాముడు తీర్థయాత్రలు ముగించుకుని అక్కడికి చేరుకున్నాడు.

    గదాయుద్ధ నియమాల ప్రకారం నాభి (బొడ్డు) కింద కొట్టడం నిషిద్ధం. కానీ, కృష్ణుడి సూచనతో భీముడు దుర్యోధనుడి తొడలపై గదతో కొట్టి అతడిని పడగొట్టాడు. తన ప్రియ శిష్యుడైన దుర్యోధనుడిని అధర్మంగా దెబ్బతీయడం చూసి బలరాముడు తీవ్ర ఆగ్రహానికి లోనయ్యాడు. నియమాలను ఉల్లంఘించిన భీముడిని చంపడానికి తన హలాన్ని (నాగలిని) కూడా ఎత్తాడు. కానీ శ్రీకృష్ణుడు జోక్యం చేసుకుని, ద్రౌపదికి భీముడు చేసిన ప్రతిజ్ఞను గుర్తుచేసి బలరాముడిని శాంతింపజేశాడు.

    కోపం తగ్గిన తర్వాత, రణరంగంలో చావుబతుకుల మధ్య ఉన్న దుర్యోధనుడిని చూసి బలరాముడి మనసు ద్రవించింది. అధర్మం వైపు నిలబడినప్పటికీ, దుర్యోధనుడు తనపై చూపిన భక్తిని, గదాయుద్ధంలో అతడు చూపిన ప్రతిభను బలరాముడు తలచుకున్నాడు.

"ధర్మ రక్షణ కోసం స్వయంగా భగవంతుడే (కృష్ణుడు) అధర్మానికి పరోక్షంగా సహకరించాల్సి వచ్చిందంటే, రాబోయే కలియుగంలో సామాన్య మానవుల పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉంటుందో కదా!" అని బలరాముడు బాధపడ్డాడు.

    మహా బలశాలలు, అస్త్రశస్త్ర కోవిదులు అయిన కురువంశ వీరులంతా రక్తం మడుగులో పడి ఉండటం చూసి, యుద్ధం వల్ల మిగిలేది కేవలం శ్మశాన వైరాగ్యమేనని గ్రహించి ఆయన కన్నీరు పెట్టుకున్నాడు.

    బలరాముడి కన్నీళ్లు కేవలం ఒక శిష్యుడి మరణం కోసమే కాదు... యుద్ధం తెచ్చే వినాశనానికి, రాబోయే కాలంలో క్షీణించబోయే నైతిక విలువల పట్ల ఆయనకు కలిగిన ఆవేదనకు ప్రతీకలు.

 ఓ కారుణ్యపయోనిధి! 

నా కాధారంబవగుచు నయముగ బ్రోవ

న్నాకేల యితర చింతలు

 నాకాధిప వినుత లోకనాయక కృష్ణా!

దేవరాజైన ఇంద్రుని చేత పూజింపబడేవాడా, సమస్త లోకాలకు ప్రభువైనవాడా, దయాసముద్రుడైన ఓ శ్రీకృష్ణా! నీవే నాకు పరమ ఆధారమై, నన్ను ఎల్లప్పుడూ ప్రేమతో, లాలనతో రక్షిస్తూ ఉంటే... నాకు ఈ సంసారంలో ఇక వేరే ఇతర చింతలు (బాధలు, దిగుళ్ళు) ఎందుకు ఉంటాయి? నీవుండగా నాకు ఏ భయమూ లేదు.

ఈ పద్యంలో భక్తుడికి దేవునిపై ఉన్న అచంచలమైన నమ్మకం కనిపిస్తుంది. "నువ్వు నన్ను కాపాడుతుంటే నాకు ఇంక లోకంలో దేని గురించీ చింత లేదు" అనడం భగవద్గీతలోని 'మాశుచః' (దిగులు పడకు) అనే శ్రీకృష్ణుని అభయహస్తాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది.

 భగవంతుని దయను సముద్రంతో పోల్చారు. సముద్రంలో నీరు ఎలా తరిగిపోదో, స్వామి వారి దయ కూడా భక్తులపై ఎప్పటికీ తరిగిపోదు అని చెప్పడం ఇందులో ఉన్న అంతరార్థం.

లౌకిక జీవితంలో మనిషికి ఎన్నో ఆరాటాలు, పోరాటాలు, ఆందోళనలు (చింతలు) ఉంటాయి. కానీ వాటన్నింటికీ మూల కారణం భగవంతునిపై పూర్తిగా భారం వేయకపోవడమే. ఎప్పుడైతే "నాకు కృష్ణుడు ఉన్నాడు" అనే ధీమా వస్తుందో, అప్పుడు మనిషి మానసిక ప్రశాంతతను పొందుతాడు.

ఈ పద్యం చదవడానికి ఎంతో మధురంగా, పాడుకోవడానికి సులువుగా ఉంటుంది. 'కృష్ణా!' అనే మకుటంతో కూడిన ఈ శతక పద్యం చిన్న పిల్లల నుండి పెద్దల వరకు అందరికీ భక్తి మార్గాన్ని సులభంగా బోధిస్తుంది.

: "కృష్ణ పరమాత్మను నమ్ముకున్న వాడికి జీవితంలో ఎలాంటి కొరత ఉండదు, వాడి బాధ్యతను స్వామే చూసుకుంటాడు" అనే పరమ సత్యాన్ని చాటిచెప్పే అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశం ఈ పద్యం!

:: అఘాసుర వధ ::

ఉదయాన్నే బాలకృష్ణుడు తన స్నేహితులైన గోపబాలురతో కలిసి అడవికి వెళ్లాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. కృష్ణుడు తన చేతిలో పిల్లనగ్రోవి, బెత్తం పట్టుకుని, ఒంటిపై సువర్ణ ఆభరణాలు ధరించి బయలుదేరాడు. ఆయనతో పాటు వేలాది మంది గోపబాలురు, లక్షలాది ఆవు దూడలను తోలుకుంటూ బృందావన అడవుల్లోకి ప్రవేశించారు. గోపబాలురంతా ఎంతో ఉత్సాహంగా ఉన్నారు. కొందరు పక్షుల ధ్వనులను అనుకరిస్తుంటే, మరికొందరు కోతులతో కలిసి ఎగురుతున్నారు. ఆ అడవి మొత్తం వారి నవ్వులు, ఆటపాటలతో ప్రతిధ్వనించింది.

బాలలంతా ఇలా ఆనందంగా ఆడుకుంటున్న సమయంలో, అఘాసురుడు అనే భయంకరమైన రాక్షసుడు అక్కడికి వచ్చాడు. అతడు కంసుడి పంపిన పరాక్రమవంతుడైన అనుచరుడు, అలాగే పూతన, బకాసురుల తమ్ముడు. తన అక్కను, అన్నను చంపిన కృష్ణుడిపై పగ తీర్చుకోవాలని, గోపబాలురందరినీ ఒకేసారి అంతం చేయాలని అతడు నిశ్చయించుకున్నాడు.

అఘాసురుడు తన మాయా శక్తితో ఒక అపారమైన, మైళ్ల పొడవున్న కొండ చిలువ రూపాన్ని ధరించాడు. ఒక పెద్ద కొండలాగా అడవి మార్గంలో పడుకున్నాడు. అతని క్రింది దవడ భూమిని తాకుతుండగా, పై దవడ ఆకాశాన్ని తాకుతోంది. అతని నోరు ఒక పెద్ద గుహలాగా తెరిచి ఉంది.

అడవిలో వెళ్తున్న గోపబాలురు ఆ వింత ఆకారాన్ని చూశారు. మొదట వారు అది ఒక సహజమైన కొండ, గుహ అనుకుని భ్రమపడ్డారు. "మన వెంట రక్షకుడైన కృష్ణుడు ఉన్నాడు కదా, ఒకవేళ ఇది పామే అయినా కృష్ణుడు దీన్ని కూడా చంపేస్తాడు" అనే నమ్మకంతో భయం లేకుండా, చేతిలో ఉట్టి భారాలు మోస్తూ ఆ గుహ లాంటి నోట్లోకి ప్రవేశించడం ప్రారంభించారు. ఆ సమయంలో జరిగిన దృశ్యాన్ని పోతన గారు ఇలా వర్ణించారు:

వేల్పుల్ సూచి భయంబునొంద గ్రసనావేశంబుతో నుజ్జ్వల

త్కల్పాంతోజ్జ్వల మాన జిహ్వ దహనాకారంబుతో మ్రింగె న

స్వల్పాహీంద్రము మాధవార్పిత మనోవ్యాపార సంచారులన్

స్వల్పాకారుల శిక్యభారుల గుమారా భీరులన్ ధీరులన్

తమ మనస్సులను, చేష్టలను ఆ శ్రీకృష్ణుడికే అర్పించినవారు, చిన్న శరీరాకృతులు కలవారు, ఉట్టి భారాన్ని మోసేవారు, భయమెరుగని ధీరులైన ఆ గోపబాలురను... కొండచిలువ రూపంలో ఉన్న ఆ పెద్ద రాక్షసుడు మింగివేసాడు. ప్రళయకాల అగ్నిలా మండుతున్న నాలుకతో  దేవతలు చూసి భయపడేలా భయంకరమైన ఆవేశంతో వాడు బాలురందరినీ తన నోట్లోకి లాగేసుకున్నాడు.

