30, జులై 2026, గురువారం

 :: గోవర్ధనోద్ధరణము :: 


    ద్వాపర యుగంలో నందవ్రజం (రేపల్లె) కేవలం ఒక గ్రామం కాదు; అదొక ప్రేమ ప్రపంచం! అక్కడ వీచే ప్రతి గాలి శ్రీకృష్ణుని వేణుగానాన్ని మోసుకొచ్చేది, ప్రతి గోవు కృష్ణుని స్పర్శ కోసం ఆరాటపడేది. అటువంటి ప్రశాంతమైన గోకులంలో ఒకనాడు హడావుడి నెలకొంది.

    గోపాలురంతా ఇంద్రుడిని ప్రీతిపరచడానికి పెద్ద ఎత్తున 'ఇంద్రయాగానికి' సిద్ధమవుతున్నారు. పాలు, పెరుగు, నైవేద్యాలు రాశులుగా పోస్తున్నారు. అది చూసి ఏమీ ఎరుగని చిన్నవాడిలా నవ్వుతూ శ్రీకృష్ణుడు నందమహారాజు దగ్గరకు వెళ్లాడు.

    "తండ్రీ! ఇంత ఘనంగా ఏ పూజ చేస్తున్నారు?" అని అడిగాడు.

    నందుడు చిరునవ్వుతో—"నాయనా కృష్ణా! ఆకాశంలో ఉండే ఇంద్రుడు మనకు వర్షాలు కురిపిస్తున్నాడు. ఆయన కరుణ వల్లే పైర్లు పండుతున్నాయి, గోవులకు పచ్చిక దొరుకుతోంది. అందుకే ఆయనను సంతృప్తి పరచడానికి ఈ యజ్ఞం చేస్తున్నాం" అన్నాడు.

    అప్పుడు కృష్ణుడు అన్న మాటలు గోపాలుర హృదయాలను ఆలోచనలో పడేసాయి. "తండ్రీ! మనకు ప్రత్యక్షంగా ఆధారమైనది ఈ గోవర్ధన పర్వతం, మన బృందావనం! ఈ కొండే మన గోవులకు తీయని గడ్డిని ఇస్తోంది, స్వచ్ఛమైన నీటిని అందిస్తోంది. ఆకాశంలో ఎక్కడో ఉండే ఇంద్రుడి కంటే, మనల్ని అనుక్షణం కంటికి రెప్పలా కాపాడుతున్న ఈ గోవర్ధన గిరినే మనం పూజించాలి" అని ప్రబోధించాడు.

    కృష్ణుని మాటలలోని పరమార్ధాన్ని గ్రహించిన నందగోపుడు, గోపాలురు ఇంద్రయాగాన్ని నిలిపివేసి, గోవర్ధన పర్వతానికి భక్తిశ్రద్ధలతో విశేష పూజలు చేశారు.

    తనకు దక్కాల్సిన హవిస్సులు దక్కలేదని, ఒక చిన్న బాలుడి మాట విని పల్లెటూరి గోపాలురు తన్ను అలక్ష్యం చేశారని దేవేంద్రునికి తీవ్రమైన అహంకారం, కోపం ముంచుకొచ్చాయి. "నా శక్తి ఏంటో ఈ గోకులవాసులకు చూపిస్తాను!" అంటూ ప్రళయ కారకాలైన ‘సాంవర్తకాది’ మేఘాలను ఆజ్ఞాపించి, రేపల్లెపై దండయాత్రకు పంపాడు.

    మబ్బులు ఆకాశాన్ని కమ్మేశాయి. భయంకరమైన పిడుగుల చప్పుడుతో, పర్వతాంత పరిమాణంలో ఉన్న రాళ్ల వాన (వడగండ్ల వాన) సుడిగాలులతో కలసి గోకులాన్ని చుట్టుముట్టింది. కంటిచూపు ఆననంతగా చీకటి అలుముకుంది. చెట్లు కూలిపోతున్నాయి, ఇళ్లు కొట్టుకుపోతున్నాయి. పసిపాపలు ఏడుస్తున్నారు, ఆవులు తమ లేగదూడలను కడుపులో దాచుకోవడానికి తాపత్రయపడుతున్నాయి. దిక్కుతోచని గోపగోపికలంతా భయంతో వణికిపోతూ శ్రీకృష్ణుని చుట్టూ ముట్టారు.

    "కృష్ణా! ఆపద్బాంధవా! మమ్మల్ని, మన గోవులను ఈ ప్రళయం నుండి కాపాడు!" అని ఆర్తితో కేకలు వేశారు.

    తనను నమ్ముకున్న భక్తుల ఆక్రందన విన్న కరుణామయుడు శ్రీకృష్ణుడు అభయమిస్తూ చిరునవ్వు నవ్వాడు. "భయపడకండి, మన గోవర్ధన పర్వతమే మనల్ని కాపాడుతుంది" అంటూ ఆ పర్వతం వద్దకు నడిచాడు.

    ఎటువంటి ఆర్భాటం లేకుండా, ఒక చిన్నపిల్లవాడు పసిపాప ఆట వస్తువును ఎత్తినంత సులువుగా, తన ఎడమచేతి చిటికిన వేలితో ఆ బృహత్తరమైన గోవర్ధన పర్వతాన్ని లీలాజాలంగా పైకెత్తాడు!

బాలుండాడుచు నాతపత్రమని సంభావించి పూగుత్తి కెం 

గేలందాల్చిన లీలలే నగవుతో గృష్ణుండు దా నమ్మహా 

శైలంబున్ వలకేలదాల్చి విపులఛత్రంబుగా బట్టె నా 

భీలాభ్రచ్యుతదుశ్శిలాచకిత గోపీగోపగోపంక్తికిన్

    ఒక చిన్న బాలుడు ఆటలాడుకుంటూ, పూలగుత్తిని గొడుగులాగా తన ఎర్రని చేతితో ఎంత తేలికగా పట్టుకుంటాడో... శ్రీకృష్ణుడు కూడా ఆకాశం నుండి పడుతున్న భయంకరమైన రాళ్లవానకు భయపడిపోతున్న గోపికలను, గోపాలురను, పశువులను కాపాడటానికి, చిరునవ్వుతో ఆ మహా పర్వతాన్ని ఎత్తి ఒక పెద్ద గొడుగులాగా పట్టుకున్నాడు.

    పర్వతం కింద ఒక విశాలమైన సురక్షిత నగరం ఏర్పడింది. అయితే, ఆ కొండ పరిమాణాన్ని చూసి, కృష్ణుని సుకుమారమైన చేతిని చూసి గోపాలురు పర్వతం కిందకు రావడానికి జంకారు—"అయ్యో! కృష్ణుడు ఎంతటి సుకుమారుడు! అంత పెద్ద కొండ బరువును ఈ చిన్నవాడు మోయగలడా? ఒకవేళ బరువు తాళలేక కొండ కిందపడితే మనమంతా నలిగిపోమా?" అని సంకోచించారు.

    గోపాలుర మనస్సుల్లోని ఈ శంకను, భయాన్ని గ్రహించిన శ్రీకృష్ణుడు మందహాసంతో వారికి ధైర్యం చెబుతూ ఇలా అన్నాడు:

బాలుండీతడు, కొండ దొడ్డది; మహాభారంబు సైరింపగా 

జాలండో? యని దీనిక్రింద విలువన్ శంకింపగా బోల; దీ 

శైలాంభోనిధి జంతుసంయుత ధరాచక్రంబుపై బడ్డ నా 

కేలల్లాడదు; బంధులార! నిలుడీ క్రిందం బ్రమోదంబుగన్

    "నా బంధువులారా! 'ఈ కృష్ణుడు చిన్నపిల్లవాడు, ఈ కొండ చాలా పెద్దది. ఈ బరువును భరించలేడేమో' అని మీరు ఈ పర్వతం క్రింద నిలబడటానికి ఎంతమాత్రం సంశయించకండి. పర్వతాలు, సముద్రాలు, సమస్త జీవరాశులతో కూడిన ఈ సమగ్ర భూమండలమంతా వచ్చి నా చేతిపై పడినా నా చేయి కొంచెమైనా కదలదు, వణకదు! మీరు నిశ్చింతగా, ప్రశాంతంగా, ఆనందంగా ఈ పర్వత ఛాయలోకి వచ్చి నిలబడండి" అని అభయమిచ్చాడు.

    కృష్ణుని అమృతవాక్కులతో ధైర్యం తెచ్చుకున్న గోపికలు, గోపాలురు, పశువులు, పక్షులు, సకల ప్రాణులు ఆ పర్వత నీడన ఆశ్రయం పొందాయి.

    బయట ఇంద్రుడి క్రోధం ప్రళయంలా కురుస్తోంది. కానీ పర్వతం కింద మాత్రం ఆనంద తాండవం! శ్రీకృష్ణుడు ఒక్క చేత్తో కొండను ఎత్తిపట్టుకుని, మరో చేత్తో వేణువును అందించి మధురమైన గానం చేస్తుంటే... ఆ ఏడు రాత్రులు, ఏడు పగళ్లు గోకులానికి ఒక అమృతమయమైన పండుగలా గడిచిపోయాయి. గోపాలురు తమ చేతుల్లోని కర్రలను కొండకు ఆనించి, "మేము కూడా కృష్ణుడికి సహాయం చేస్తున్నాం" అనుకుంటూ అమాయకపు ప్రేమను చాటుకున్నారు.

