21, మే 2026, గురువారం

:: మృద్భక్షణ - విశ్వరూప ప్రదర్శనము :: 

    శ్రీకృష్ణుని లీలల్లో అత్యంత మహిమాన్వితమైన, మనోహరమైన ఘట్టం "మృద్భక్షణ - విశ్వరూప ప్రదర్శనము". ఈరోజు ఈ అంశాన్ని తెలుసుకుందాము.  

    ద్వాపర యుగంలో పరమాత్ముడు లీలామానుష విగ్రహుడై నందవ్రజంలో యశోదమ్మ లాలింపుల్లో పెరుగుతున్న రోజులు. ఆ సర్వేశ్వరుడు సాధారణ బాలుడిలా వెన్నలు దొంగిలిస్తూ, గోపికల ఇళ్లలో అల్లరి చేస్తూ అందరినీ అలరిస్తున్నాడు.

    ఒకనాడు కృష్ణుడు తన అన్న బలరాముడితో, ఇతర గోపబాలురతో కలిసి ఇంటి బయట ఆడుకుంటున్నాడు. ఆటల హడావిడిలో కృష్ణుడు కాస్త మట్టిని నోట్లో పెట్టుకున్నాడు. అది చూసిన తోటి బాలురు, అన్న బలరాముడు పరుగున వెళ్ళి యశోదమ్మతో చెప్పారు: "అమ్మా! నీ ముద్దుల కొడుకు కృష్ణుడు మట్టి తింటున్నాడు" అని.

    ఆ మాట వినగానే యశోదమ్మ ఒక్కసారిగా కంగారుపడి, కోపంతో కృష్ణుడి వైపు వస్తుంది. తల్లి రావడం చూసి, కృష్ణుడు తనకేమీ తెలియనట్లు, అమాయకంగా ముఖం పెట్టి నిలబడ్డాడు.

    తల్లి కోపంగా రావడం చూసి, తను చేసిన తప్పు బయటపడిందని, లోపల భయం ఉన్నా... ఏమీ తెలియనట్లు నటన మొదలుపెట్టాడు ఆ మాయావి. ఆ సమయాన్ని పోతన గారు ఈ పద్యంలో అద్భుతంగా వర్ణించారు.

 కాంతలు తల్లితో దన వికారములెల్ల గణింప భీతుడై

 శాంతునిసొంపునం బరమసాధుని పెంపున గోలమాడ్కి వి

భ్రాంతుని కైవడిన్ జడునిభంగి గుమారకు దూరకుండె నే

 వింతయు లేక తల్లి కుచవేదికపై దలమోపి యాడుచున్

     తోటి పిల్లలందరూ తల్లితో తన అల్లరి పనుల గురించి (మట్టి తినడం గురించి) చెప్పేసరికి, కృష్ణుడు పైకి భయపడినట్లు నటించాడు. ఎంతో శాంతంగా, పరమ సాధువులా, ఏమీ తెలియని అమాయకుడిలా, ఏ వింతూ జరగనట్లు యశోదమ్మ ఒడిలోకి చేరి, ఆమె వక్షఃస్థలంపై తల వాల్చి లాలనగా ఆడుకుంటూ ఉండిపోయాడు.

    కృష్ణుడి అమాయకత్వాన్ని చూసి యశోదమ్మ మనసు కరిగినా, కొడుకు ఆరోగ్యం పాడవుతుందనే ఆరాటంతో, కాస్త గద్దిస్తూ, ప్రేమతో మందలిస్తూ ఇలా అడిగింది:

మన్నేటికి భక్షించెదు మన్నియమము లేల నీవు మన్నింపవు నీ

యన్నయు సఖులును జెప్పెదరన్నా మన్నేల మఱి పదార్థము లేదే? 

    "నాయనా కృష్ణా! మట్టి ఎందుకు తింటున్నావు? నేను చెప్పే నియమాలను, మాటలను ఎందుకు వినవు? నీ అన్న బలరాముడు, నీ స్నేహితులు అందరూ నువ్వు మట్టి తింటున్నావని చెబుతున్నారు. తినడానికి ఇంట్లో ఇన్ని పదార్థాలు (వెన్న, పాలు, పెరుగు) ఉండగా, నీకా మట్టి ఎందుకయ్యా?" అని ప్రేమతో అడిగింది.