అఘాసురుడు అప్పుడే నోరు మూయలేదు. ఎందుకంటే అసలైన శత్రువైన కృష్ణుడు ఇంకా బయటే ఉన్నాడు. తన స్నేహితులు, ఆవులు ఆ రాక్షసుడి కడుపులోకి వెళ్లడం చూసి కృష్ణుడు ఒక్క క్షణం ఆశ్చర్యపోయాడు, విచారించాడు.

పడుచులు లేగలుంగలసి పైకొని వత్తురు తొల్లి కృష్ణ! మా 

కొడుకులదేలరా? రనుచు గోపికలెల్లను బల్క నేక్రియన్ 

నొడివెద? నేడు పన్నగము నోరికి వీరికి నొక్క లంకెగా 

నొడబడనేల చేసె? విధి యోడక సేయగదయ్య క్రౌర్యముల్

 "అయ్యో! ప్రతిరోజూ సాయంత్రం వేళకు పిల్లలు, లేగదూడలు కలిసి ఇళ్లకు వచ్చేవారు. ఒకవేళ రాకపోతే గోపికలంతా వచ్చి 'కృష్ణా! మా కొడుకులు ఇంకా రాలేదేంటి?' అని నన్ను అడుగుతారు. అప్పుడు నేను వారికి ఏమని సమాధానం చెప్పాలి? ఈ రోజు ఈ పాము నోటికి, నా బాలురకు ఇలాంటి ముడి పడేలా ఆ బ్రహ్మ దేవుడు ఎందుకు చేశాడు? విధి ఎంత క్రూరమైన పని చేయడానికి కూడా వెనుకాడదు కదా!" అని కృష్ణుడు లోలోన చింతించాడు.

ఎలాగైనా తన వారిని రక్షించుకోవాలని శ్రీకృష్ణుడు తానే స్వయంగా ఆ రాక్షసుడి నోట్లోకి ప్రవేశించాడు. కృష్ణుడు లోపలికి ప్రవేశించగానే అఘాసురుడు తన నోటిని గట్టిగా మూసివేశాడు. లోపల ఉన్న గోపబాలురు శ్వాస ఆడక మూర్ఛపోయారు.

ఇది గమనించిన కృష్ణుడు వెంటనే తన శరీరాన్ని అసాధారణంగా పెంచడం ప్రారంభించాడు. రాక్షసుడి గొంతు భాగంలో కృష్ణుడు కొండలా విస్తరిస్తూ పోయాడు. దీనివల్ల అఘాసురుడికి శ్వాస ఆడటం పూర్తిగా ఆగిపోయింది. వాడి కళ్లు బయటకు వచ్చేశాయి. ప్రాణవాయువు బయటకు వెళ్లే మార్గం లేక, వాడి కపాలం (తల భాగం) బద్దలైంది. ఆ రంధ్రం గుండా వాడి ప్రాణాలు బయటకు పోయాయి. రాక్షసుడు చనిపోగానే, కృష్ణుడు తన అమృత చూపులతో అందరినీ బతికించి బయటకు తీసుకువచ్చాడు.

క్రూరవ్యాళ విశాల కుక్షి గతులన్ గోవత్స సంఘంబుతో

గారుణ్యామృత వృష్టిచేత బ్రదుకంగా జూచి వత్సంబులున్

వారుందాను దదాస్యవీధి మగుడన్ వచ్చెన్ ఘనోన్ముక్తుడై

తారానీకముతోడ నొప్పెసగు నా తారేశు చందంబునన్

 ఆ క్రూరమైన సర్పం యొక్క విశాలమైన కడుపులో చిక్కుకుపోయిన గోపబాలురను, ఆవు దూడలను కృష్ణుడు తన కారుణ్యమనే అమృత వర్షం కురిపించి బతికించాడు. ఆ తర్వాత దూడలు, బాలురు తనతో నడవగా, కృష్ణుడు ఆ రాక్షసుడి నోటి గుండా బయటకు వచ్చాడు. ఆ దృశ్యం దట్టమైన మబ్బుల చాటు నుండి నక్షత్రాల సమూహంతో కూడి బయటకు వచ్చిన చంద్రుని లాగా ప్రకాశించింది.

అఘాసురుడు చనిపోయిన తర్వాత ఒక అద్భుతం జరిగింది. వాడు రాక్షసుడే అయినప్పటికీ, భగవంతుని చేతిలో మరణించడం వల్ల వాడికి ఉత్తమ గతులు లభించాయి.

ఆ పెనుబాము మేననొక యద్భుతమైన వెలుంగు దిక్తటో

ద్దీపకమై వడిన్ వెడలి... దేవపథంబున దేజరిల్లు చుం

గ్రేపులు బాలురన్ బెదర గృష్ణుని దేహము వచ్చి చొచ్చె నా

పాపడు సొచ్చి ప్రాణములబాపినయంతన శుద్ధసత్త్వమై

 ఆ పెద్ద పాము శరీరం నుండి ఒక అద్భుతమైన కాంతి వెలువడింది. అది దిక్కులన్నింటినీ ప్రజ్వలింపజేస్తూ, వేగంగా ఆకాశ మార్గానికి ఎగబాకింది. ఆ దూడలు, బాలురు చూస్తుండగా,  ఆ తేజస్సు వచ్చి శ్రీకృష్ణుని శరీరంలో లీనమైపోయింది. ఆ రాక్షసుడు పూర్వజన్మ పాపాలు పోయి, పరమ పవిత్రమైన శుద్ధసత్త్వ గుణాన్ని పొంది భగవంతునిలో ఐక్యమయ్యాడు (సాయుజ్య ముక్తిని పొందాడు).

ఈ అద్భుత ఘట్టాన్ని ఆకాశం నుండి వీక్షిస్తున్న దేవతలు ఆనందంతో బృందావనంపై పూలవాన కురిపించారు. దుందుభులు మోగించారు. ఆ ధ్వనులు విని బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా వచ్చాడు.

ఆ వాద్యంబులు, నా మహాజయరవం, బాపాటలా యాటలుం

దేవజ్యేష్టుడు పద్మజుండు విని ప్రీతిన్ భూమికేతెంచి నే

డీ వత్సార్భకులన్ భుజంగపతి హింసింపంగ నీబాలకుం

డే వెంటన్ బ్రదికించె? మేలనుచు నూహించెం గడున్ నివ్వెఱన్

 అఘాసురుడు చనిపోగానే ఆకాశంలో దేవతలు వాయించిన మంగళ వాయిద్యాలు, జయజయ ధ్వానాలు, వారి ఆటపాటలు చూసి, దేవతలలో పెద్దవాడైన ఆ బ్రహ్మదేవుడు సంతోషంతో భూలోకానికి వచ్చాడు. "ఈ రోజు ఇంతపెద్ద సర్పరాజు ఈ దూడలను, పిల్లలను మింగి హింసించగా... ఈ చిన్న బాలుడైన కృష్ణుడు ఏ ఉపాయంతో వీరిని బతికించాడు? ఎంత ఆశ్చర్యకరం!" అని బ్రహ్మదేవుడు అమితమైన ఆశ్చర్యంతో ఆ లీలను చూసి నివ్వెరపోయాడు.

ఈ విధంగా శ్రీకృష్ణుడు అఘాసురుడిని వధించి, తన మిత్రులను కాపాడుకోవడమే కాక, శత్రువుకు సైతం ముక్తిని ప్రసాదించి తన లీలా విశేషాన్ని చాటుకున్నాడు.

     అందరకూ నమస్కారం. శ్రీరాముడు లంకపై దండెత్తే సమయంలో సముద్రుడిపై ఎందుకు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశాడు? లక్ష్మణుడిని బాణాలు తీసుకురమ్మని అంతగా కోపగించడానికి గల కారణం ఏమిటి? ఇప్పుడు సమాధానం తెలుసుకుందాం. 

    సీతాదేవిని రక్షించడానికి శ్రీరాముడు వానర సైన్యంతో కలిసి దక్షిణ సముద్ర తీరానికి చేరుకుంటాడు. లంకను చేరుకోవాలంటే అపారమైన ఆ సముద్రాన్ని దాటడం ఒక్కటే మార్గం. రాముడు సాక్షాత్తు విష్ణుస్వరూపుడైనప్పటికీ, మానవ సహజమైన ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, సముద్రుడిని ప్రార్థించి దారి అడగాలని నిర్ణయించుకుంటాడు.