    ఏడో రోజుకి ఇంద్రుని మేఘాలలో నీళ్లు ఇంకిపోయాయి, గాలి తుఫాను శాంతించింది. ఆకాశం నిర్మలమై భాస్కరుని కాంతులు విరిశాయి. వర్షం ఆగిపోయాక, కృష్ణుడు అందరినీ సురక్షితంగా బయటకు పంపి, గోవర్ధన పర్వతాన్ని మళ్లీ యథాస్థానంలో ఉంచాడు.

    ఈ అద్భుతాన్ని కళ్లారా చూసిన నందగోపుడు, గోపాలురు ఆనందబాష్పాలతో పరవశించిపోయారు. కృష్ణుని చుట్టూ చేరి, "ఈ కృష్ణుడు కేవలం మన పల్లెటూరి చిన్నవాడు కాదు, సకల లోకాలను ఏలే ఆ పరమేశ్వరుడే!" అని ఆయన బాల్య లీలలను నెమరువేసుకుంటూ స్తుతించారు:

కన్నులు నెఱవని కడు జిన్ని పాపడై దానవి జనుబాలు ద్రాగి చంపె 

మూడవ నెలనాడు ముద్దుల బాలుడై కోపించి శకటంబు గూలదన్నె 

నేడాది కుఱ్రడై యెగసి తృణావర్తు మెడ బట్టుకొని కూల్చి మృతునిజేసె 

దల్లి వెన్నెలకునై తను ఱోలగట్టిన గొమరుడై మద్దులగూల నీడ్చె 

బసుల గ్రేపుల గాచుచు బకుని జీరె,

వెలగతో వత్సదైత్యుని వ్రేసి గెడపె 

సబలుడై ఖరదైత్యుని సంహరించె,

నితడు కేవల మనుజుడే యెంచి చూడ 

    "ఇంకా కన్నులు కూడా సరిగ్గా తెరవని పసిపాపగా ఉన్నప్పుడే పూతన పాలు తాగి ఆ రాక్షసిని చంపాడు. మూడో నెలలోనే శకటాసురుణ్ణి కాలితో తన్ని కూల్చాడు. ఏడాది వయసులో తృణావర్తుని మెడ పట్టుకుని నేలకేసి కొట్టాడు. తల్లి రోలుకు కట్టేస్తే మద్ది చెట్లను నేలకూల్చాడు. పశువులను కాస్తూ బకాసురుని నోరు చీల్చాడు, వత్సాసురుని వెలగచెట్టుకు వేసి కొట్టాడు, ధేనుకాసురుని సంహరించాడు. బాగా యోచించి చూస్తే ఈ కృష్ణుడు కేవలం మానవుడు కాడు, సాక్షాత్తు ఆ శ్రీమహావిష్ణువే!" అని కొనియాడారు.

    అక్కడ ఆకాశంలో ఇంద్రుడి అహంకారం భంగమైంది. తన ప్రళయ వర్షం కృష్ణుని చిటికిన వేలిని కూడా కదిలించలేకపోయిందని గ్రహించి, దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యాడు. తన గర్వం పటాపంచలవడంతో సురభి (కామధేనువు)తో కలిసి దిగివచ్చి శ్రీకృష్ణుని దివ్య చరణాలపై పడి కన్నీళ్లతో ప్రార్థించాడు.

పరమ! నీ ధామంబు భాసుర సత్త్వంబు; శాంతంబు; గత రజస్తమము; నిత్య 

మధిక తపోమయ! మట్లు గావున మాయ నెగడెడి గుణములు నీకు లేవు 

గుణహీనుడవు దాన గుణముల నయ్యెడి లోభాదికములు నీలోన జేర 

వైన దుర్జన నిగ్రహము శిష్ట రక్షయు దగిలి సేయగ దండధారి వగుచు 

జగము భర్తవు; గురుడవు; జనకు డవును;

జగదధీశులమను మూఢజనులు దలక 

నిచ్చపుట్టిన రూపంబు లీవుదాల్చి,

హితము సేయుదు గాదె లోకేశ్వరేశ!

    "ఓ పరమేశ్వరా! నీ దివ్య ధామము కేవలం సత్త్వగుణమయమైనది, ప్రశాంతమైనది. రజో తమో గుణాలు నీలో ఉండవు. నీవు ప్రకృతి గుణాలకు అతీతుడవు కనుక నీలో లోభము, క్రోధము వంటి వికారాలు ఉండవు. ఐనా కూడా, దుష్టులను శిక్షించడానికి, శిష్టులను రక్షించడానికి నీవు ఈ అవతారాలు దాల్చి దండన చేపడతావు. ఈ జగత్తుకు నీవే ప్రభువువు, గురువువు, తండ్రివి! 'మేమే లోకాధిపతులం' అని విర్రవీగే మావంటి మూఢుల అహంకారాన్ని అణచివేసి, సన్మార్గంలో పెట్టడానికి నీకు ఇష్టమైన రూపాలను దాల్చి లోకానికి మేలు చేస్తావు స్వామీ!" అని ఇంద్రుడు స్తుతించాడు.

    ఆపై తన అజ్ఞానాన్ని ఒప్పుకుంటూ కృష్ణుని క్షమాపణ వేడుకున్నాడు:

నీ సామర్థ్య మెఱుంగ మేఘములచే నీ ఘోషమున్ భీషణో 

గ్రాసారంబున ముంచితిన్ మఖము నాకై వల్లపుల్ సేయ రం 

చో సర్వేశ! భవన్మహత్త్వమున నాయుద్యోగ మిట్లయ్యె నీ 

దాసున్ నన్ను గృతాపరాధు గరుణన్ దర్శింపవే మాధవా!

    "ఓ సర్వేశ్వరా! మాధవా! నీ అనంతమైన సామర్థ్యాన్ని తెలుసుకోలేక అజ్ఞానంతో ప్రవర్తించాను. గోపాలురు నాకు యజ్ఞం చేయలేదనే క్రోధంతో, రేపల్లెను భయంకరమైన రాళ్ల వానచేత ముంచెత్తాను. కానీ నీ దివ్య ప్రభావం ముందు నా ప్రయత్నమంతా వ్యర్థమై నా అహంకారం నశించింది. తీవ్రమైన అపరాధం చేసిన నీ దాసుడనైన నన్ను దయతో చూసి క్షమించు స్వామీ!" అని వేడుకున్నాడు.

    కరుణాసముద్రుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఇంద్రుని క్షమించి అభయమిచ్చాడు. ఆ తర్వాత సురభి తన పాలతో కృష్ణునికి దివ్యాభిషేకం చేయగా, దేవేంద్రుడు ఆకాశగంగ నీటితో ఐరావతం కొమ్ముల ద్వారా అభిషేకం చేసి, "గోవిందుడు" (గోవులకు, ఇంద్రియాలకు, సకల విశ్వానికి ప్రభువు) అని నామకరణం చేసి పట్టాభిషేకం చేశాడు.

    ఈ రకంగా శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తి 'గోవర్ధనధారి'గా, 'గోవిందుడు'గా నిలిచి, భగవంతుని శరణు కోరిన భక్తులకు ఎల్లప్పుడూ అభయం లభిస్తుందని లోకానికి చాటిచెప్పాడు.

20, జులై 2026, సోమవారం

 

:: శ్రీకృష్ణ లీలలు: యజ్ఞపత్నుల అనుగ్రహం ::

    భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణపరమాత్మ "పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి..." అని ఉపదేశించినట్లుగా, భగవంతుడికి కావాల్సింది అహంకారం, ఆడంబరాలు లేదా కేవలం మంత్రోచ్ఛారణలు కావు; నిశ్చలమైన భక్తి, హృదయపూర్వకమైన శరణాగతి మాత్రమే. ఈ మహత్తర సత్యాన్ని లోకానికి నిరూపించే దివ్యమైన భాగవత ఘట్టమే "యజ్ఞపత్నుల అనుగ్రహం".

    బృందావనంలో శ్రీకృష్ణుడు తన సోదరుడైన బలరాముడు, గోపబాలురతో కలసి గోవులను మేపుతూ, చెట్ల నీడన వివిధ క్రీడలు ఆడుకునేవాడు. ఒకరోజు గోపబాలురు తీవ్రమైన ఆకలితో బాధపడుతూ, "కృష్ణా! మాకు చాలా ఆకలిగా ఉంది, తినడానికి ఏదైనా ఆహారం ఇప్పించు" అని వేడుకున్నారు.

    సమీపంలో కొంతమంది బ్రాహ్మణులు స్వర్గప్రాప్తి కోరి "ఆంగీరస" అనే యజ్ఞం చేస్తున్నారు. కృష్ణుడు గోపబాలురతో... "మీరు ఆ యజ్ఞశాలకు వెళ్ళి, నేను, బలరాముడు ఇక్కడ ఉన్నామని చెప్పి ఆహారాన్ని అర్థించండి" అని పంపాడు.