    తల్లి మాటలకు కృష్ణుడు అలిగినట్లు నటిస్తూ, బుంగమూతి పెట్టి, "నేను మట్టి తినలేదు, వీళ్ళంతా అబద్ధాలు చెబుతున్నారు" అంటూ తల్లిని నమ్మించడానికి ఒక ఉపాయం ఆలోచించాడు.

 అమ్మా! మన్ను దినంగ నే శిశువునో యాకొంటినో వెఱ్రినో

 నమ్మం జూడకు వీరి మాటలు మదిన్ నన్నీవు కొట్టంగ వీ

 రిమ్మార్గమ్ము ఘటించి చెప్పెదరు కాదేనిన్ మదీయాస్యగం

ధమ్మాఘ్రాణము సేసి నా వచనముల్ దప్పైన దండింపవే

     "అమ్మా! మట్టి తినడానికి నేనేమన్నా చిన్న పిల్లాడినా? లేక ఆకలితో అలమటిస్తున్నానా? లేక పిచ్చివాడినా? వీరి మాటలు అస్సలు నమ్మకు. నన్ను నువ్వు కొట్టాలనే కుట్రతో వీరంతా కలిసి ఇలా అబద్ధాలు చెపుతున్నారు. నీకు అంతగా అనుమానముంటే, నా నోటి వాసన చూడు. నా మాట అబద్ధమైతే అప్పుడు నన్ను దండించు" అని నోరు తెరిచాడు.

    తను మట్టి తినలేదని నిరూపించుకోవడానికి కృష్ణుడు నోరు తెరవగానే... యశోదమ్మకు సామాన్యమైన నోరు కనిపించలేదు. ఆ నోటిలో అనంత కోటి బ్రహ్మాండాలు కనిపించాయి. ఆ అద్భుత ఘట్టాన్ని పోతన గారు ఇలా వర్ణించారు:

 ఆ లలితాంగి కనుంగొనె బాలుని ముఖమందు జలధిపర్వతవనభూ

 గోళశిఖితరణి శశిదిక్పాలాదికరండమైన బ్రహ్మాండంబున్

    ఆ సుకుమారవతి అయిన యశోదమ్మ తన కుమారుని చిన్నారి నోటిలో... సముద్రాలు, పర్వతాలు, దట్టమైన అడవులు, భూగోళం, అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అష్టదిక్పాలకులు... ఇలా వీటన్నింటికీ నిలయమైన సమస్త బ్రహ్మాండాన్ని తిలకించింది.

    తన బిడ్డ నోట్లో విశ్వమంతా కనిపించేసరికి యశోదమ్మకు మతిభ్రమించినట్లయింది. ఇది నిజమా, కలా అని నమ్మలేక, భగవంతుని మాయను తలచుకుంటూ విస్మయంలో మునిగిపోయింది.

కలయో వైష్ణవ మాయయో యితరసంకల్పార్థమో సత్యమో

తలపన్ నేరక యున్నదాననొ యశోదాదేవిగానో పర

స్థలమో బాలకుడెంత యీతనిముఖస్థంభై యజాండంబు ప్ర

జ్వలమై యుండుట కేమిహేతువొ మహాశ్చర్యంబు చింతింపగన్

     "ఇది కలయా? లేక ఆ విష్ణుమూర్తి మాయా? లేక నా మానసిక భ్రమయా? లేక నిజమా? ఆలోచించే శక్తి కూడా నాకు నశించిందా? నేను నిజంగా యశోదనేనా? నేను ఉన్నది వేరే లోకమా? నా చిన్నారి బాలుడు ఎంత? ఇతని నోటిలో ఈ విశ్వమంతా వెలిగిపోతుండడం ఏమిటి? ఈ మహాశ్చర్యానికి నేనేం చేయగలను?" అని ఆరాటపడింది.

    ఆ విధంగా యశోదమ్మకు తన పరమాత్మ స్వరూపాన్ని చూపిన శ్రీకృష్ణుడు, వెంటనే తన వైష్ణవ మాయతో ఆమె ఆ తత్వాన్ని మర్చిపోయేలా చేశాడు. మరుక్షణమే ఆమెకు బ్రహ్మాండం అంతా మాయమై, ఎదురుగా కేవలం తన ముద్దుల కొడుకు కృష్ణుడు మాత్రమే కనిపించాడు. లౌకికమైన మాతృవాత్సల్యంతో ఆమె కృష్ణుడిని గట్టిగా కౌగిలించుకుంది.