     రాముడు సముద్ర తీరంలో దర్భలపై కూర్చుని, మూడు రాత్రింబవళ్లు కఠినమైన ఉపవాసంతో, చేతులు జోడించి సముద్ర దేవుడిని ప్రార్థిస్తాడు. "మహానుభావా! నా సైన్యం లంకకు వెళ్లడానికి కొంచెం దారి ఇవ్వు" అని వేడుకుంటాడు. కానీ సముద్రుడు తన గర్వంతో, రాముడి ప్రార్థనను ఏమాత్రం లెక్కచేయడు, ప్రత్యక్షం కాడు.

    శాంతమూర్తి అయిన రాముడికి సముద్రుడి ఉపేక్ష చూసి తీవ్రమైన కోపం వస్తుంది. అప్పుడు రాముడు లక్ష్మణుడితో "లక్ష్మణా! ఈ లోకంలో సామరస్యానికి, క్షమాగుణానికి విలువ లేదు. శాంతంగా ఉంటే చేతగానివాడిగా చూస్తారు. దుష్టులకు వినయం అర్థం కాదు, కేవలం భయం మాత్రమే అర్థమవుతుంది " అని అంటూ,  రాముడు తన కోదండాన్ని చేతబూని, సముద్రాన్ని పూర్తిగా ఇంకించివేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. భయంకరమైన అస్త్రాలను సంధించగానే సముద్రంలో పెద్ద పెద్ద అలలు ఎగసిపడతాయి, తిమింగలాలు, మొసళ్లు ప్రాణభయంతో కొట్టుమిట్టాడుతాయి. సముద్ర గర్భం ఉడికిపోవడం ప్రారంభిస్తుంది.

     రాముడి రౌద్ర రూపాన్ని, బ్రహ్మాస్త్ర మహత్తును చూసిన సముద్ర దేవుడు భయంతో వణకిపోతూ, చేతులు జోడించి, రత్న ఆభరణాలను కానుకగా పట్టుకుని రాముడి ముందు ప్రత్యక్షమవుతాడు. "రామా! నన్ను క్షమించు. పంచభూతాలకు వాటి స్వభావాలు ఉంటాయి. లోతుగా ఉండటం, దారి ఇవ్వకపోవడం నా స్వభావం. కానీ నీ బాణాల తాకిడికి నా ఉనికికే ప్రమాదం వచ్చింది. నీ వానర సైన్యంలో 'నలుడు' అనే శిల్పి ఉన్నాడు. అతడి చేతుల మీదుగా రాళ్లు వేయిస్తే, అవి మునగకుండా నేను భరిస్తాను, మీకు వారధి నిర్మించుకోవడానికి సహకరిస్తాను" అని ఉపాయం చెప్తాడు.

    మంచి వారైనా సరే, కొన్నిసార్లు దుష్టులను దారికి తెచ్చేందుకు, కార్యాన్ని సాధించేందుకు శాంతాన్ని వీడి ‘సామ, దాన, భేద’ ఉపాయాల తర్వాత ‘దండన’ అనే మార్గాన్ని ఎంచుకోవాల్సి వస్తుందని వాల్మీకి మహర్షి ఈ ఘట్టం ద్వారా మనకు చూపిస్తారు.

    వివరణ బాగుంటే లైక్ చేసి, మరిన్ని పురాణ రహస్యాలకోసం మన ఛానల్ ను ఇప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోగలరు. సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి!! 

అందరకూ నమస్కారం. ఈరోజు కృష్ణ శతకంలోని ఏడవ పద్యాన్ని, దాని భావాన్ని, పద్యంలోని విశేష అంశాలను తెలుసుకుందాం. ముందుగా పద్యం వినండి. 

అక్రూర వరద మాధవ 

చక్రాయుధ ఖడ్గపాణి శౌరి ముకుందా 

శక్రాది దివిజ సన్నుత 

శుక్రార్చిత నన్ను కరుణ జూడుము కృష్ణా!  

ఈ అద్భుతమైన పద్యం శ్రీకృష్ణుని యొక్క వివిధ కళ్యాణ గుణాలను కీర్తిస్తూ, ఆయన అనుగ్రహాన్ని వేడుకునే ఒక పవిత్రమైన ప్రార్థన. ఈ పద్యంలో భక్తుడు శ్రీకృష్ణుడిని "నన్ను కరుణతో కాపాడు" అని ప్రార్థిస్తూ, ఆయనను ఆరు రకాలుగా సంబోధించాడు. మొదటగా, పరమ భాగవతుడైన అక్రూరుడి కోరికలను తీర్చి, వరాలొసగిన 'అక్రూర వరద' అని, సకల ఐశ్వర్య ప్రదాత, లక్ష్మీదేవి భర్త అయిన 'మాధవ' అని కృష్ణుడిని కొనియాడాడు.

అలాగే, చేతిలో సుదర్శన చక్రం మరియు నందకం అనే ఖడ్గాన్ని ధరించిన పరాక్రమశాలిగా (చక్రాయుధ ఖడ్గపాణి), శూరసేనుని మనుమడైన 'శౌరి' అని భగవంతుని వీరత్వాన్ని స్తుతించాడు. భక్తులకు జన్మరాహిత్యాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే 'ముకుందుడు' అని, దేవేంద్రుడు మొదలైన సకల దేవతల చేత నిరంతరం పూజించబడేవాడని (శక్రాది దివిజ సన్నుత) మరియు రాక్షస గురువైన శుక్రాచార్యుడి చేత సైతం ఆరాధించబడిన పరమాత్ముడని (शुक्रार्चित) ఈ పద్యంలో శ్రీకృష్ణుని వైభవాన్ని ఎంతో చక్కగా వివరించారు.

ఈ పద్యంలో మనం గమనించవలసిన ముఖ్యమైన విశేషం భగవంతుని శరణాగతి తత్వం. భక్తుడు తన పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించకుండా, ఎంతో ఆర్తితో "నన్ను కరుణ జూడుము కృష్ణా" అంటూ దేవుడి పాదాలకు తనను తాను సమర్పించుకోవడం ఇందులో కనిపిస్తుంది. అలాగే ఈ పద్యంలో భక్త రక్షణ, దుష్ట శిక్షణ అనే రెండు గుణాలు పక్కపక్కనే కనిపిస్తాయి. ఒకవైపు అక్రూరుడిని సాకారం చేసిన ప్రేమమూర్తిగా చూపిస్తూనే, మరోవైపు చక్రం, ఖడ్గం పట్టిన వీరుడిగా చూపడం భగవంతుని లీలా విశేషం.

మరొక విశేషం 'శుక్రార్చిత' అనే పదం. సాధారణంగా కృష్ణుడు దేవతల పక్షం వహిస్తాడు, కానీ ఇక్కడ రాక్షస గురువైన శుక్రాచార్యుడు కూడా ఆయన్ను పూజించాడని చెప్పడం ద్వారా, భగవంతుడు అందరికీ సమదృష్టి కలిగినవాడని, శత్రువులైనా సరే ఆయన గుణగణాలకు దాసోహం అనవలసిందేనని రుజువవుతోంది. అత్యంత సులభమైన పదాలతో, లయాత్మకమైన శైలిలో సాగే ఈ పద్యం నిత్యం స్మరించుకోవడానికి, ప్రార్థించడానికి ఎంతో అనువైనది.

విన్నారుకదా! వివరణ నచ్చితే లైక్ చేయండి. మరిన్ని కృష్ణ శతక పద్యాలకోసం మన ఛానల్ ను ఇప్పుడే సబ్స్క్రైబ్  చేసుకోండి. 

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు1 స్వస్తి11 

 నమస్కారం!  కృష్ణ శతకం లో ఎంతో ప్రసిద్ధమైన, భక్తిభావం ఉట్టిపడుతూ భగవంతుని నామస్మరణ యొక్క మహత్యాన్ని, ఆయన కరుణాసముద్రత్వాన్ని చాలా చక్కగా వివరించే ఈ పద్యాన్ని వినండి. 

చిలుక నొక రమణి ముద్దులు 

చిలుకను శ్రీరామయనుచు శ్రీపతి పేరుం 

బిలిచిన మోక్షము నిచ్చితి 

వలరగ మిము దలచు జనుల కరుదా కృష్ణా! 