    గోపబాలురు యజ్ఞశాలకు వెళ్ళి బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి, జగన్నాథుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఆకలితో ఉన్నాడని చెప్పి ఆహారం అడిగారు. కానీ కర్మకాండల యందు, స్వార్థ చింతన యందు మునిగిపోయిన ఆ విప్రులు అహంకారంతో, సాక్షాత్ సర్వేశ్వరుడైన కృష్ణుడిని సామాన్య గోపబాలుడిగా భావించారు.

    ఈ ఘట్టంలో వారి దుర్మతిని పోతనగారు అద్భుతంగా వర్ణించారు:

క్రతువున్ మంత్రము తంత్రమున్ ధనములుం గాలంబు దేశంబు దే

వతయున్ ధర్మము నన్నన్యముల్ దలప నెవ్వాడట్టి సర్వేశ్వరున్ 

మతినూహింపక గోపబాలుడనుచున్ మందస్థితింజూచి దు

ర్మతులై యన్నము లేదు లేదనిరి సమ్మానక్రియా శూన్యులై

    యజ్ఞము, మంత్రము, తంత్రము, ధనము, కాలము, దేశము, దేవత, ధర్మము అనేవన్నీ ఏ సర్వేశ్వరునికంటె వేరుకావో... అటువంటి పరమాత్మను మనస్సులో గ్రహించలేకపోయారు. ఆ కృష్ణుడిని ఒక సామాన్యమైన 'గోపబాలుడు' అని అజ్ఞానంతో చులకనగా చూసి, కనీస గౌరవమర్యాదలు కూడా ఇవ్వకుండా, దుర్బుద్ధితో "ఇక్కడ ఆహారం ఏమీ లేదు" అని తిరస్కరించి పంపివేశారు.

    గోపబాలురు నిరాశతో తిరిగి వచ్చి కృష్ణుడికి జరిగిన విషయమంతా చెప్పారు. శ్రీకృష్ణుడు చిరునవ్వు నవ్వి, "ఏమీ విచారించకండి, ఈసారి యజ్ఞశాలలో ఉన్న ఆ బ్రాహ్మణుల భార్యల (యజ్ఞపత్నుల) వద్దకు వెళ్ళి నా పేరు చెప్పి ఆహారం అడగండి" అని పంపాడు.

    గోపబాలురు యజ్ఞపత్నుల వద్దకు వెళ్ళి, "అమ్మా! కృష్ణబలరాములు ఆకలితో ఉన్నారు, ఆహారం కావాలి" అని అర్థించారు. ఆ మాట వినడమే తడవగా యజ్ఞపత్నులు పరమానందభరితులయ్యారు. వారు ఎప్పటినుంచో శ్రీకృష్ణుని దివ్య గుణగణాలను, వేణుగానాన్ని విని ఆయనను దర్శించుకోవాలని తపిస్తున్నారు. భర్తలు, బంధువులు వారిస్తున్నా వినకుండా, షడ్రసోపేతమైన భక్ష్యాలు, భోజ్యాలను పెద్ద పాత్రలలో తీసుకోని వెంటనే కృష్ణుని వైపు పరుగెత్తారు.

    యమునా తీరంలో ఉన్న శ్రీకృష్ణుడిని చూసి యజ్ఞపత్నులు కన్నులపండువగా తిలకించారు. ఆ నటనటశేఖరుని రూప సౌందర్యాన్ని పోతనగారు ఈ క్రింది పద్యంలో మనోహరంగా వర్ణించారు:

ఒక చెలికానిపై నొక చేయిసాచి వేఱొకచేత లీలాబ్జ మూచువాని 

గొప్పున కందని కొన్నికుంతలములు చెక్కుల నృత్యంబు సేయువాని 

గుఱుచచుంగులు పుచ్చి కొమరారగట్టిన పసిడి వన్నెలుగల పటమువాని 

నౌదల దిరిగిరా నలవడజుట్టిన దట్టంపుబింఛపు దండవాని 

రాజితోత్పల కర్ణపూరములవాని 

మహిత పల్లవ పుష్ప దామములవాని 

భువనమోహననటవేషభూతివాని 

గనిరి కాంతలు కన్నుల కఱవుదీర

    ఒక గోపబాలుని భుజంపై చెయ్యి వేసి, మరొక చేతితో లీలాపద్మాన్ని త్రిప్పుతున్నవానిని... ముడికి అందక చెంపలపై నాట్యం చేస్తున్న ముంగురులు కలవానిని... బంగారు వర్ణంలో మెరుస్తున్న పట్టువస్త్రాన్ని దట్టంగా కట్టినవానిని... తలపై రంగురంగుల నెమలిపింఛాల దండను ధరించినవానిని... చెవులకు కలువపూల ఆభరణాలు, మెడలో పల్లవ పుష్పమాలలు ధరించి, లోకాన్ని మోహింపజేసే నటవేషంతో అలరారుతున్న ఆ శ్రీకృష్ణుడిని ఆ కాంతలు కన్నుల కఱవు తీరేలా దర్శించి మైమరిచిపోయారు.

    భక్తితో వారు తెచ్చిన అన్నపానీయాలను సమర్పించగా, కృష్ణుడు ప్రేమతో స్వీకరించి, వారి కోరికను తీర్చి, వారిని దీవించి తిరిగి ఇళ్లకు పంపాడు.

    తమ భార్యల నిశ్చల భక్తిని, పరమాత్మ అనుగ్రహాన్ని చూసిన బ్రాహ్మణులకు ఒక్కసారిగా జ్ఞానోదయమైంది. తమ అహంకారానికి, అజ్ఞానానికి కుమిలిపోతూ ఇలా పశ్చాత్తాపపడ్డారు:

కటకట! మోసపోయితిమి కాంతల పాటియు బుద్ధిలేదు నే

డిట హరి గానబో నెఱుగమేము దురాత్ముల మేము కల్మషో

ద్భటులము విష్ణుదూరగుల ప్రాజ్ఞతలేల? ప

ర్యటనములేల శీలములు యాగములున్ మఱియేల కాల్పనే

    " అయ్యో! ఎంత మోసపోయాము! మా భార్యలకు ఉన్నంత దివ్యబుద్ధి కూడా మాకు లేకపోయింది. ఇక్కడికి స్వయంగా విచ్చేసిన శ్రీహరిని గుర్తించలేకపోయాము. మేము దురాత్ములము, పాపభూయిష్టులము, విష్ణుదేవునికి దూరమైనవారము. హరిభక్తి లేని మా పాండిత్యాలు, తీర్థయాత్రలు, ఆచారాలు, యజ్ఞయాగాదులు అన్నీ వ్యర్థం, అవన్నీ తగలడిపోను!" అని ఆవేదన చెందారు.

    అనంతరం వారు పరమాత్మ తత్త్వాన్ని గ్రహించి, శ్రీకృష్ణునికి నమస్కరిస్తూ శరణు వేడారు:

క్రతువుల్ ధర్మము మంత్రతంత్ర ధనముల్ కాలంబు దేశంబు దే

వతయున్ వహ్నులు మేదినీసురులు నెవ్వాడట్టి సర్వేశుడీ

క్షితి రక్షింప జనించినాడెఱుగ మా శ్రీభర్తకుం గర్తకుం

గుతలోద్ధర్తకు మేము మ్రొక్కెదము రక్షోనాథసంహర్తకున్

    యజ్ఞములు, ధర్మము, మంత్రములు, తంత్రములు, ధనములు, కాలము, దేశము, దేవతలు, అగ్నులు, బ్రాహ్మణులు – వీటన్నింటికీ మూలకారకుడైన సర్వేశ్వరుడు ఈ భూమిని రక్షించడానికి శ్రీకృష్ణుడిగా అవతరించాడని తెలుసుకోలేకపోయాము. లక్ష్మీనాథుడు, సృష్టికర్త, భూభారాన్ని హరించినవాడు, రాక్షస సంహారకుడైన ఆ శ్రీకృష్ణునికి మేము శిరస్సు వంచి నమస్కరిస్తున్నాము అని స్తుతించారు.

    బాహ్యమైన ఆడంబరాలు, శాస్త్ర పాండిత్యం, హోదా లేదా కులం భగవంతుడిని చేర్చలేవు. హృదయపూర్వకమైన భక్తి, నిష్కల్మషమైన ప్రేమ, శరణాగతి మాత్రమే పరమాత్మ అనుగ్రహాన్ని అందిస్తాయి. యజ్ఞకర్తలైన విప్రుల అహంకారాన్ని అణచి, యజ్ఞపత్నుల నిశ్చల భక్తిని లోకానికి చాటిచెప్పడమే ఈ లీల ప్రధాన ఉద్దేశం.