    మట్టిని సృష్టించిన ఆ సృష్టికర్త, మట్టిలో ఆడుకుంటూ, మట్టి తిన్న నెపంతో విశ్వరూపాన్ని చూపించి, భక్తులకు జ్ఞానాన్ని, ఆనందాన్ని ప్రసాదించిన లీలా విశేషమిది.


19, మే 2026, మంగళవారం

 

:: గోపికల గోడు - యశోదమ్మ ఓదార్పు :: 

    ఆ నల్లనయ్య, నవనీత చోరుడు నందగోకులంలో అడుగుపెట్టినప్పటి నుండి ఆ ఊరే ఒక నందనవనమైంది. కానీ ఆ పరమాత్మ పెరిగి పెద్దవాడవుతుంటే, ఆయన చేసే బాల లీలలు, దుడుకు చేష్టలు గోపికల ఇళ్లను తలకిందులు చేస్తున్నాయి. ఒకరోజు గోపికలందరికీ ఓపిక నశించింది. గుంపులు గుంపులుగా చేరి, ఒకరినొకరు హెచ్చరించుకుంటూ యశోదమ్మ ఇంటి ముంగిట వచ్చి నిలబడ్డారు. అందరి చేతుల్లోనూ వెన్న కుండలు, విరిగిన కడవలు ఉన్నాయి.

    యశోదమ్మ ఇంట్లోంచి బయటకు రాగానే, ఒక పెద్ద గోపిక ముందుకు వచ్చి నడుముపై చేయి వేసి, "అమ్మా యశోదా! నీ ముద్దుల పట్టి రోజురోజుకూ మితిమీరిపోతున్నాడమ్మా! వాడి అల్లరి భరించలేక చస్తున్నాం" అంటూ మొదటి ఫిర్యాదును అందుకుంది.

    " పొద్దున్నే లేచినప్పటి నుండి నీ కొడుకు చేసే పనులు ఒక్కటైనా బాగుంటుందా తల్లీ? తెల్లవారుజామునే పాలు పితకడానికి బాలింతలు సిద్ధమవుతుంటే, వీడు వెళ్లి ఏం చేశాడో విను..." అంటూ  ఇలా అంది- :

"బాలురకు బాలులేవని బాలింతలు మెఱలువెట్ట బకపకనగి యీ - బాలుం డాలముసేయుచు నాలకు గ్రేపులను విడిచె నంభోజాక్షీ!"

    "అమ్మా తామర కన్నులదానా! ఒరేయ్ కృష్ణా, దూడలను విడవద్దురా, ఆవులు ఇంకా పాలు ఇవ్వలేదు, పిల్లకు పాలు కావాలి అని బాలింతలు నెత్తీ నోరూ మొత్తుకుంటున్నా వినకుండా... ఆవుల దగ్గరకు వెళ్ళి దూడల తాడులన్నీ విప్పేశాడమ్మా! ఆ దూడలన్నీ వెళ్ళి పాలు మొత్తం తాగేశాయి. మేము అడిగితే, ఆ నల్లనయ్య భయపడకపోగా పకపకమని నవ్వుతూ మమ్మల్ని వెక్కిరిస్తున్నాడు. ఇదా నీ పెంపకం?" అని నిలదీసింది.

    అంతలో మరో గోపిక విరిగిన కడవ ముక్కను ముందుకు చూపిస్తూ అందుకుంది. "అమ్మా యశోదమ్మా! దూడలు పాలు తాగితే పోనీ, మేము ఎంతో కష్టపడి కాగబెట్టుకున్న పాలనైనా ఉంచుతున్నాడా? అసలు ఏం జరిగిందో విను..."

"పడతీ! నీ బిడ్డడు మా కడవలలోనున్న మంచి కాగినపాలా - పడుచులకు బోసి చిక్కిన కడవల బోనడిచె నాజ్ఞ కలదో లేదో!"