పూర్వం ఒక స్త్రీ (రమణి) తను ఎంతో ఇష్టంగా పెంచుకుంటున్న ఒక చిలుకకు ముద్దుగా "శ్రీరామ" అని పలకడం నేర్పింది. ఆ చిలుక కేవలం ఆ యజమానురాలు నేర్పినందువల్ల, ఎలాంటి లోతైన జ్ఞానం లేకపోయినా, కేవలం "శ్రీరామ" అని లక్ష్మీపతి అయిన నీ నామాన్ని పలికింది. కేవలం ఆ నామస్మరణ చేసినందుకే ఆ చిలుకకు నువ్వు మోక్షాన్ని (పుణ్యలోకాలను) ప్రసాదించావు. ఓ కృష్ణా! కేవలం ఒక పక్షి నీ నామాన్ని అనుకరణతో పలికితేనే అంతటి ముక్తిని ఇస్తే, ఇక నిన్నే నమ్ముకుని, మనస్ఫూర్తిగా నిరంతరం నిన్ను ధ్యానించే భక్తులకు నువ్వు మోక్షాన్ని ఇవ్వడం ఒక లెక్కా? వారికి ముక్తి లభించడం అస్సలు ఆశ్చర్యకరం కాదు (అంటే వారికి తప్పక మోక్షం సిద్ధిస్తుంది) అని భావం.

నామ సంకీర్తన మహత్యం: ఈ పద్యం భాగవతంలోని 'అజామిళోపాఖ్యానం' లేదా పురాణాల్లోని 'పింగళ' అనే వేశ్య కథను స్ఫురింపజేస్తుంది. భగవంతుడిని ఏ భావంతో పిలిచినా, చివరకు తెలియక పిలిచినా కూడా ఆయన నామానికి ఉన్న శక్తి వల్ల మోక్షం లభిస్తుందని ఈ పద్యం నిరూపిస్తోంది.

• భగవంతుని కరుణా గుణం: స్వామి కేవలం మనుషులకే కాక, పశుపక్ష్యాదులను సైతం తన నామాన్ని ఉచ్చరించినందుకు కరుణించే పరమదయాళువు అని ఇక్కడ వర్ణించబడింది. గజేంద్రుడిని, జటాయువును కాపాడినట్లే, ఇక్కడ చిలుకను కూడా అనుగ్రహించాడని కవి గుర్తుచేస్తున్నాడు.

• కవి ఆర్తి మరియు నమ్మకం: "అరుదా కృష్ణా!" అనడంలో కవికి భగవంతునిపై ఉన్న అచంచలమైన విశ్వాసం కనిపిస్తుంది. పక్షికే అంతటి సద్గతి లభిస్తే, బుద్ధిజీవులైన మానవులు భక్తితో కొలిస్తే భగవంతుడు తప్పక ముక్తిని ప్రసాదిస్తాడనే ధీమాను, ఆశాభావాన్ని కవి ఇక్కడ వ్యక్తపరిచాడు.

• సరళత - లాలిత్యం: కృష్ణ శతక పద్యాలన్నీ ఎంతో సరళమైన తెలుగు పదాలతో, పాడుకోవడానికి వీలుగా ఉండే . ఈ పద్యంలో  భక్తి రసం ఎంతో లలితంగా, గుండెకు హత్తుకునేలా సాగింది.

• విన్నారుకదా! పద్య వివరణ బాగుంటే లైక్ చెయ్యండి. మరిన్ని కృష్ణ శతక పద్యాలకు మన ఛానల్ ను ఇప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

• సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి! 

 

:: వత్సాసుర, బకాసుర వధ ::

అందరకు నమస్కారం. కృష్ణలీలామృతానికి మీకందరకూ స్వాగతం. 

భగవంతుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఈ భూమిపై అవతరించినప్పుడు చేసిన ప్రతి చేష్టా ఒక లీల. వ్రేపల్లెలో బాలకృష్ణుడిగా ఆయన చేసిన వింతలు, విశేషాలు కేవలం గోపబాలకులను అలరించడానికే కాదు, లోకంలో దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ కోసమే జరిగాయి. ఆ బాల్య లీలలో అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన వత్సాసురుడు, బకాసురుడు అనే ఇద్దరు రాక్షసుల వధ గురించి, ఆ సందర్భంలోని విశేషాలను ఈ రోజు మనం మాట్లాడుకుందాం.

శ్రీకృష్ణుడు, బలరాముడు తమ గోపబాలకులతో కలిసి బృందావనంలో పశువులను కాస్తూ, ఎంతో ఆనందంగా గడుపుతున్న రోజులవి. ఒకరోజు యమునా నది తీరంలో గోవులన్నీ మేత మేస్తూ ఉంటే, పిల్లలంతా ఆటల్లో మునిగిపోయారు. ఆ సమయంలో కంసుడిచే పంపబడిన వత్సాసురుడు అనే రాక్షసుడు, ఎవరికీ అనుమానం రాకుండా ఒక చిన్న లేగదూడ రూపంలో వచ్చి ఆ పశువుల మందలో కలిసిపోయాడు. వాడు లోపల కపట బుద్ధితో, కృష్ణుడిని సమీపించి తన్నాలని చూస్తున్నాడు. వాడు దూడ రూపంలో ఉన్నా, శ్రీకృష్ణుడు పరమాత్ముడు కదా! వాడి అసలు రూపాన్ని, కపటత్వాన్ని వెంటనే గుర్తించాడు.

కృష్ణుడు నెమ్మదిగా నవ్వుకుంటూ, బలరాముడికి సైగ చేసి, ఆ దూడ రూపంలో ఉన్న రాక్షసుడి దగ్గరకు వెళ్లాడు. వాడు ఒక్కసారిగా కృష్ణుడిని పొడవబోయేంతలో... కృష్ణుడు చాలా సహజంగా, ఆటలాడుకుంటున్నట్లుగానే వాడి వెనుక రెండు కాళ్లను, తోకను కలిపి గట్టిగా పట్టుకున్నాడు. అలా పట్టుకుని, గిరగిరా ఆకాశంలోకి తిప్పి, అక్కడే ఉన్న ఒక పెద్ద వెలగ చెట్టుపైకి విసిరికొట్టాడు. ఆ ఘట్టాన్ని పోతనగారు ఎంత చక్కగా వర్ణించారో చూడండి:

ఇదియొక మంచి లేగ, వినుడెంతయు నొప్పెడినంచు డాసి, త 

త్పదముల దోకయున్ బిగియబట్టి చెలంగి వెలంగ మ్రానితో 

జదియగ నొక్క పెట్టుగొని చంపె గుమారుడు వేగ రక్కసుం 

గుదులుకొనంగ బాలకులు గో యని యార్వ నఖర్వలీలతోన్

ఆ దెబ్బకు ఆ రాక్షసుడు ప్రాణాలు విడిచి, తన అసలు రూపంతో కింద పడ్డాడు. వాడు పడేటప్పుడు ఆ చెట్టుకున్న పండ్లన్నీ కింద రాలాయి. పైన దేవతలు పూల వాన కురిపించారు. గోపబాలకులు ఆశ్చర్యంతో "శభాష్ కృష్ణా! ఎంత పని చేశావు!" అంటూ కృష్ణుడిని కౌగిలించుకుని హర్షధ్వానాలు చేశారు. 'వత్స' అంటే సంస్కృతంలో దూడ అని అర్థం, అలాగే 'వత్సలత' అంటే అతిగా పెంచుకునే మోహం (బలహీనత) అని కూడా అర్థం. కృష్ణుడు వత్సాసురుడిని సంహరించడం ద్వారా... మన మనస్సులో ఉండే అజ్ఞానపు మోహాలను దూరం చేయాలని మనకు బోధించాడు.