19, జులై 2026, ఆదివారం

 

:: శ్రీకృష్ణ లీల - గోపికా వస్త్రాపహరణ ఘట్టం :: 

    అందరకూ నమస్కారం! మనం ఈవారం శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ గావించిన దివ్య లీలలలో అత్యంత గూఢమైన ఆధ్యాత్మిక రహస్యం దాగి ఉన్న ఘట్టం "గోపికా వస్త్రాపహరణం" గురించి తెలుసుకుందాం. పైకి ఇది  కేవలం ఒక లౌకిక పరిహాసముగా అనిపించినప్పటికీ, దీని అంతరార్థం జీవాత్మ పరమాత్మలో లీనమవడానికి పడే వేదన మరియు సర్వస్వ శరణాగతి. మార్గశిర మాసంలో వ్రజభూమిలోని కన్యలంతా నందనందనుడైన శ్రీకృష్ణుడిని పతిగా పొందాలని అత్యంత నిష్ఠతో కాత్యాయనీ వ్రతాన్ని ఆచరించారు. వ్రత సమాప్తి రోజైన నాడు, గోపికలంతా యమునా నదికి చేరుకున్నారు. తమ వస్త్రాలన్నింటినీ నదీ తీరంలో ఉంచి, కృష్ణుడి ధ్యానంలో మునిగి జలకాలాడటం ప్రారంభించారు. ఆ సుందర దృశ్యాన్ని భాగవతంలో పోతన గారు ఇలా వర్ణించారు:

"వారిజలోచను బాడుచు 

వారిజలోచనులు వారివారికి వేడ్కన్ 

వారి విహారము సలిపిరి 

వారివిహారములు జగతి వారికి గలవే"

    తామర రేకుల వంటి కన్నులు గల ఆ గోపికలు, ఆ తామరాక్షుడైన శ్రీకృష్ణుని లీలలను మధురంగా పాడుకుంటూ, యమునా నది నీటిలో అత్యంత సంతోషంతో విహరించసాగారు. అటువంటి పవిత్రమైన, దివ్యమైన జలక్రీడలు ఈ జగత్తులో సామాన్య మానవులకు సాధ్యమా? సాధ్యం కాదు. అది కేవలం ఆ పరమాత్మపై అనన్య భక్తి కలిగిన గోపికలకే చెల్లింది.

    సమస్త ప్రాణుల హృదయాలలో నివసించే ఆంతర్యామి అయిన కృష్ణ పరమాత్మకు గోపికల మనోరథం నెరవేరవలసిన సమయం ఆసన్నమైందని తెలిసింది. ఆయన తన సఖులతో కలిసి యమునా తీరానికి విచ్చేశాడు. ఒడ్డున ఉన్న గోపికల చీరలన్నింటినీ చకచకా గుమికూర్చి, అక్కడే ఉన్న ఒక పెద్ద కడిమిచెట్టు పైకి  ఎక్కి కూర్చున్నాడు. కొంత సమయం తర్వాత గోపికలు తీరం వైపు చూసి, తమ వస్త్రాలు కానరాకపోవడంతో కంగారుపడ్డారు. చెట్టుపై నవ్వుతూ కూర్చున్న నల్లనయ్యను, ఆయన చేతిలో ఉన్న తమ వస్త్రాలను చూసి తాము కృష్ణుడి చేతిలో చిక్కామని గ్రహించారు. సిగ్గుతో నీటిలోనే ముడుచుకుపోతూ, ఆర్తితో కృష్ణుడిని ఇలా బ్రతిమాలసాగారు:

"మామావలువలు ముట్టకు

 మామా కొనిపోకుపోకు మన్నింపు తగన్ 

మా మానమేల కొనియెదు 

మా మానాపహరణమేల్ మానుము కృష్ణా!"

    "ఓ కృష్ణా! మా వస్త్రాలను ముట్టుకోవద్దు. వాటిని దూరాన ఉన్న ఆ చెట్టుపైకి తీసుకుపోవద్దు. మమ్మల్ని దయతో మన్నించు. మా దుస్తులను తీసివేసి మా మానాన్ని ఎందుకు హరిస్తావు? మా వస్త్రాలను అపహరించడం తగదు, ఈ పరిహాసాన్ని ఆపు స్వామీ!" అని వేడుకున్నారు. కానీ, భగవంతుడు వారి బాహ్య వస్త్రాలనే కాదు, వారి అంతరంగంలోని అజ్ఞానాన్ని కూడా తొలగించాలనుకున్నాడు. కాబట్టి, "మీరు నీటి నుండి ఒడ్డుకు వచ్చి, మీ మీ వస్త్రాలు స్వయంగా తీసుకెళ్లండి" అని కృష్ణుడు నిష్కర్షగా చెప్పాడు.

    కృష్ణుడి మాటలకు గోపికలు లోలోన ఆనందిస్తున్నా, పైకి మాత్రం లౌకిక మర్యాదలను, లోక రీతులను గుర్తు చేస్తూ ఆయనను కాస్త గద్దించే ప్రయత్నం చేశారు. లోక రక్షకుడైన కృష్ణుడికి ధర్మ సూత్రాలను గుర్తు చేస్తూ ఇలా అన్నారు:

"మా వలువలు లాఘవమున 

నీ వేటికి బుచ్చుకొంటి నీవల్పుడవే 

నీ వెఱుగనిదేమున్నది 

నీ వందఱిలోన ధర్మనిరతుడవు గదే"

    "ఓ కృష్ణా! ఇంత సులువుగా మా వస్త్రాలను ఎందుకు దొంగిలించావు? నువ్వేమైనా అల్పుడివా, హీనుడివా? నీకు తెలియని ధర్మం ఏముంది? ఈ లోకంలో అందరికంటే మిన్నగా ధర్మాన్ని ఆచరించే ఉత్తముడవు కదా నువ్వు! మరి ఇలా చేయడం నీకు తగునా?" అని ప్రశ్నించారు. అయినా కృష్ణుడు లొంగలేదు సగారముగా నవ్వుతూనే ఉన్నాడు. చలిగాలులు వీస్తుండటంతో నీటిలో ఉండలేక, బయటకు రాలేక గోపికలు అమితమైన ఆవేదనకు గురయ్యారు. పురుషోత్తముడైన కృష్ణుని ముందు లౌకిక పురుష లక్షణాలను ఆపాదిస్తూ తమ బాధను ఇలా వెళ్లగక్కారు:

"ఇంతుల్ తోయములాడుచుండ మగవారేతెంతురే వచ్చిరా 

యింతల్ సేయుదురే కృపారహితులై యే లోకమందైన నీ 

వింతల్ నీతల బుట్టె గాక మఱి యేవీ కృష్ణ! యో చెల్ల! నీ 

చెంతన్ దాసులమై చరించెదము మాచేలంబులిప్పింపవే"

    "కృష్ణా! అయ్యో ఎంత ఘోరం! స్త్రీలు ఇక్కడ నగ్నంగా స్నానాలు చేస్తుంటే ఏ లోకంలోనైనా మగవారు ఇలా వస్తారా? ఒకవేళ వచ్చినా, ఇంత దయలేకుండా బట్టలు ఎత్తుకెళ్లి ఇంతటి వింత పనులు చేస్తారా? ఇటువంటి వింత ఆలోచనలు నీ తలవొకదానికే వస్తాయి కానీ మరెవరికీ రావు. కృష్ణా! ఇక చాలు, మేము నీకు దాసులమై నీ నీడలోనే చరిస్తాము, దయచేసి మా వస్త్రాలు మాకు ఇప్పించు" అని దీనంగా అర్ధించారు.

    కానీ, భగవంతుని నిబంధన మారలేదు. "నగ్నంగా నదిలో స్నానం చేయడం ద్వారా మీరు వరుణ దేవునికి అపరాధం చేశారు. ఆ పాపం తొలగాలి అంటే, లోక లజ్జను, అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి, రెండు చేతులూ పైకెత్తి నాకు నమస్కరించి వస్త్రాలు తీసుకెళ్లండి" అని ఆ పరమాత్మ ఆజ్ఞాపించాడు. అప్పుడు గోపికలకు జ్ఞానోదయం అయింది. తమను బంధిస్తున్నది వస్త్రాలు కాదని, లోక లజ్జ అనే అహంకారమని వారు గ్రహించారు. సర్వాంతర్యామి అయిన కృష్ణుడి ముందు దాచవలసినది ఏముంటుంది? ఈ సత్యాన్ని తెలుసుకుని, వారు లజ్జను పూర్తిగా వీడి, కృష్ణుడికి తమ హృదయాలను అర్పించుకుంటూ ఇలా పలికారు:

"కొంటివి మా హృదయంబులు - 

కొంటివి మానంబు లజ్జ గొంటివి వలువల్ 

గొంటివిక నెట్లు జేసెదొ - 

కొంటెవుగద నిన్ను నెఱిగికొంటిమి కృష్ణా!"

    "ఓ కృష్ణా! నువ్వు కేవలం మా వస్త్రాలనే కాదు.. మా హృదయాలను ముందే దోచుకున్నావు. మా మానాన్ని, మా సిగ్గును, మా సర్వస్వాన్ని నీవే హరించావు. నువ్వు చాలా కొంటెవాడివి స్వామీ, నీ లీలను మేము ఆలస్యంగా తెలుసుకున్నాము. ఇకపై మమ్మల్ని నువ్వు ఎలా ఉంచితే అలా ఉంటాము. మా సర్వస్వం నీదే!" అని ప్రకటిస్తూ, గోపికలు రెండు చేతులూ పైకెత్తి ఆ కృష్ణ పరమాత్మకు సంపూర్ణ శరణాగతి చేశారు. ఆఖరి ప్రయత్నంగా వారు పరమాత్మ ఆజ్ఞను శిరసావహిస్తూ ఇలా వేడుకున్నారు:

"వచ్చెదము నీవు పిల్చిన 

నిచ్చెద మేమైనగాని యెట్లు చొరమనం 

జొచ్చెదము నేడు వస్త్రము

లిచ్చి మముం గరుణతోడ నేలుము కృష్ణా!"