    "ఓ పడతీ! నీ బిడ్డడు మా ఇళ్లల్లోకి దూరి, కడవలలో ఉన్న కమ్మటి, వేడి వేడి కాగిన పాలను తెచ్చి... వీధిలో ఉన్న చిన్న పిల్లలందరికీ (పడుచులకు) పోసేస్తున్నాడు. అంతటితో ఆగాడా? పాలు అయిపోయాక, చిక్కిన ఆ ఖాళీ కడవలను నేలకేసి కొట్టి విరగ్గొడుతున్నాడు. అసలు నీ కొడుకుని అదుపులో పెట్టే ఆజ్ఞ, హక్కు నీకు ఉందో లేదో మాకైతే తెలియడం లేదు!" అని ఆవేదనతో పలికింది.

    అంతలోనే మరో గోపిక తన చంకలో ఉన్న చిన్న పాపను చూపిస్తూ, కోపంతో ఊగిపోతూ ముందుకు వచ్చింది. "యశోదమ్మా! నీ కొడుకు పాలు తాగడమే కాదు, పాలు దొరకకపోతే ఎంత దారుణం చేస్తున్నాడో చూడు..."

"మీ పాపడు మాగృహమున నాపోవగ బాలుద్రావ నగపడకున్నన్ - గోపించి పిన్నపడుచుల వాపోవగ జిమ్ముకొనుచు వచ్చెం దల్లీ!"

    "నీ పాపడు మా ఇంటికి వచ్చి పీకలదాకా పాలు తాగుదామని చూశాడు. కానీ ఇంట్లో పాలు కనపడలేదు. అంతే.. వాడికి ఎక్కడ లేని కోపం వచ్చేసింది. ఇంట్లో తొట్టెల్లో పడుకుని ఉన్న చిన్న పిల్లలను, ఆడుకుంటున్న చిన్న పాపలను గిచ్చి, కొట్టి, వారు గుక్కపెట్టి ఏడుస్తుంటే (వాపోవగ) చూసి.. సంబరపడుతూ, వారిని నెట్టేస్తూ (జిమ్ముకొనుచు) నవ్వుకుంటూ వచ్చేసాడు. పాలు లేకపోతే పసిపిల్లలను ఏడిపించడం ఏ ధర్మం తల్లీ?" అని కన్నీరు పెట్టుకుంది.

    ఇదంతా వింటున్న మరో బుద్ధిమంతురాలైన గోపిక ముఖంపై చెయ్యి వేసుకుని ఆశ్చర్యపోతూ... "అమ్మా యశోదమ్మా, ఇవన్నీ ఒకెత్తయితే, వాడు దొంగతనం చేసే పద్ధతి చూస్తే నీకే ఆశ్చర్యం వేస్తుంది" అంటూ కృష్ణుడి తెలివిని ఇలా వర్ణించింది:

పుట్టి పుట్టడు నేడు దొంగిలబోయి మాయిలు సొచ్చి తా

 నుట్టి యందక ఱోలు బీటలు నొక్కప్రోవిడి యెక్కిచే

 వెట్టజాలక కుండక్రిందొక పెద్దతూటొనరించి మీ

 పట్టి మీగడ పాలు చేరల బట్టి త్రావె దలోదరీ!

    "ఓ నడుము చిన్నదానా యశోదమ్మా! నిన్నగాక మొన్న పుట్టిన నీ కొడుకు, ఈరోజు మా ఇళ్లల్లోకి దొంగతనానికి వచ్చాడు. పైన ఉన్న ఉట్టి అందకపోయేసరికి.. కింద ఉన్న రోళ్లను, పీటలను ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చి (ఒక్కప్రోవిడి) దానిపైకి ఎక్కాడు. అంత ఎక్కినా కూడా పైనున్న కుండలోకి చేయి పెట్టడానికి అందలేదు. మరి వాడు ఊరుకున్నాడా? లేదు! ఒక వింత పద్ధతి ఆలోచించాడు. ఆ కుండ కింద ఒక పెద్ద రంధ్రం (తూటు) చేశాడు. అంతే.. పైనుంచి కారుతున్న కమ్మటి మీగడ పాలను తన రెండు దోసిళ్లతో (చేరల బట్టి) జుర్రు జుర్రున తాగేశాడు. ఇంత చిన్న వయసులోనే ఇన్ని దొంగ తెలివితేటలా?" అని నోరెళ్లబెట్టింది.

