:: అభిమన్యుడి పద్మవ్యూహం ::  

    మహాభారతంలో మనకు కనిపించే అత్యంత ప్రసిద్ధమైన, శౌర్యంతో కూడిన విషాదకర ఘట్టాలలో అభిమన్యుడి కథ ఒకటి. పరిష్కారం దొరకని అత్యంత సంక్లిష్టమైన సమస్యలో చిక్కుకోవడం, లోపలికి వెళ్లడం తెలిసి బయటకు వచ్చే మార్గం తెలియక ఇబ్బందిపడే విషమ పరిస్థితులను వర్ణించడానికి "అభిమన్యుడి పద్మవ్యూహం" అనే నానుడిని ఉపయోగిస్తుంటాము.

    కురుక్షేత్ర సంగ్రామంలో ఒకరోజు కౌరవ సేనాధిపతి ద్రోణాచార్యుడు అత్యంత సంక్లిష్టమైన పద్మవ్యూహాన్ని రచించాడు. ఆ సమయంలో ఆ వ్యూహాన్ని ఛేదించగలిగిన అర్జునుడు మరొక వైపు సంశప్తకులతో యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉండటంతో పాండవ సైన్యానికి దిక్కుతోచని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఆ క్లిష్ట సమయంలో అర్జునుడి కుమారుడైన అభిమన్యుడు ధైర్యంతో ముందుకు వచ్చాడు. పద్మవ్యూహంలోకి ప్రవేశించే విధానం తనకు తెలుసునని చెప్పి వ్యూహాన్ని ఛేదించడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అయితే అభిమన్యుడికి వ్యూహంలోకి ‘వెళ్లడం’ మాత్రమే తెలుసు తప్ప, దాని నుంచి సురక్షితంగా ‘బయటకు రావడం’ తెలియదు. తల్లి సుభద్ర గర్భంలో ఉన్నప్పుడు అర్జునుడు చెబుతుండగా ప్రవేశ మార్గాన్ని విన్న అభిమన్యుడు, నిష్క్రమణ మార్గం చెప్పేసరికి సుభద్ర నిద్రపోవడంతో ఆ రహస్యాన్ని తెలుసుకోలేకపోయాడు.

    అయినప్పటికీ ధర్మరాజు అభ్యర్థన, యుద్ధ పరిస్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఆ లేత వయసు వీరుడు వెనుకడుగు వేయలేదు. తన రథాన్ని ముందుకు నడిపించి పద్మవ్యూహంలోకి ప్రవేశించాడు. అతని వెనుక మిగిలిన పాండవ వీరులు రావాల్సి ఉన్నప్పటికీ, జయద్రథుడు పరమేశ్వరుడి వరప్రభావంతో వారిని అడ్డుకోవడంతో అభిమన్యుడు వ్యూహం లోపల ఒంటరిగా చిక్కుకుపోయాడు. లోపలికి వెళ్లిన తర్వాత అభిమన్యుడు అసాధారణమైన వీరత్వాన్ని ప్రదర్శించి, తనను ఎదుర్కొన్న కౌరవ మహారథులందరినీ తడబడేలా చేశాడు. చివరకు బయటకు వచ్చే మార్గం తెలియని ఆ సంక్లిష్ట స్థితిలో, ద్రోణుడు, కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు మొదలైన ఎంతోమంది మహారథులు ఒక్కటై యుద్ధ నియమాలకు విరుద్ధంగా అధర్మంగా చుట్టుముట్టి దాడి చేయడంతో ఆ వీరబాలుడు అమరుడయ్యాడు.

    అభిమన్యుడి కథలో అమితమైన విషాదం ఉన్నప్పటికీ, ఆయన ప్రదర్శించిన సాహసం, శౌర్యం చిరస్మరణీయమైనవి. అందుకే "అభిమన్యుడి పద్మవ్యూహం" అనే మాట ప్రవేశం సులభమై, నిష్క్రమణ మార్గం స్పష్టంగా తెలియని ప్రమాదకరమైన పరిస్థితిలోకి దిగడాన్ని సూచించే శ్రేష్ఠమైన నానుడిగా నిలిచింది.

    ఈ కథ మన జీవితాలకు ఒక గొప్ప హెచ్చరికను, వివేకాన్ని అందిస్తుంది. ఏదైనా ఒక రంగంలోకి లేదా నిర్ణయంలోకి అడుగుపెట్టే ముందు కేవలం ఆరంభం మాత్రమే కాకుండా, దాని పరిణామాలు, సమస్యలు వస్తే బయటపడే మార్గాలను కూడా ముందే ఆలోచించుకోవాలి. ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొనే ధైర్యం ఎంత గొప్పదో, ఆ ప్రమాదం నుంచి సురక్షితంగా బయటపడే ముందుచూపు, జ్ఞానం అంతకంటే ముఖ్యమని అభిమన్యుడి పద్మవ్యూహం మనకు సందేశాన్నిస్తుంది.