    "కృష్ణా! నువ్వు పిలిస్తే చాలు మేము నీ వద్దకు వస్తాము. నువ్వు ఏది అడిగినా మా ప్రాణాలనైనా ఇస్తాము. సందేహం లేకుండా నీ శరణు జొచ్చుతున్నాము. మా అహంకారాన్ని వీడాము. కాబట్టి, దయతో మా వస్త్రాలు మాకు ఇచ్చి, మమ్మల్ని నీ కరుణా కటాక్షాలతో రక్షించు" అని వేడుకున్నారు.

    గోపికల అంతరంగం పూర్తిగా నిర్మలమై, దేహ భావన నశించి, ఆత్మ భావన స్థిరపడటాన్ని కృష్ణ పరమాత్మ గమనించాడు. ఎప్పుడైతే జీవుడు తన 'నేను', 'నాది' అనే అహాన్ని, లోక లజ్జను వీడి భగవంతుని ముందు నిలబడతాడో, అప్పుడే ఆ దేవుని అనుగ్రహం లభిస్తుంది. గోపికల నిష్కల్మష భక్తికి ప్రసన్నుడైన శ్రీకృష్ణుడు చిరునవ్వు నవ్వి, వారి వస్త్రాలను వారికి తిరిగి ఇచ్చివేశాడు. అంతేకాక, వారి పవిత్రమైన కాత్యాయనీ వ్రత ఫలితంగా రాబోయే శరదృతువులో వారితో కలిసి 'రాసలీల' గావిస్తానని వరమిచ్చాడు.

    ఈ విధంగా, గోపికా వస్త్రాపహరణ ఘట్టం అనేది లోక లజ్జను వీడి భగవంతునికి సర్వస్వ శరణాగతి చేయాలనే పరమ వేదాంత సత్యాన్ని చాటిచెబుతూ భక్తిభావంతో ముగుస్తుంది.

అందరూ విన్నారుగదా! నచ్చితే లైక్ చెయ్యండి. మీ మీ బంధుమిత్రులకు దీనిని షేరు చెయ్యండి. మరిన్ని శ్రీకృష్ణి లీలలకు సంబంధించిన ఘట్టాలను వినడానికి మన ఛానల్ ను ఇప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి!! 

12, జులై 2026, ఆదివారం

::: దావాగ్ని భక్షణం :: 

    అందరకూ నమస్కారం.  శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ లీలల్లో అత్యంత మహిమాన్వితమైనదీ, భక్త రక్షణ తత్త్వాన్ని చాటిచెప్పేదీ "దావాగ్ని భక్షణం". ఈవారం ఆ ఘట్టాన్ని ముచ్చటించుకుందాం. 

     శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ బాల్య లీలలన్నీ ఒకెత్తు, గోపాలురను, గోసంపదను ప్రకృతి వైపరీత్యాల నుండి కాపాడిన లీలలు ఒకెత్తు. బృందావనంలో బాలకృష్ణుడు తన అన్న బలరాముడితో, తోటి గోపబాలురతో కలిసి ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే చల్దులు కట్టుకుని, ఆవుల మందలను తోలుకుని అడవికి వెళ్ళేవాడు. అక్కడ ఆవులను మేపుతూ, యమునా నదీ తీరంలో రకరకాల ఆటలు ఆడుకుంటూ కాలం గడిపేవారు.

    ఒకరోజు ఆటల వేగంలో, ఆనందంలో పడి సమయం తెలియలేదు. ఆవులు పచ్చటి గడ్డిని మేస్తూ, యమునా నదికి ఆవలి ఒడ్డున ఉన్న ముంజారణ్యం (దట్టమైన రెల్లు అడవి) వైపు వెళ్ళిపోయాయి. ఆటల్లో మునిగిపోయిన గోపాలురు కాసేపటి తర్వాత చూస్తే ఆవులు కనిపించలేదు. దాంతో కంగారుపడి, ఆవుల అడుగుజాడలను వెతుకుతూ బయలుదేరారు.

     ఆవులు ఎటు వెళ్ళాయోనని కంగారుపడుతూ, తాము ఆడుకుంటున్న ఆటలను ఆపేసి, ఆవుల గిట్టల గుర్తులను బట్టి, అవి మేస్తూ వదిలేసిన గడ్డి పరకల ఆధారంగా గోపాలురంతా ఆవులను వెతుకుతూ వెళ్ళిన తీరును ఈ పద్యం మన కళ్లకు కడుతుంది:

ఆ గోపాలకులందఱుం బసుల కుయ్యాలించి కౌమారకే 

ళీ గాఢత్వము మాని గోఖురరదాళిచ్ఛిన్న ఘాసంబుతో 

బాగైయున్న పథంబునం జని దవాపన్నంబు గాకుండ వే 

వేగన్ గోగణమున్ మరల్చిరట వీవీథిన్ జవంబొప్పగన్

    అలా వెతుక్కుంటూ వెళ్ళిన గోపాలురు ముంజారణ్యంలో ఉన్న ఆవులను చేరుకున్నారు. కానీ, అంతలోనే అక్కడ ఒక ఘోరమైన ప్రమాదం ముంచుకొచ్చింది. వేసవి కాలం కావడం వల్ల ఎండ తీవ్రతకు ఎండిపోయిన చెట్లు ఒకదానికొకటి రాసుకుని, అడవిలో హఠాత్తుగా భయంకరమైన దావాగ్ని (కార్చిచ్చు) పుట్టింది.

    ఆ అగ్ని క్షణాల వ్యవధిలో దిక్కుదిక్కులా వ్యాపించింది. చుట్టూ ఉన్న గడ్డి, చెట్లు లబలబమంటూ కాలిపోతున్నాయి. ఆకాశాన్ని తాకేలా మంటలు లేస్తున్నాయి. వేడి గాలులు సుడులు తిరుగుతున్నాయి. ఆవుల మందలు భయంతో అంబా అంటూ అరుస్తూ అటు ఇటు పరుగులు తీస్తున్నాయి. వెనక్కి వెళ్దామంటే దారి లేదు, ముందడుగు వేద్దామంటే మంటలు చుట్టుముట్టాయి. గోపాలురకు ప్రాణాలు పోయే సమయం వచ్చింది. ఆ మంటల వేడికి, దట్టమైన పొగకు శ్వాస ఆడక, కళ్లు కనపడక వారు విలవిలలాడిపోయారు. తమను కాపాడే దిక్కు ఎవరూ లేరని గ్రహించి, ఆపద్బాంధవుడైన ఆ కృష్ణ పరమాత్ముడిని శరణు వేడారు.

    "కృష్ణా! నువ్వుండగా మాకు ఆపదలా? మమ్మల్ని కాపాడు తండ్రి!" అంటూ ఆర్తనాదాలు చేస్తూ గోపాలురు చేసిన దీన ప్రార్థన ఈ పద్యంలో ధ్వనిస్తుంది:

నీ చుట్టాలకు నాపదల్ గలుగునే? నే మెల్ల నీ వార; మ 

న్యాచారంబు లెఱుంగ, మీశుడవుమా; కాభీల దావాగ్ని నే 

డే చందంబున నింక దాటుదుము? మమ్మీక్షించి రక్షింప వ 

న్నా! చంద్రాభ! విపన్నులన్ శిఖి వితానచ్ఛన్నులన్ ఖిన్నులన్

    "చంద్రుని వంటి చల్లని ముఖము కలవాడా! కృష్ణా! నీకు చుట్టాలమైన మాకు ఇలాంటి ఆపదలు రావచ్చా? మేమంతా నీవారము. మాకు వేరే దిక్కు తెలియదు. నువ్వే మా సర్వస్వము. చుట్టూ ముట్టేసిన ఈ భయంకరమైన అగ్నిజ్వాలల నుండి మేము ఎలా దాటగలం? మంటల మధ్య చిక్కుకుని విలవిలలాడుతున్న మమ్మల్ని దయతో చూసి రక్షించు తండ్రి!" అని వేడుకున్నారు.

     గోపాలుర, గోవుల దీనాలాపనలు విన్న పరమాత్మ నవ్వి, "భయపడకండి, మీరందరూ ఒక్క క్షణం కళ్ళు మూసుకోండి" అని చెప్పాడు. స్వామి మాటపై నమ్మకంతో ఆవులన్నీ, గోపాలురంతా కళ్ళు మూసుకున్నారు.

    అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు తన విశ్వరూప లీలను ప్రదర్శించాడు. లోకాలన్నింటినీ తన కడుపులో దాచుకున్న ఆ జగన్నాథుడు, ఆ అడవిని చుట్టుముట్టిన భీకరమైన దావాగ్నిని అంతటినీ ఒక్కసారిగా తన నోటితో గాలిని పీల్చినట్లుగా ఆపోశనం పట్టేశాడు. మహా భయంకరమైన ఆ కార్చిచ్చు, కృష్ణ పరమాత్ముని నోట్లోకి ప్రవేశించి సాత్వికమైన అమృతంలా లీనమైపోయింది. అగ్ని అంతరించిపోయింది. అడవి మళ్లీ చల్లబడింది.