వత్సాసురుడు చనిపోయాడనే వార్త తెలిసి కంసుడు మరింత కోపంతో రగిలిపోయాడు. ఈసారి బకాసురుడు అనే భయంకరమైన రాక్షసుడిని పంపాడు. వాడు ఒక రోజు యమునా నది ఒడ్డున ఒక పెద్ద తెల్లటి కొంగ రూపంలో వచ్చి కూర్చున్నాడు. ఆ కొంగ ఎంత పెద్దదంటే, చూసేవారికి అదొక తెల్లటి కొండలా అనిపించింది. గోపబాలకులు, కృష్ణుడు నది దగ్గరకు రాగానే, ఆ బకాసురుడు ఒక్కసారిగా భీకరంగా గర్జిస్తూ ఆకాశంలోకి లేచి, కృష్ణుడిని పట్టుకుని నోట్లో వేసుకున్నాడు. ఆ భయానక దృశ్యాన్ని ఈ పద్యంలో మనం దర్శించవచ్చు:

చంచువుదీటి పక్షములు జల్లున విచ్చి పదంబులెత్తి కు 

ప్పించి నభంబుపైకెగసి, భీషణఘోషణ వక్తృడై విజృం 

భించి గరుత్సమీరమున భిన్నమునై తరులోలి గూలగా 

మించి బకాసురుండొడిసి మ్రింగె సహిష్ణుణి జిన్ని కృష్ణుణిన్

బకాసురుడు తన రెక్కల గాలితో చుట్టుపక్కల చెట్లను సైతం కూల్చేస్తూ, అంతటి ఓర్పుగల ఆ చిన్నారి కృష్ణుడిని ఒక్కసారిగా మింగేసాడు. అది చూసి బలరాముడు, మిగతా పిల్లలు గుండెలు పగిలేలా ఏడవడం మొదలుపెట్టారు. కానీ, జగన్నాటక సూత్రధారి అయిన కృష్ణుడిని మింగడం ఎవరికైనా సాధ్యమా? కృష్ణుడు ఆ రాక్షసుడి గొంతులోకి వెళ్ళగానే, తన శరీర వేడిని విపరీతంగా పెంచేసాడు. కాలాగ్నిలా మారిన కృష్ణుడి వేడిని భరించలేక, గొంతు, దౌడలు కాలిపోవడంతో ఆ బకాసురుడు విలవిలలాడిపోయాడు. ఆ తదుపరి సందర్భాన్ని ఈ పద్యం వివరిస్తుంది:

కంఠోపాంతము దౌడలున్ మెఱముచుం గాలాగ్ని చందంబునం 

గుంఠీభూముడుగాక వేండ్రమగు నా గోపాలబాలున్ జయో 

త్కంఠున్ బ్రహ్మగురున్ మహామహిము జక్కన్ మ్రింగరాదంచు ను

ల్లుంఠంబాడుచు వాడె గ్రక్కె వెడలన్ లోకం బశోకంబుగన్

ఆ బ్రహ్మగురువు, మహామహిమాన్వితుడైన కృష్ణుడిని అరగించుకోలేక, భరించరాని మంటతో ఆ రాక్షసుడు కృష్ణుడిని బయటకు కక్కేసాడు. దాంతో లోకమంతా ఒక్కసారిగా శోకం వీడి ఊపిరి పీల్చుకుంది. కానీ, బయటకు వచ్చిన కృష్ణుడిని చూసి ఆ బకాసురుడు ఊరుకోలేదు. వాడు మహా కోపంతో, భయంకరమైన ధ్వని చేస్తూ మళ్ళీ తన ముక్కుతో కృష్ణుడిని పొడవడానికి ముందుకు వచ్చాడు. అప్పుడు కృష్ణుడు లీలామాత్రంగా వాడిని ఎలా అంతం చేశాడంటే:

క్రక్కి మహాఘోషముతో -

జక్కగ దనుబొడువరాగ జంచులు రెండున్ 

స్రుక్కగబట్టి తృణముక్రియ 

గ్రక్కున హరిసీరె బకుని గలహోత్సకునిన్

కయ్యానికి కాలు దువ్వుతూ వచ్చిన ఆ బకాసురుడి రెండు ముక్కుల చివరలను కృష్ణుడు గట్టిగా పట్టుకున్నాడు. మనం ఒక చిన్న గడ్డి పరకను ఎంత సులువుగా రెండుగా చీల్చుతామో, అంత తేలికగా ఆ భయంకరమైన రాక్షస కొంగను నిలువునా చీల్చి అవతల పారేశాడు హరి. అలా బకాసురుడి గర్వం అణగిపోయింది.

ఈ రెండు లీలలను మనం కేవలం కథలుగానే చూసి వదిలేయకూడదు. ఒక వైపు వత్సాసురుడు - మనల్ని బంధించే మోహానికి ప్రతీక. మరోవైపు బకాసురుడు - సమాజాన్ని, మనల్ని మోసం చేసే కపటత్వానికి (దాంభికత్వానికి) ప్రతీక. మన మనస్సు అనే బృందావనంలో ఇలాంటి రాక్షస గుణాలు ప్రవేశించినప్పుడు, మనం కూడా శ్రీకృష్ణుడిని ఆశ్రయించాలి. ఆ పరమాత్ముని భక్తి అనే ఆయుధంతో మనలోని మోహాన్ని, కపటత్వాన్ని తుడిచిపెట్టుకోవాలి. అప్పుడే మన జీవితం ఆనందమయమైన బృందావనంగా మారుతుంది.

విన్నారుకదా! కథనం మీకు నచ్చితే లైక్ చెయ్యండి. మరిన్ని కృష్ణలీలల కథలను వినడానికి మన ఛానల్ ను ఇప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు - స్వస్తి! 

:: కుంభకర్ణుడు ఆరునెలలు నిద్రలో ఉండటానికి కారణమేమిటి? :: 

     రామాయణంలో కుంభకర్ణుడి పాత్ర ఎంతో బలమైనది, అలాగే అంతే విలక్షణమైనది. అతను ఆరు నెలల పాటు నిరంతరం నిద్రపోవడానికి, కేవలం ఒకే ఒక్క రోజు మాత్రమే మేల్కొనడానికి వెనుక వాల్మీకి రామాయణంలో ఒక ఆసక్తికరమైన కథ ఉంది. 

    రావణాసురుడు, కుంభకర్ణుడు, విభీషణుడు.. ఈ ముగ్గురు సోదరులు బ్రహ్మదేవుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడం కోసం వేల సంవత్సరాల పాటు అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేశారు. వారి తపస్సుకు మెచ్చిన బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై, ఏం వరం కావాలో కోరుకోమన్నాడు. కుంభకర్ణుడు అప్పటికే శత్రువులపాలిట సింహస్వప్నంలా ఉండేవాడు. అతను దేవేంద్రుడి పదవిని, అమరత్వాన్ని సాధించాలనే బలమైన కోరికతో ఉన్నాడు.

    కుంభకర్ణుడు గనుక అమరత్వాన్ని లేదా ఇంద్రపదవిని కోరుకుంటే ముల్లోకాలూ నాశనమైపోతాయని దేవతలు భయపడ్డారు. ఎందుకంటే అతను మేల్కొని ఉన్నప్పుడే లంకకు వచ్చే వారందరినీ, అడవుల్లోని మునులను ఆహారంగా భక్షించేవాడు. దాంతో దేవతలంతా బ్రహ్మదేవుడిని ఆశ్రయించి, అతనికి అలాంటి వరం ఇవ్వద్దని వేడుకున్నారు. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు వాగ్దేవి అయిన సరస్వతీ దేవిని స్మరించాడు. బ్రహ్మ ఆజ్ఞ ప్రకారం సరస్వతీ దేవి వెళ్లి కుంభకర్ణుడి నాలుకపై కూర్చుంది.

    బ్రహ్మదేవుడు "కుంభకర్ణా! ఏం వరం కావాలో కోరుకో" అనగానే, అతను ఇంద్రుడి పదవి అయిన 'ఇంద్రత్వము' (లేదా ఎప్పటికీ మరణం లేని నిత్యత్వము) అని కోరబోయాడు. కానీ నాలుకపై సరస్వతీ దేవి ఉండటం వల్ల, అతని నోటి వెంట 'నిద్రత్వము' (ఎల్లప్పుడూ నిద్రపోవడం) అనే పదం వచ్చేసింది. బ్రహ్మదేవుడు వెంటనే 'తథాస్తు' అని వరమిచ్చేశాడు.

    తమ తమ్ముడికి వచ్చిన పరిస్థితిని చూసి రావణాసురుడు తీవ్రంగా విలపించాడు. "స్వామీ! వరం ఇవ్వమంటే నా తమ్ముడికి శాపం ఇచ్చావు. వాడు ఎప్పుడూ నిద్రపోతే ఇక బతికి ఉండి లాభం ఏముంది? దయచేసి ఈ వరాన్ని కొంచెం సడలించు" అని బ్రహ్మదేవుడిని బతిమాలాడు.

    దానికి బ్రహ్మదేవుడు స్పందిస్తూ.. "కుంభకర్ణుడు ఆరు నెలల పాటు నిరంతరం నిద్రపోతాడు. ఆ తర్వాత కేవలం ఒకే ఒక్క రోజు మాత్రమే మేల్కొంటాడు. ఆ రోజున కొండంత ఆహారాన్ని భుజించి, మళ్లీ ఆరు నెలల నిద్రలోకి జారుకుంటాడు. అయితే, ఎప్పుడైనా అతని నిద్రకు తీవ్రమైన భంగం కలిగి బలవంతంగా లేపితే.. ఆ రోజు అతనికి చివరి రోజు అవుతుంది (మరణం సంభవిస్తుంది)" అని వరాన్ని సవరించాడు.

