ద్రౌపది నవ్వు 

    ‘ద్రౌపది నవ్వు’ అనగానే మనకు వెంటనే గుర్తుకువచ్చేది మహాభారతంలో విధిరాతను మలుపు తిప్పిన ఒక కీలకమైన సన్నివేశం. ఎదుటివారి అమాయకత్వాన్ని లేదా ఇబ్బందికర పరిస్థితిని చూసి పరిహాసంగా నవ్వడం, ఆ నవ్వు అవతలి వ్యక్తి మనసులో తీరని అవమాన భారంగా మారడం వంటి సందర్భాలలో సాహితీ లోకంలో ఈ నానుడిని ఉపయోగిస్తుంటారు.

    ఈ సామెత పుట్టుపూర్వోత్తరాలను పరిశీలిస్తే, పాండవులు ఇంద్రప్రస్థంలో రాజసూయ యాగం దిగ్విజయంగా పూర్తిచేసిన తర్వాత మయాసురుడు నిర్మించిన అద్భుతమైన మాయాసభలో నివసించేవారు. ఆ సభలోని శిల్పకళా నైపుణ్యం ఎలాంటిదంటే—నేల ఎక్కడ ఉందో, నీరు ఎక్కడ ఉందో, గోడ ఎక్కడ ఉందో సాధారణ కంటికి గుర్తుపట్టడం కష్టంగా ఉండేది. ఒకసారి దుర్యోధనుడు ఆ వైభవాన్ని చూడటానికి వచ్చి, ఆ మాయను అర్థం చేసుకోలేక నీరు ఉన్న చోట నేల అనుకుని అడుగువేసి నీటిలో పడిపోవడం, గోడ అనుకుని శూన్యంలోకి వెళ్లడం వంటి అవస్థల పాలయ్యాడు.

    ఆ సమయంలో అక్కడ ఉన్నవారు కలకలా నవ్వారని, పైమేడ నుండి ఈ దృశ్యాన్ని చూసిన ద్రౌపది కూడా నవ్విందని ప్రసిద్ధ ప్రజా ప్రచారంలో ఉన్న కథనం చెబుతోంది. ఆ పరిహాసపూరితమైన నవ్వు దుర్యోధనుడి అహంకారాన్ని తీవ్రంగా గాయపరిచింది. అయితే, "అంధుడికి అంధుడే పుడతాడు" అని ద్రౌపది దుర్యోధనుడిని ఎగతాళి చేసినట్లు జానపద కథల్లో వినబడుతున్నప్పటికీ, మూల వ్యాసభారతంలో ఈ మాట యథాతథంగా కనిపించదు.

    ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఆ నాటి సంఘటన దుర్యోధనుడి మనసులో పాండవులపై ఉన్న అసూయాగ్నిని మరింత రగిల్చింది. ఆ పగ, ప్రతికారాలే తదనంతర కాలంలో మాయాజూదానికి, ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణానికి, చివరకు అష్టాదశ అక్షౌహిణుల వినాశనానికి కారణమైన కురుక్షేత్ర మహాయుద్ధానికి బీజం వేశాయి.

‘    ద్రౌపది నవ్వు’ అనే ఈ చిన్న నానుడి మానవ సమాజానికి ఒక గొప్ప జీవితపాఠాన్ని అందిస్తోంది. సమయం కానీ సమయంలో, అసందర్భంగా చేసే పరిహాసం ఎంతటి అనర్థానికి దారితీస్తుందో ఇది హెచ్చరిస్తుంది. మనం సరదాగా నవ్వే ఒక చిన్న నవ్వు లేదా అనే ఒక తేలికపాటి మాట ఎదుటివారి హృదయంలో లోతైన గాయాన్ని చేయవచ్చు. అందుకే మన పెద్దలు మాటలోనూ, ప్రవర్తనలోనూ సంయమనం పాటించాలని చెప్పారు. నవ్వడం సహజత్వమే అయినా, ఆ నవ్వు ఎదుటివారి ఆత్మగౌరవాన్ని దెబ్బతీసేదిగా ఉండకూడదనే పరమసత్యాన్నే ఈ నానుడి మనకు ప్రబోధిస్తోంది.