    "కళ్ళు తెరవండి" అని కృష్ణుడు చెప్పగానే గోపాలురు కళ్ళు తెరిచి చూశారు. అక్కడ మంటలు లేవు, పొగ లేదు, వేడి లేదు. అడవి అంతా ప్రశాంతంగా, చల్లగా ఉంది. ఆవులు సురక్షితంగా ఉన్నాయి. అంతటి ప్రమాదం నుండి క్షణంలో ఎలా బయటపడ్డామా అని అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు. ఇదంతా కృష్ణుని మహిమేనని గ్రహించి, ఆయనను పరమేశ్వరుడిగా భావించి కొనియాడారు.

 ఒక సామాన్య మానవుడు ఇంతటి ఘోరమైన కార్చిచ్చును మింగి రక్షించగలడా? ఇతడు సామాన్యుడు కాడు అని గోపాలురు అనుకున్న తీరు ఈ పద్యంలో వ్యక్తమవుతుంది:

కార్చిచ్ఛార్చు పటుత్వము -

నేర్చునె నరుడొకడు? శౌరి నేడిదె కార్చి -

చ్ఛార్చి మనల రక్షింపగ -

నేర్చె నితండజడొ హరియొ నిటలాక్షుండో!

    "భయంకరమైన అడవి అగ్నిని ఆర్పే శక్తి ఏ మానవునికైనా ఉంటుందా? కానీ ఈ కృష్ణుడు (శౌరి) ఈరోజు ఆ కార్చిచ్చును మింగేసి మనలనందరినీ రక్షించాడు. ఇతడు సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుడా? లేక సర్వరక్షకుడైన శ్రీమహావిష్ణువా? లేక ముక్కంటి అయిన ఆ పరమశివుడా?" అంటూ గోపాలురంతా ఆనందంతో, ఆశ్చర్యంతో కృష్ణుడిని కౌగిలించుకున్నారు.

    ఈ విధంగా శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ తనను నమ్మిన భక్తులను, నోరు లేని జీవాలను దావాగ్ని నుండి రక్షించి, తానే సర్వేశ్వరుడనని నిరూపించాడు. శరణు కోరిన వారిని కాపాడడమే భగవంతుని తత్త్వం అని చాటే ఈ లీల ఎంతో పవిత్రమైనది.

    విన్నారు కదా! కథనం బాగుంటే లైక్ చేసి, మీమీ బంధుమిత్రులకు షేర్ చేసి మరిన్ని శ్రీకృష్ణ లీలలకు సంబంధించిన కథలకోసం మన ఛానల్ ను ఇప్పుడే సబ్స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

    స్వస్తి! సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! 


7, జులై 2026, మంగళవారం

కృష్ణ శతక పద్యం - 14    

 అందరకు నమస్కారం.  ఈరోజు మనం కృష్ణశతకంలోని 14వ పద్యాన్ని, దాని సరళభావాన్ని, ఆపద్య విశేషాంశాలను తెలుసుకుందాం. 

అందెలు గజ్జెలు మ్రోయగ 

చిందులు ద్రొక్కుచును వేడ్క చెలువారంగా 

నందుని సతి యా గోపిక 

ముందర నాడుదువు మిగుల మురియుచు కృష్ణా!

     ఓ కృష్ణా! నీ ముద్దుల పాదాలకు ఉన్న అందెలు, చిరుగజ్జెలు ‘ఘల్లు ఘల్లు’మంటూ మ్రోగుతుండగా... ఎంతో వేడుకగా, అందంగా చిందులు వేస్తూ... నందమహారాజు భార్య అయిన యశోదమ్మ (నందుని సతి) ముందు, అలాగే ఆ లీలలను చూసి పరవశించిపోతున్న గోపికల ముందర నీవు ఎంతో మురిసిపోతూ నాట్యమాడుతున్నావు స్వామీ! అని ఈ పద్యం యొక్క సరళమైన భావం.

     ఈ పద్యంలో దాగి ఉన్న ఆధ్యాత్మిక విశేషాలు మూడు ఉన్నాయి:

    ఏ పరమాత్ముని సంకల్పం వల్ల ఈ బ్రహ్మాండాలన్నీ నడుస్తున్నాయో, ఆ జగన్నాటక సూత్రధారి... ఒక సామాన్య గోపిక అయిన యశోదమ్మ ప్రేమకు కట్టుబడి, లయబద్ధంగా చిరునవ్వులతో నృత్యం చేస్తున్నాడు. భగవంతుడు అహంకారానికి లొంగడు, కేవలం పవిత్రమైన వాత్సల్య భక్తికే లొంగుతాడనేది ఇందులో మొదటి విశేషం.

     అందెలు గజ్జెలు మ్రోయగ' అనడంలో కేవలం శబ్దం మాత్రమే లేదు. చిరుకృష్ణుని పాదాల చప్పుడు సంసార బంధాలలో మునిగిపోయిన జీవులను మేల్కొలిపే ఓ ప్రణవ నాదం, ఒక దివ్య మంత్రం అని భక్తుల విశ్వాసం.

    లోకమంతటికీ ఆనందాన్ని ఇచ్చే శ్రీకృష్ణుడు, భక్తుల ఆనందాన్ని చూసి తనే స్వయంగా మురిసిపోతున్నాడు. అంటే, భక్తుడు భగవంతుని చూసి ఎంతగా పరవశిస్తాడో, భగవంతుడు కూడా తన భక్తుని ప్రేమను చూసి అంతకంటే మిన్నగా మురిసిపోతాడు అనే మధుర భక్తి సిద్ధాంతం ఈ పద్యంలో ఇమిడి ఉంది.

     యశోదమ్మ ముంగిట నడచిన ఆ పాదాలు మన హృదయాలలో కదిలితే చాలు... జీవితం ధన్యమౌతుంది. ఇంతటి మధురమైన కృష్ణ లీలలను నిరంతరం స్మరించుకోవడానికి మన ఛానల్‌ను ఇప్పుడే సబ్‌స్క్రైబ్ చేసుకోండి.

4, జులై 2026, శనివారం

 

:: శ్రీకృష్ణ లీలలు — కాళియమర్దనము ::

     శ్రోతలందరకూ క్రొవ్విడి వెంకట రాజారావు అనేక నమస్కారములు. శ్రీకృష్ణ లీలామృతానికి మీకందరకూ స్వాగతం. ఈవారం మనం శ్రీకృష్ణుడు కాళీయుని గర్వాన్ని అణచిన ఘట్టాన్ని గూర్చి ముచ్చటించుకుందాం. 

    కృష్ణ పరమాత్మ చేసిన దివ్య లీలలలో అద్భుతమైనది, ఆబాలగోపాలాన్ని అలరించినది 'కాళియమర్దనము'. యమునా నది కేవలం ఒక నది కాదు, అది ప్రజల జీవననాడి. అలాంటి నదిలో కాళియుడనే మహాసర్పం చేరి, తన భయంకరమైన విషాగ్నితో ఆ నీటిని, పరిసరాలను విషపూరితం చేసింది. పక్షులు ఆకాశంలో వెళ్తూ ఆ విషవాయువుకు చనిపోతున్నాయి. పశువులు ఆ నీరు తాగి మరణిస్తున్నాయి. రేపల్లె గుండెలాంటి యమునమ్మను, ఆశ్రయించిన ప్రజలను రక్షించడానికి ఆ నల్లనయ్య నడుం బిగించాడు.

    ఒకరోజు ఆవులను మేపుతూ, కృష్ణుడు కాళియ హ్రదం (మడుగు) దగ్గరకు వచ్చాడు. ఆ కాళియుడి గర్వాన్ని అణచాలని, యమునను పవిత్రం చేయాలని నిశ్చయించుకున్నాడు.

    భగవంతుడు లీలామానుష విగ్రహుడు. ఆ కాళియ హ్రదం ఒడ్డున ఉన్న ఒక పెద్ద కదంబ వృక్షం ఎక్కాడు. పరమాత్మ యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్న సింహంలా తన వస్త్రాలను, పింఛాన్ని సర్దుకున్నాడు. ఇక్కడ పోతనగారి అద్భుతమైన వర్ణనను మనం స్మరించుకోవాలి:

కటిచేలంబు బిగించి పింఛమున జక్కం గొప్పు బంధించి దో

స్తట సంస్ఫాలన మాచరించి చరణ ద్వంద్వంబు గీలించి త -

త్కుట శాఖాగ్రము మీదనుండి యుఱికెన్ గోపాలసింహంబు ది -

క్తటముల్ మ్రోయ హ్రదంబులో గుబగుబధ్వానంబనూనంబుగన్

    ఆ గోపాలసింహం... తన నడుము వస్త్రాన్ని (కటిచేలము) గట్టిగా బిగించాడు. నెమలి పింఛాన్ని కొప్పులో చక్కగా ముడివేశాడు. భుజాలు చరిచాడు (దోస్తట సంస్ఫాలనము). రెండు పాదాలను గట్టిగా ఊని, ఆ కదంబ వృక్షపు కొమ్మ చివరి నుండి దిక్కులన్నీ మారుమ్రోగేలా, యమునా నది మడుగులోకి 'గుబగుబ' మనే భయంకరమైన ధ్వనితో ఉరికాడు! ఆ ఉరవడికి యమునా నది తరంగాలు ఉప్పొంగాయి.