    లంకా యుద్ధ సమయంలో రావణుడు తన స్వార్థం కోసం, కుంభకర్ణుడి ఆరు నెలల నిద్ర పూర్తికాకముందే ఎన్నో కష్టాలు పడి (ఏనుగులతో తొక్కించి, డోలు వాయించి) బలవంతంగా నిద్ర లేపుతాడు. బ్రహ్మదేవుని నిబంధన ప్రకారం.. ఆ రోజే యుద్ధరంగంలో శ్రీరాముని చేతిలో కుంభకర్ణుడు వీరమరణం పొందుతాడు.

     అందరకూ నమస్కారం. ప్రతి సోమవారం మనం భాగవత కథలను ముచ్చటించుకుంటున్నాం కదా! అలాగే, ఇకపై మంగళవారంనుండి ఆదివారం వరకు మన నిత్య జీవితానికి ఎంతో భక్తిని, నీతిని అందించే కృష్ణ శతక పద్యాలను, వాటి వెనుక ఉన్న గూఢార్థాన్ని, విశేషాలను తెలుసుకునే ఒక ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిద్దాం. కృష్ణ శతక కర్త సరళమైన తెలుగులో, ఎంతో మధురంగా అందించిన ఈ పద్యాలు పిల్లల నుండి పెద్దల వరకు అందరికీ ఎంతో ఉపయోగపడతాయి. ప్రతిరోజూ ఒక పద్యం వింటూ, భగవంతుని కృపకు పాత్రులమవుదాం. ఇక ఈరోజు మొదటి పద్యంలోకి వెడదాం. 

శ్రీరుక్మిణీశ! కేశవ! 

నారద సంగీతలోల నగధరశౌరీ! 

ద్వారక నిలయ జనార్దన! 

కారుణ్యముతోడ మమ్ము గావుము కృష్ణా!                                                                                         n 

    లక్ష్మీస్వరూపిణి అయిన రుక్మిణీదేవికి ప్రాణనాథుడవైన ఓ కేశవా! నారదమహర్షి పాడే మధురమైన సంగీతాన్ని అమితంగా ఇష్టపడేవాడా! భక్తులను రక్షించడంకోసం గోవర్థనపర్వతాన్ని ఎత్తిన నగధరా! ద్వారకా నగరంలో కొలువై ఉండి, జనుల బాధలను నివారించే ఓ జనార్దనా! కృష్ణా! నీ అపారమైన కరుణతో మమ్ములను ఎల్లప్పుడూ రక్షించు తండ్రీ! - అని ఈ పద్యం యొక్క సరళమైన భావం. 

    ఈ పద్యంలోని విశేషమేమంటే, ఇందులో భగవంతుని లీలలను ఎంతో చక్కగా స్మరించారు. రుక్మిణీ కల్యాణం, నారదుడి భక్తి, గోవర్థనోద్ధరణం, ద్వారకలో కృష్ణుడి వైభవం - ఇలా స్వామివారి యొక్క ముఖ్య లీలల నన్నింటినీ ఒకే పద్యంలో స్తుతిస్తూ, ఆయన కరుణకోసం ప్రార్థించడం మనసుకు ఎంతో ప్రశాంతతను ఇస్తుంది. 

    ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే ఇలాంటి ఒక మధురమైన పద్యాన్ని స్మరిస్తూ రోజంతా భగవన్నామ స్మరణలో గడుపుదాం. ఈ వీడియో మీకు నచ్చితే లైక్ చేయండి. మన ఛానల్ ను సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. రేపు సోమవారం కాబట్టి మంగళవారం రెండో పద్యంతో కలుద్దాం. సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి! 

 నమస్కారం!

కృష్ణుడి జీవితంలో మనకు ఎన్నో అద్భుతమైన సందేహాలు వస్తూ ఉంటాయి. అందులో చాలామంది నన్ను అడిగిన, అలాగే అందరికీ ఎంతో ఆసక్తిని కలిగించే ఒక చక్కని ప్రశ్నతో ఈరోజు మీ ముందుకు వచ్చాను.

కృష్ణుడు ఎప్పుడూ చేతిలో మురళిని ఎందుకు పట్టుకుంటాడు? అసలు ఆ వెదురు పిల్లనగ్రోవి వెనుక ఉన్న రహస్యం ఏమిటి? అన్నది ప్రశ్న. 

సాధారణంగా మనం భగవంతుడి చేతుల్లో సుదర్శన చక్రం, త్రిశూలం, గండ్రగొడ్డలి లాంటి ఆయుధాలను చూస్తాం. కానీ ఆ జగన్నాథుడు, కృష్ణపరమాత్మ మాత్రం ఎప్పుడూ ఒక చిన్న వెదురు ముక్కతో చేసిన మురళిని చేతబూని ఉంటాడు. ఎందుకో తెలుసా? దీని వెనుక ఒక పరమార్థం ఉంది.

ఒకరోజు రాధమ్మ కృష్ణుడిని అడిగిందట... "స్వామీ! నేను నీకోసం అహోరాత్రులు తపిస్తూ ఉంటాను. కానీ నువ్వు మాత్రం ఈ నిర్జీవమైన మురళిని ఎప్పుడూ నీ పెదవులపైనే ఉంచుకుంటావు. నీ శ్వాసను దానికి అందిస్తూ ఉంటావు. నాకంటే ఆ మురళి నీకు అంత ప్రియమైనదా? దాని ప్రత్యేకత ఏమిటి?" అని అడిగింది.

అప్పుడు కృష్ణుడు చిరునవ్వు నవ్వి, "రాధా! ఈ ప్రశ్న నన్ను కాదు, ఆ మురళినే అడుగు" అన్నాడు.

రాధాదేవి వెళ్ళి ఆ పిల్లనగ్రోవిని అడిగింది... "నువ్వు కృష్ణుడికి అంత దగ్గర ఎలా అయ్యావు?" అని. అప్పుడు ఆ మురళి ఇలా సమాధానం చెప్పింది:

"నేను కృష్ణుడికి ప్రియమైనదాన్ని కావడానికి మూడు ముఖ్య కారణాలు ఉన్నాయి:

• మొదటిది: నేను లోపల పూర్తిగా శూన్యాన్ని. నాకంటూ సొంతంగా ఏమీ లేదు. నాలో ఎలాంటి అహంకారం, స్వార్థం లేవు. లోపల అంతా ఖాళీ.

• రెండవది: కృష్ణుడు నన్ను ఎలా పలికిస్తే అలా పలుకుతాను తప్ప, నాకంటూ ఒక సొంత రాగాన్ని నేనెప్పుడూ పలకను. ఆయన శ్వాసనే నా రాగంగా మార్చుకుంటాను. అంటే నన్ను నేను ఆయనకు పూర్తిగా సమర్పించుకున్నాను.

• మూడవది: కృష్ణుడు నాపై వేళ్లు ఉంచి నన్ను ఎంతగా నొక్కినా, గాయపరిచినా... నేను మాత్రం తిరిగి ఆయనకు మధురమైన సంగీతాన్ని మాత్రమే ఇస్తాను తప్ప, ఎప్పుడూ ఏడవను లేదా బాధపడను."

విన్నారు కదా! ఈ చిన్న కథ ద్వారా కృష్ణపరమాత్మ మనకు అందించిన సందేశం ఏమిటంటే... ఎవరైతే తమలోని అహంకారాన్ని, 'నేను' అనే భావాన్ని పూర్తిగా వదిలేసి, లోపల శూన్యంగా మారిపోతారో, జీవితంలో వచ్చే కష్టసుఖాలను సమానంగా స్వీకరిస్తారో... వారిని భగవంతుడు తన చేతుల్లోకి తీసుకుంటాడు. వారి జీవితాన్ని ఒక మధురమైన సంగీతంగా మారుస్తాడు. మన హృదయాన్ని మురళిగా మార్చుకుంటే, ఆ కృష్ణుడు మనలోనే నివసిస్తాడు.

మరొక చక్కని ప్రశ్నతో, మధురమైన విషయంతో మళ్ళీ కలుద్దాం. స్వస్తి!

    అందరకూ నమస్కారం. కృష్ణ శతక పద్య ధారలో ఈరోజు శతకంలోని 5 వ పద్యాన్ని, దాని భావాన్ని, విశేషాంశాలను తెలుసుకుందాం. 

 క్రూరాత్ముడజామీళుడు 

నారాయణ యనుచు నాత్మనం దనుబిలువన్

ఏరీతి నేలుకొంటివి

యేరీ నీసాటి వేల్పులెందును కృష్ణా! 

    శ్రీమద్భాగవతంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధమైన 'అజామిళోపాఖ్యానం' గాథను స్మరిస్తూ, భగవంతుని నామ మహిమను, ఆయన అపారమైన కరుణను కీర్తించే అద్భుతమైన పద్యం ఇది. ఈ పద్యం యొక్క భావాన్ని మరియు విశేషాంశాల విశ్లేషణను క్రింద పేరాలుగా తెలుసుకుందాం.

