శ్రీరాముడు లక్ష్మణుడిని ఎందుకు త్యజించాడు?

రామావతార ముగింపు సమయంలో కాలపురుషుడు (యముడు) శ్రీరాముడితో రహస్యంగా మాట్లాడటానికి వస్తాడు. వారి సంభాషణ అత్యంత రహస్యమైనది కాబట్టి, "మేము మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడు ఎవ‌రైనా లోపలికి వస్తే వారికి మరణశిక్ష విధించబడుతుంది" అని కాలపురుషుడు షరతు విధిస్తాడు. దానికి అంగీకరించిన శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడిని ద్వారపాలకుడిగా నిలబెట్టి, ఎవరినీ లోపలికి అనుమతించవద్దని ఆజ్ఞాపిస్తాడు.

అదే సమయంలో కోపానికి పేరుగాంచిన దుర్వాస మహర్షి శ్రీరాముడిని చూడటానికి వస్తాడు. లక్ష్మణుడు ఆయనను కొంతసేపు వేచి ఉండమని వేడుకున్నప్పటికీ, దుర్వాసుడు తీవ్ర ఆగ్రహంతో, "నన్ను వెంటనే లోపలికి పంపకపోతే రఘువంశాన్ని, అయోధ్య నగరాన్ని శపిస్తాను" అని హెచ్చరిస్తాడు. తన ఒక్కడి ప్రాణం కంటే రఘువంశం, అయోధ్యా ప్రజల క్షేమమే ముఖ్యమని భావించిన లక్ష్మణుడు, రామాజ్ఞను ఉల్లంఘించి లోపలికి వెళ్లి దుర్వాసుని రాక గురించి శ్రీరాముడికి తెలియజేస్తాడు.

రామాజ్ఞ ప్రకారం లక్ష్మణుడికి మరణశిక్ష విధించాల్సి వస్తుంది. కానీ, లక్ష్మణుడిని చంపడానికి శ్రీరాముని మనసు అంగీకరించదు. అప్పుడు వసిష్ఠ మహర్షి శ్రీరాముడికి ఒక ధర్మ సూక్ష్మాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. "సత్పురుషులకు, ప్రాణసమానులకు 'త్యజించడం' (వదిలిపెట్టడం) అనేది మరణశిక్షతో సమానం" అని చెబుతాడు. ధర్మాన్ని నిలబెట్టడానికి శ్రీరాముడు కన్నీళ్లతో లక్ష్మణుడిని త్యజిస్తాడు. అన్న మాటను, ధర్మాన్ని శిరసావహించిన లక్ష్మణుడు వెంటనే శరయూ నదిలో యోగసమాధిలోకి వెళ్లి తన అవతారాన్ని ముగిస్తాడు.

ఈ కథ మనకు కర్తవ్య నిర్వహణ, త్యాగం, ప్రాణాని కంటే ఇచ్చిన మాటకు, వంశ క్షేమానికి ఇచ్చే ప్రాధాన్యతను చాటిచెబుతుంది.