    ఆ మడుగులో అంతవరకు తనను ఎదిరించేవాడే లేడని గర్వంతో ఉన్న కాళియుడు, ఈ ధ్వనికి మేల్కొన్నాడు. చూస్తే ఒక చిన్న బాలుడు ఒంటరిగా ఈదుతున్నాడు. కాళియుడికి కోపం నషాళానికి అంటింది.

బాలుండొక్కడు వీడు నామడుగు విభ్రాంతోచ్చలత్కీర్ణ క 

ల్లోలంబై కలగంజరించె నిట నే లో నుంట జూడండు, మ 

త్కీలాభీల విశాలదుస్సహవిషాగ్నిజ్వాలలన్ భస్మమై 

కూలంజేసెద నేడు లోకులకు నా కోపంబు దీపింపగన్

     కాళియుడు బుసలు కొడుతూ అనుకుంటున్నాడు: "ఎవడు వీడు? ఒక చిన్న బాలుడు! నా మడుగును ఇంతగా కలచివేస్తూ, అలలు ఎగసిపడేలా తిరుగుతున్నాడు! ఇక్కడ నేను ఉన్నాననే భయం లేదా వీడికి? నా భయంకరమైన, దుస్సహమైన విషాగ్ని జ్వాలలతో వీడిని ఇప్పుడే భస్మం చేసేస్తాను. లోకానికి నా కోపం ఎలాంటిదో చూపిస్తాను!" అంటూ ఆ కాళియసర్పం కృష్ణుడిని చుట్టేసింది. తన పడగలతో కృష్ణుడిని బంధించి, కరవడం ప్రారంభించింది.

    కృష్ణుడు మడుగులోకి దూకి, పాము బంధనంలో చిక్కుకున్నాడనే వార్త బృందావనమంతా పాకింది. ప్రకృతిలో అపశకునాలు మొదలయ్యాయి.

భూతలము వడకె నుల్కా

పాతంబులు మింట గానబడె ఘోషములో 

వ్రేతలకును గోపకసం 

ఘాతములకు నదరె గీడుకన్నులిలేశా!

    భూమి కంపించింది. ఆకాశం నుండి ఉల్కలు పడ్డాయి. రేపల్లెలోని గోపికలకు, గోపాలురకు కీడును సూచించేలా కళ్ళు అదరసాగాయి. యశోదమ్మ, నందగోపుడు, ఊరి జనులంతా పరుగు పరుగున యమునా తీరానికి వచ్చారు. అక్కడ కృష్ణుడు సర్పాకారంలో ఉన్న కాళియుడి బంధనంలో నిశ్చలంగా కనిపించేసరికి అందరూ గుండెలు పగిలేలా ఏడ్చారు. యశోదమ్మ మూర్ఛపోయింది. గోపికలు కృష్ణుడితో తమకున్న బంధాన్ని తలచుకుంటూ రోదించిన తీరు హృదయవిదారకం:

శ్రవణ రంధ్రంబులు సఫలత బొందంగ నెలమి భాషించు వారెవ్వరింక? 

గరచరణాదుల కలిమి ధన్యతనొంద నెగిరి పైబ్రాకువారెవ్వరింక? 

నయనయుగ్మంబులున్నతి గృతార్థములుగా నవ్వులుసూపువారెవ్వరింక? 

జిహ్వలు గౌరవశ్రీ జేర బాటలయెడ బలికించువారెవ్వరింక? 

 

దండ్రి! నీవు సర్పదష్టుండవై యున్న

నిచట మాకు బ్రభువులెవ్వరింక? 

మరగి పాయలేము, మాకు నీ తోడిద,

లోకమీవు లేని లోకమేల?

 

తండ్రీ కృష్ణా! మా చెవులు సఫలం అయ్యేలా ఇక ఎవరు మాట్లాడతారు? నీవు సర్పదష్టుడవై ఉంటే మాకు దిక్కెవరు? మమ్మల్ని నెట్టిపైకి ఎగబాకే వారెవరు? నీ నవ్వులు చూడకుండా మా కళ్ళు ఎందుకు? నీవు లేని ఈ లోకం మాకెందుకు కృష్ణా! నిన్ను విడిచి మేముండలేము" అని ఆక్రందించారు.

    తన భక్తుల ఆవేదన చూసిన పరమాత్మ, ఇక చాలనుకున్నాడు. ఒక్కసారిగా తన శరీరాన్ని పెంచాడు. ఆ దెబ్బకు కాళియుడి బంధనాలు సడలిపోయాయి. కృష్ణుడు కాళియుడి పడగల మీదకు లంఘించాడు. అది యుద్ధంలా లేదు, ఒక దివ్యమైన నృత్యంలా సాగింది. సృష్టికర్త అయిన ఆ రంగనాథుడు, కాళియుడి ఫణాలనే రంగస్థలంగా మార్చుకున్నాడు.

    పోతనగారు  వ్రాసిన ఈ సుందరమైన సీస పద్యం ఆ నృత్య వైభవాన్ని కళ్ళకు కడుతుంది:

ఘనయమునానదీకల్లోలఘోషంబు సరసమృదంగఘోషంబుగాగ 

సాధుబృందావన చరచంచరీకగానంబు గాయకసుగానంబుగాగ 

గలహంససారసకమనీయమంజుశబ్దంబులు దాళశబ్దములుగాగ 

దివినుండి వీక్షించు దివిజగంధర్వాదిజనులు సుఖాసీనజనులుగాగ 

 

బద్మరాగాది రత్నప్రభాసమాన,

మహిత కాళియ ఫణిఫణామండపమున 

నళినలోచన విఖ్యాత నర్తకుండు,

నిత్యనైపుణ్యమునచేర్చి నృత్యమాడె

     ఆహా! ఎంతటి అద్భుత దృశ్యం! యమునా నది తరంగాల యొక్క భయంకర ఘోష... ఆ నృత్యానికి మృదంగ ధ్వనిలా మారింది. బృందావనంలోని తుమ్మెదల ఝుంకారాలు... గాయకుల సుగీతాలు అయ్యాయి. నదిలోని హంసలు, సారస పక్షుల మంజుల శబ్దాలు... తాళ ధ్వనులుగా మారాయి. ఆకాశం నుండి దేవతలు, గంధర్వులు ఈ అద్భుతాన్ని ఆసీనులై వీక్షిస్తున్నారు. పద్మరాగమణుల వలె మెరుస్తున్న కాళియుడి వందలాది పడగలే (ఫణామండపము) రంగస్థలం కాగా, ఆ పద్మపత్రాక్షుడు (నళినలోచనుడు), జగన్నాటక సూత్రధారి అయిన కృష్ణుడు తన అఖండ నృత్య నైపుణ్యంతో తాండవం చేశాడు!

    కాళియుడు ఏ పడగనెత్తితే ఆ పడగను తన సుకుమార పాదాలతో తొక్కుతూ, రక్తం కక్కించాడు. కాళియుడి గర్వం సర్వనాశనమైపోయింది.

    చివరకు కాళియుడు తట్టుకోలేక, పరమాత్మ పాదాల చెంత శరణు వేడాడు. కాళియుని భార్యలైన నాగకన్యలు వచ్చి కృష్ణుడిని ప్రార్థించారు: "స్వామీ! వీడు అజ్ఞాని, నీ మహిమ తెలియక తప్పు చేశాడు. క్షమించి ప్రాణభిక్ష పెట్టండి" అని వేడుకున్నారు. భక్తవత్సలుడైన కృష్ణుడు కరుణించి, "కాళియా! ఇకపై ఈ యమునా నదిని వదిలి, నీ పరివారంతో సముద్రంలోకి వెళ్ళిపో. నా పాద ముద్రలు నీ తలపై ఉన్నాయి కాబట్టి నిన్ను గరుడుడు కూడా ఏమీ చేయడు" అని అభయమిచ్చాడు.

    కాళియుడు యమునను విడిచి వెళ్ళిపోయాడు. విషపూరితమైన యమునమ్మ మళ్లీ అమృతవాహినిగా మారింది. రేపల్లె ప్రజలు ఆనందబాష్పాలతో కృష్ణుడిని గుండెలకు హత్తుకున్నారు.

    ఇదీ కాళియమర్దన లీలా విశేషం. భగవంతుడు మన హృదయాలనే యమునా నదిలో ఉన్న అహంకారమనే విషసర్పం (కాళియుడు) యొక్క గర్వాన్ని కూడా ఇలాగే అణచి, మనకు జ్ఞానామృతాన్ని ప్రసాదించాలి. విన్నారుకదా! కథనం బాగుంటే లైక్ చేసి, మీమీ బంధుమిత్రులకు షేర్ చేసి మన ఛానల్ ను ఇప్పుడే సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! స్వస్తి! 