పద్య భావము:

    ఓ కృష్ణా! పూర్వం అజామిళుడు అనేవాడు ఎన్నో పాపాలు చేసిన క్రూరుడు. అటువంటివాడు తన అంతిమ కాలంలో యమదూతలను చూసి భయపడి, కేవలం తన కుమారుడి పేరు 'నారాయణ' కావడం వల్ల ఆప్యాయతతో కొడుకును పిలిచాడు. అయినప్పటికీ, ఆ నామ సంకీర్తనను నీ పేరిట చేసిన ప్రార్థనగా స్వీకరించి అతడిని నీవు ఏ విధంగా రక్షించావు! ఓ కృష్ణా! నీ వంటి దయామయుడైన దైవం ఈ లోకంలో మరెక్కడైనా ఉన్నాడా? (లేడు అని అర్థం).

అజామిళుని కథ - భగవత్ కరుణ:

    ఈ పద్యానికి పురాణ నేపథ్యం ఉంది. అజామిళుడు మొదట సద్బ్రాహ్మణుడైనప్పటికీ, కాలక్రమేణా దారి తప్పి ఎన్నో పాపకార్యాలు చేస్తూ క్రూరాత్ముడిగా మారతాడు. అతనికి తన ముసలితనంలో పుట్టిన ఆఖరి కుమారుడికి 'నారాయణ' అని పేరు పెట్టుకుంటాడు. మరణ సమయం ఆసన్నమైనప్పుడు భయంకరమైన యమదూతలు అతడి ప్రాణాలు తీయడానికి వస్తారు. ఆ భయంలో అజామిళుడు తన పక్కనే ఆడుకుంటున్న చిన్న కొడుకును "నారాయణా! నారాయణా!" అని ఆర్తిగా పిలుస్తాడు. ఆ పిలుపు కొడుకు కోసమే అయినా, అందులో 'నారాయణ' అనే దివ్య నామం ఉండటం వల్ల విష్ణుదూతలు వచ్చి అతడిని యమపాశాల నుండి విడిపించి, మోక్షమార్గాన్ని ప్రసాదిస్తారు.

అజ్ఞాత నామస్మరణ - అనంత శక్తి:

    ఈ పద్యంలోని ప్రధాన విశ్లేషణ ఏమిటంటే... భగవంతుని నామానికి ఉన్న శక్తి స్వయంప్రకాశితమైనది. అజామిళుడు దేవుడిని తలచుకోవాలనే ఉద్దేశంతో ఆ పేరు పలకలేదు, కేవలం పుత్ర వాత్సల్యంతోనే పిలిచాడు. అయినప్పటికీ భగవంతుడు ఆ నామ స్మరణను మన్నించాడు. నిప్పును తెలిసి ముట్టుకున్నా, తెలియక ముట్టుకున్నా అది కాలుస్తుంది; అలాగే భగవన్నామం ఏ ఉద్దేశంతో పలికినా అది పాపాలను దహించివేస్తుందని ఈ ఘట్టం నిరూపిస్తుంది. కవి "ఏరీతి నేలుకొంటివి" అనడంలో భగవంతుని క్షమాగుణానికి, అపార కరుణకు ఆశ్చర్యపోవడం కనిపిస్తుంది.

నీ సాటి వేల్పులెందును లేరు:

    పద్యం ముగింపులో కవి "యేరీ నీసాటి వేల్పులెందును కృష్ణా!" అంటూ లోకంలోని మిగిలిన దేవతలతో పోలిస్తే శ్రీకృష్ణుడే (పరమాత్ముడే) సర్వోన్నతుడు, దయామయుడు అని శ్లాఘించాడు. సాధారణంగా ఏ దేవుడైనా భక్తుల పూజలకు, మంత్రాలకు, సత్కర్మలకు ప్రసన్నుడవుతాడు. కానీ, కేవలం పొరపాటున లేదా అన్యాపదేశంగా తన పేరు పలికినంత మాత్రాన, అంతటి క్రూరుడిని సైతం క్షమించి నరక బాధల నుండి రక్షించిన మహోన్నత దైవం కృష్ణుడు ఒక్కడే అని భక్తుడు పరమాత్ముని పాదాలకు కృతజ్ఞతాపూర్వక శరణాగతిని ప్రకటిస్తున్నాడు.

    విన్నారుగదా! బాగుంటే లైక్ చెయ్యండి. మరిన్ని పద్యాలకోసం మన ఛానల్ ను వెంటనే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

    సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి! 

    అందరకూ నమస్సులు. ఈరోజు కృష్ణ శతక పద్యధారలో శతకంలోని 4 వ పద్య భావాన్ని, మరియు విశేషాంశాల విశ్లేషణను  తెలుసుకుందాం.

 హరియను రెండక్షరములు

హరియించును పాతకముల నంబుజనాభా

హరి నీనామ మహత్మ్యము

హరిహరి పొగడంగ వశమె హరి శ్రీకృష్ణా!  

    శ్రీకృష్ణుని నామస్మరణకు ఉన్న అద్భుతమైన శక్తిని, మహిమను అత్యంత సులభంగా, మనోహరంగా వివరించే పద్యం ఇది. భగవంతుని పేరును తలచుకుంటేనే సకల పాపాలు ఎలా నశిస్తాయో ఈ పద్యం చాటి చెబుతుంది.  

ముందుగా పద్య భావము:

    తామరపువ్వు వంటి నాభి కలిగిన ఓ పద్మనాభా! శ్రీకృష్ణా! 'హరి' అనే కేవలం రెండే రెండు అక్షరాల నామం మానవుడు చేసే సమస్త పాపాలను నిశేషంగా హరింపజేస్తుంది (నశింపజేస్తుంది). ఓ హరీ! నీ నామానికి ఉన్న మహాత్యాన్ని, శక్తిని కీర్తించడం ఎవరికైనా సాధ్యమా? (అంటే బ్రహ్మాది దేవతలకు కూడా సాధ్యం కాదు). నీ నామ మహిమ అంత గొప్పది కృష్ణా!

    ఈ పద్యంలో కవి భగవంతుని నామ జపానికి ఉన్న ప్రాధాన్యతను నొక్కి చెప్పాడు. హిందూ ధర్మంలో, ముఖ్యంగా కలియుగంలో మోక్షాన్ని సాధించడానికి 'నామ సంకీర్తనం' అత్యంత సులువైన మార్గంగా చెప్పబడింది. 'హరి' అనే చిన్న పదంలోనే అనంతమైన విశ్వశక్తి దాగి ఉందని, ఏవైనా పెద్ద పూజలు, యజ్ఞాలు చేయలేకపోయినా, కేవలం హరి నామాన్ని మనస్ఫూర్తిగా స్మరిస్తే చాలని ఈ పద్యం భక్తులలో నమ్మకాన్ని, ధైర్యాన్ని నింపుతుంది.

    'హరి' అనే పదానికి ఆధ్యాత్మికంగా 'హరించువాడు' (దూరం చేసేవాడు) అని అర్థం. భక్తుడిని పట్టి పీడించే దుఃఖాలను, అజ్ఞానాన్ని, అంతకంటే ముఖ్యంగా జన్మజన్మల నుండి వస్తున్న 'పాతకములను' (పాపాలను) ఆయన హరిస్తాడు. నిప్పును తాకితే తెలియకుండానే చెయ్యి కాలుతుంది, అలాగే హరి నామాన్ని తెలిసి తలచినా, తెలియక పలికినా అది మనలోని కల్మషాన్ని కడిగివేస్తుందని  అజామిళుని కథ వంటి పురాణ గాథలు కూడా నిరూపిస్తున్నాయి.

    ఈ పద్యంలో 'హరి' అనే పదాన్ని కవి విభిన్న అర్థాలలో, ఎంతో చమత్కారంగా ఉపయోగించాడు. మొదట భగవంతుని పేరుగా, తర్వాత పాపాలను హరించే శక్తిగా, ఆపై ఆశ్చర్యాన్ని ఆనందాన్ని వ్యక్తపరిచే 'హరిహరి' అనే పదంగా ప్రయోగించి పద్యానికి గొప్ప శోభను తెచ్చాడు. భగవంతుని రూపం ఎంత అనంతమైనదో, ఆయన నామ మహిమ కూడా అంతే అపారమైనదని, దానిని పూర్తిగా పొగడటం ఎవరి తరము కాదని కవి వినమ్రంగా ఒప్పుకుంటూ శరణాగతిని ప్రకటించాడు.

శ్రద్ధగా విన్నారు కదా! బాగుంటే లైక్ చెయ్యండి. మరిన్ని పద్యాలకోసం మన ఛానల్ ము ఇప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి! 

 నారాయణ పరమేశ్వర 

ధారాధర నీలదేహ దానవ వైరీ

క్షీరాబ్ధిశయన యదుకుల 

వీరా ననుగావు కరుణ వెలయగ కృష్ణా! 

శ్రీకృష్ణుని దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని, ఆయన గుణగణాలను కీర్తిస్తూ, తనను రక్షించమని వేడుకునే పరమ పవిత్రమైన ప్రార్థనా పద్యం ఇది. భక్తుడి హృదయ పూర్వకమైన ఆర్తిని, శరణాగతిని చాటిచెప్పే ఈ పద్యం యొక్క భావాన్ని మరియు విశేషాంశాల విశ్లేషణను క్రింద పేరాలుగా తెలుసుకుందాం.

పద్య భావము:

ఓ కృష్ణా! నువ్వు నారాయణుడివి (సకల జీవులకు ఆశ్రయుడివి), పరమేశ్వరుడివి (అంతటినీ శాసించే పరమ శివుడి రూపానివి కూడా నువ్వే). నీ దేహం నీటితో నిండిన నల్లని మేఘం వంటి రంగు కలిగినది. నువ్వు రాక్షసుల పాలిటి శత్రువువు (ధర్మాన్ని రక్షించేవాడివి), పాలసముద్రంపై శేషతల్పంపై శయనించే శ్రీమహావిష్ణువువు. యదువంశానికి చెందిన మహా వీరుడవు అయిన ఓ కృష్ణా! నాపై కరుణను కురిపిస్తూ నన్ను కాపాడుము.

భగవంతుని విశ్వరూప కీర్తన:

ఈ పద్యం ప్రారంభంలోనే భగవంతుని యొక్క సర్వోన్నత స్థానాన్ని కవి కీర్తించాడు. 'నారాయణ' అంటే నారములకు (జీవులకు లేదా జ్ఞానానికి) ఆశ్రయమైనవాడు అని అర్థం. 'పరమేశ్వర' అనడం ద్వారా కృష్ణుడు కేవలం ఒక వంశానికి చెందినవాడు కాదు, ఈ సృష్టి అంతటినీ నడిపించే పరమాత్మ అని స్పష్టం చేశారు. హరి, హర భేదం లేకుండా భగవంతుడిని సర్వేశ్వరుడిగా చూడటం ఈ పద్యంలోని ఒక గొప్ప విశేషం.

దివ్య రూప వర్ణన - రక్షణ తత్త్వం:

కృష్ణుని శరీరాన్ని కవి 'ధారాధర నీలదేహ' అని వర్ణించాడు. ధారాధరము అంటే వర్షాన్ని ఇచ్చే నల్లని మేఘం. మేఘం ఎలాగైతే కులమత భేదాలు లేకుండా అందరిపైనా చల్లని వర్షాన్ని కురిపిస్తుందో, కృష్ణుడు కూడా తన భక్తులపై అంతటి కరుణామృతాన్ని కురిపిస్తాడని దీని అంతరార్థం. అలాగే 'దానవ వైరీ' (రాక్షస శత్రువు) అనడం ద్వారా దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ చేసే ఆయన సామర్థ్యాన్ని, 'క్షీరాబ్ధిశయన' అనడం ద్వారా సృష్టి స్థితి లయకారకుడైన ఆ విష్ణురూపాన్ని కవి స్మరించాడు.

శరణాగతి మరియు ప్రార్థన:

పద్యం ముగింపులో కవి కృష్ణుడిని 'యదుకుల వీరా' అని సంబోధించాడు. మహాభారతంలో దుష్టరాజుల నుండి, ఇంద్రుని కోపం (గోవర్ధన గిరి ఉద్ధరణ) నుండి తన యాదవ వంశాన్ని, నమ్మిన వారిని కాపాడిన వీరుడు ఆయన. అందుకే "ననుగావు కరుణ వెలయగ కృష్ణా!" అంటూ... ఆనాడు నీ వంశాన్ని, భక్తులను ఎలా కాపాడావో, ఈనాడు నీ కరుణను నాపై కూడా చూపిస్తూ నన్ను కూడా ఈ సంసార కష్టాల నుండి రక్షించు అని భక్తుడు పరమాత్ముని పాదాలకు తన్ను తాను సమర్పించుకుంటున్నాడు. భగవంతుని రూప, గుణ లీలలను స్మరిస్తూ చేసే ఇటువంటి ప్రార్థన మానసిక ప్రశాంతతను, ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది.

అందరకూ నమస్కారం.  శ్రీకృష్ణ శతక పద్యధారలో నేడు రెండవ పద్యాన్ని, ఆ పద్యంలోని  విశేషాలను తెలుసుకుందాం. 

నీవే తల్లివి దండ్రివి

 నీవే నాతోడునీడ నీవేసఖుడౌ

 నీవే గురుడవు దైవము 

నీవే నాపతియు గతియు నిజముగ కృష్ణా!  

    శ్రీకృష్ణునిపై భక్తుడికి ఉన్న అనన్య భక్తిని, శరణాగతిని చాటిచెప్పే అత్యంత ప్రసిద్ధమైన పద్యం ఇది. 

    ఓ కృష్ణా! నిజముగా నువ్వే నా తల్లివి, నువ్వే నా తండ్రివి. జీవితంలో ప్రతి అడుగులోనూ నాకు తోడుగా, నీడగా నిలిచే రక్షకుడివి నువ్వే. నా కష్టసుఖాలను పంచుకునే ప్రాణ స్నేహితుడవు, నాకు మంచి మార్గాన్ని చూపే గురువువు, నన్ను నడిపించే దైవమువు నువ్వే. నా సర్వస్వాన్ని కాపాడే ప్రభువువు మరియు ఈ జీవితం ముగిసాక నేను చేరాల్సిన పరమార్థమైన గమ్యస్థానము (గతి) కూడా నువ్వే. ఇది పద్యభావం. 

లౌకిక, అలౌకిక బంధాల కలయిక:

    ఈ పద్యంలో కవి భగవంతుడిని కేవలం ఒక ఉన్నత శక్తిగా మాత్రమే చూడలేదు. మానవుడికి ఈ లోకంలో ప్రేమను, రక్షణను ఇచ్చే తల్లి, తండ్రి, స్నేహితుడు వంటి లౌకిక బంధాలన్నీ ఆ కృష్ణుడే అని భావించాడు. అదే సమయంలో, ఆయనే గురువు, దైవం మరియు పరమ గతి అంటూ అలౌకికమైన ఆత్మ బంధాన్ని కూడా ముడిపెట్టాడు. అంటే, ఇటు సంసారంలోనూ, అటు మోక్ష మార్గంలోనూ సర్వస్వమూ ఆ పరమాత్ముడే అని ఇక్కడ స్పష్టమవుతోంది.

తోడునీడగా భగవత్ రక్షణ:

    పద్యంలో 'తోడునీడ' అనే పదం చాలా గొప్ప అర్థాన్ని ఇస్తుంది. 'తోడు' అంటే కంటికి కనిపిస్తూ పక్కన నిలిచేది, 'నీడ' అంటే కంటికి కనిపించకపోయినా వెన్నంటి ఉంటూ కష్టాలనే ఎండ నుండి ఉపశమనం ఇచ్చేది. భగవంతుడు తన భక్తుడికి ఎల్లప్పుడూ అంతర్గతంగానూ, బాహ్యంగానూ రక్షణగా ఉంటాడనే నమ్మకం ఇందులో వ్యక్తమవుతుంది.

మధుర భక్తి మరియు అంతిమ గమ్యం:

ఇక్కడ 'పతి' మరియు 'గతి' అనే పదాలు భక్తి మార్గంలో అత్యున్నత స్థానాన్ని సూచిస్తాయి. భారతీయ సంప్రదాయంలో 'మధుర భక్తి' ప్రకారం జీవులన్నీ స్త్రీలని, పరమాత్ముడొక్కడే పురుషుడని (రక్షకుడని) భావిస్తారు. అలాగే 'గతి' అంటే గమ్యం. ఈ సంసార సాగరాన్ని దాటించి మోక్షాన్ని ఇచ్చేవాడు ఆ కృష్ణుడే అని అర్థం. పద్యం చివరలో "నిజముగ కృష్ణా!" అనడంలో భక్తుడికి దేవునిపై ఉన్న అచంచలమైన విశ్వాసం వ్యక్తమవుతుంది. భగవద్గీతలో కృష్ణుడు చెప్పిన 'శరణాగతి' తత్త్వానికి ఈ పద్యం ఒక చక్కని తెలుగు రూపం.

విన్నారుకదా! మీకు నచ్చితే లైక్ చెయ్యండి. ఛానల్ ను సబ్స్క్రైబ్ చేసుకోండి. సర్వేజనా సుఖినోభవన్తు! స్వస్తి!