1, జులై 2026, బుధవారం

 :: లలితాదేవి - భండాసుర వధ - భాగం 1 :: 

    మన్మథుడి బూడిదనుండి పుట్టి, ముల్లోకాలను వణికించిన మహా రాక్షసుడు భండాసురుడు. వానిని అంతం చేయడానికి సాక్షాత్తు పరాశక్తి ఏ రూపంలో ఉద్భవించిందో తెలుసా? 

    శివుని మూడవ కంటి అగ్నికి మన్మథుడు భస్మమైపోయిన వృత్తాంతం మనకు తెలిసిందే. ఆ మన్మథుడి బూడిదను చిత్రకర్ముడు అనే ప్రమథగణాల నాయకుడు ఒక బొమ్మగా మలుస్తాడు. ఆ బొమ్మను చూసి పరమశివుడు మోహన దృష్టితో వీక్షించగా, ఆ బూడిద బొమ్మకు ప్రాణం వస్తుంది. ఆ ప్రాణం పోసుకున్న బాలుడే భండాసురుడు.

    అతడు పుడుతూనే మహా బలశాలి. రుద్రుని అనుగ్రహంతో పుట్టాడు కాబట్టి ఈశ్వరుని గురించి ఘోరమైన తపస్సు చేస్తాడు. శివుడు ప్రత్యక్షమవ్వగా, భండాసురుడు ఒక వింతైన వరం కోరుకుంటాడు. " స్వామీ! నాకు ఎదురు నిలిచి యుద్ధం చేసే శత్రువుయొక్క సగం బలం నాకు సంక్రమించాలి.  అంతేకాదు, నా మరణం అంటూ సంభవిస్తే అది ఒక స్త్రీ చేతిలోనే జరగాలి. కానీ, ఆ స్త్రీ గర్భవాసాన జన్మించినది కాకూడదు. అంటే, అయోనిజయై ఉండాలి " అని వరం పొందుతాడు. 

    వరం చేతికి చిక్కడంతో భండాసురుడిలో  అహంకారం తలకెక్కింది. శుక్రాచార్యుని ఆధ్వర్యంలో " శూన్యకపురం " రాజధానిగా అసుర సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించి, ముల్లోకాలపై దండెత్తుతాడు. దేవతలను హింసించి, స్వర్గాన్ని ఆక్రమిస్తాడు. 

    దిక్కుతోచని ఇంద్రాది దేవతలు త్రిమూర్తులను ఆశ్రయిస్తారు. భండాసురుడిని సాధారణ శక్తులు ఏమీ చేయలేవని, వానిని సంహరించాలంటే సాక్షాత్తు జగన్మాత మహాశక్తి రూపంలో అవతరించాలని బ్రహ్మదేవుడు చెబుతాడు. ఇందుకోసం దేవతలంతా కలిసి హిమాలయ పర్వతాలపై ఒక మహా యజ్ఞాన్ని ప్రారంభిస్తారు. అదే " మహాభైరవ యాగం ". ఈ యాగంలో దేవతలు తమ శరీరాలలోని మాంసాన్ని, రక్తాన్ని కూడా ఆహుతిగా యిస్తూ ఘోరమైన ప్రార్థన చేస్తారు. 

    యాగాగ్ని తీవ్ర రూపం దాల్చింది. అంతా ఉత్కంఠగా ఎదురుచూస్తున్న సమయాన ఆ యజ్ఞకుండం నుండి కోటిసూర్యుల ప్రకాశంతో, దివ్యమైన కాంతితో, సర్వాలంకార భూషితయై , చిరునవ్వు చిందిస్తూ సాక్షాత్తు శ్రీ లలితా త్రిపుర సుందరీ దేవి ఆవిర్భవిస్తుంది. 

    అమ్మవారిని చూసి దేవతలు ఆనంద బాష్పాలతో స్తుతిస్తారు. లలితాదేవి దేవతలకు అభయమిచ్చి , భండాసురుడిని వధించడానికి, సమర శంఖారావం పూరిస్తుంది. కోట్లమంది శక్తులు, వారాహి, శ్యామల వంటి మహా దేవతలతో కూడిన దేవి సైన్యం శూన్యకపురం వైపు కదులుతుంది. భండాసురుడి సైన్యానికి, దేవి సైన్యానికి మధ్య భీకరమైన యుద్ధం మొదలవుతుంది. 

    యుద్ధం తీవ్రరూపం చేరుకుంది. లలితాదేవి బాణాల ధాటికి భండాసురుడి  సోదరులు, సైన్యం కూలిపోతూంటారు. అది చూసి ఆగ్రహోదగ్రుడైన భండాసురుడు, లలితాదేవి సైన్యాన్ని మట్టుబెట్టడానికి, ఎవరూ ఊహించని ఒక అత్యంత ప్రమాదకరమైన మాయా అస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తాడు. ఆ అస్త్రం పేరు " పాషండ అస్త్రం ". 

    ఆ అస్త్ర ప్రభావంతో లలితాదేవి సైన్యమంతా ఒక్కసారిగా నిర్వీర్యమైపోతుంది. అప్పుడు లలితాదేవి ఏమి చేసింది? భండాసురుడి మాయను ఎలా తిప్పికొట్టింది?  సశేషం. 

    తరువాతి అద్భుతమైన ఘట్టాన్ని రేపటి భాగంలో విందాం. ఈ సీరిస్ మిస్ అవ్వకుండా ఉండడానికి ఇప్పుడే మన ఛానల్ ను సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి. 

    భండాసురుడి తమ్ముడు విషంగుడు ప్రయోగించిన భయంకర " విఘ్నయంత్రం " ప్రభావంతో దేవి సైన్యమంతా నిద్రమత్తు, బద్ధకంతో స్తంభించిపోయింది. సాక్షాత్తు వారాహి, శ్యామలాదేవి వంటి మహావీరులు సైతం శస్త్రాలు కింద పడేశారు. మరి ఈ మహా విపత్తు నుండి అమ్మవారి సైన్యం ఎలా బయటపడింది? 

    శత్రువులు పన్నిన కుతంత్రానికి దేవి సైన్యం దిక్కుతోచకుండా పడి ఉండడం చూసి, జగన్మాత లలితా పరమేశ్వరి ముఖంలో ఒక అద్భుతమైన " మందహాసం " వికసించింది. ఆమె చిరునవ్వుల దివ్య తేజస్సునుండి, శివశక్తుల ఐక్య స్వరూపంగా సాక్షాత్తు " మహా గణపతి " ఆవిర్భవించాడు. 

    పదిచేతులతో, ప్రచండ తేజస్సుతో వెలిగిపోతున్న ఆ బాలగణపతి సమరరంగంలో ప్రవేశించాడు. తన పదునైన దంతాన్ని ఆయుధంగా మలచుకుని, గదతో ఒక పోటు పొడిచి, రాక్షసులు రహస్యంగా నాటిన ఆ దుష్ట " విఘ్నయంత్రాన్ని " పిండి పిండిగా ధ్వంసం చేసేశాడు. 

    యంత్రం బద్దలవగానే దేవి శక్తులను కమ్మిన నిద్రమత్తు క్షణంలో పటాపంచలయిపోయింది. శక్తులన్నీ తిరిగి సింహనాదాలు చేస్తూ శత్రువులపై విరుచుకు పడ్డారు. భండాసురుడు వరుసగా కొత్త రాక్షస సైన్యాన్ని ప్రయోగిస్తుంటే, లలితాదేవి తన పదిగోళ్ళ కాంతి నుండి సాక్షాత్తు " మహావిష్ణువు దశావతారాలను " సృష్టించింది. ( దీనినే లలితా సహస్రనామాల్లో " కరాంగుళి నఖోత్పన్న నారాయణ దశాకృతి: - అంటారు). ఆ దశావతార శక్తులు రాక్షస దళాలను నామరూపాలు లేకుండా చేశాయి. 

    చివరి ఘట్టం చేరుకుంది. లలితాదేవి తన చెరకు విల్లు (కోదండం) నుండి విశ్వంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన " మహాకామేశ్వరాస్త్రాన్ని " సంధించింది. కోటి సూర్యుల తేజస్సుతో దూసుకెళ్ళిన ఆ మహాస్త్రం భండాసురుడి గుండెలను చీల్చింది. క్షణాల వ్యవధిలో దుష్ట భండాసురుడు, అతని శూన్యక నగరం అగ్నికీలల్లో భస్మీపటలమయ్యాయి. 

    అలా భండాసురుడి వధతో ముల్లోకాలకు కష్టాలు తీరాయి. ఆ సమయంలో దేవతలు అమ్మవారిని కీర్తిస్తూ చేసిన అద్భుతమైన స్తోత్రమే, నేటికీ మనం  పఠించే పరమ పవిత్రమైన " శ్రీ లలితా సహస్రనామ స్తోత్రం ". 

    

  ద్రౌపది నవ్వు       శ్రీమహాభారత కథాగమనమును మలుపు త్రిప్పిన సంఘటనలందు " ద్రౌపది నవ్వు" ప్రముఖమైనదిగా చెప్పబడుతుంది. మన కెదురుగ ను...