    ఇలా ఒక్కొక్కరు చెప్తుంటే గోపికల్లో ఆవేశం పెరిగింది. "యశోదమ్మా! నందరాజు భార్యవని నీకు గర్వమా?" అన్నట్లుగా వ్యంగ్యంగా మాట్లాడటం మొదలుపెట్టారు:

"కడు లచ్చి గలిగెనేనియు గుడుతురు గట్టుదురు గాక కొడుకుల నగుచున్ - బడుగుల వాడలపైబడ విడుతురె రాకాంత లెందు విమలేందుముఖీ!"

    "ఓ చంద్ర ముఖీ! నీకు కడు లచ్చి (అమితమైన ఐశ్వర్యం) ఉంటే ఉండవచ్చు. ఆ సంపదతో బాగా తినండి, మంచి బట్టలు కట్టుకోండి. అంతేకానీ, అంత పెద్ద మహారాజులు, రాచకాంతలు తమ కొడుకులను ఇలా మాబోటి పేదవాళ్ళ, బడుగుల వాడల మీదకు దోపిడీకి వదులుతారా? లోకంలో ఎక్కడైనా ఇలాంటి వింత ఉందా?" అని గద్దించారు.

    అంతటితో ఆగక, వారందరూ కలిసి చిట్టచివరిగా ఒక పెద్ద హెచ్చరిక చేశారు:

"ఓయమ్మ! నీ కుమారుడు మా యిండ్లను బాలు పెరుగు మననీడమ్మా! పోయెదమెక్కడికైనను మా యన్నలసురభులాన మంజులవాణీ!"

    "ఓ మంజులవాణీ! స్పష్టంగా చెప్తున్నాం విను. నీ కుమారుడి దెబ్బకు మా ఇళ్లల్లో చుక్క పాలు కానీ, కాస్త పెరుగు కానీ మిగిలేలా లేదు. ఇదే గనుక కొనసాగితే, మేము ఈ నందగోకులాన్ని వదిలిపెట్టి ఎక్కడికైనా దూరంగా వలస పోతాం. ఇదిగో.. మా అన్నల తోడు, మా ప్రాణ సమానమైన ఆవుల (సురభులు) తోడు... ఇది మాత్రం ఖాయం!" అని భీష్మించుకు కూర్చున్నారు.

    గోపికల మాటలన్నీ విన్న యశోదమ్మకు ఏం చేయాలో పాలుపోలేదు. ఒకవైపు గోపికల ఆగ్రహం, మరోవైపు పక్కనే ఏమీ తెలియనట్లు, వేలిని నోట్లో వేసుకుని, భయపడుతున్నట్లు నటిస్తూ, అమాయకంగా చూస్తున్న తన ముద్దుల కృష్ణుడు. ఆ చూపులు చూడగానే యశోదమ్మ మాతృహృదయం కరిగిపోయింది. 'ఇంత చిన్న పిల్లోడు ఇన్ని పనులు చేస్తాడా?' అనుకుంటూనే, గోపికల కోపాన్ని చల్లార్చడానికి ఎంతో వినయంగా, చేతులు జోడించి ఇలా బ్రతిమాలింది:

"అన్య మెఱుగడు తనయంత నాడుచుండు మంచివాడిత డెగ్గులు మానరమ్మ! - రామలార! త్రిలోకాభిరామలార! తల్లులార! గుణవతీమతల్లులార!"

    "ఓ పుణ్యస్త్రీలారా! మూడు లోకాలను రంజింపజేసే ఉత్తమ గుణములు గల తల్లులారా! నా కొడుకు చాలా మంచివాడమ్మా. వాడికి పరాయి మనసు తెలియదు (అన్యమెరుగడు). తనలో తాను ఏవో ఆటలు ఆడుకుంటూ ఉంటాడు. వాడు చిన్నపిల్లాడు కదా.. దయచేసి వాడిపై ఇలాంటి కోపాలు, నిందలు (ఎగ్గులు) వేయకండి. మీరంతా ఉత్తమురాళ్లు, వాడి తప్పులను క్షమించి వదిలేయండి" అని ప్రార్థించింది.

    యశోదమ్మ మాటలలోని ఆర్ద్రతకు, ఆ పక్కనే ఉన్న కృష్ణుడి మోహన రూపానికి గోపికల కోపమంతా ఒక్కక్షణంలో మంచులా కరిగిపోయింది. ఫిర్యాదు చేయడానికి వచ్చిన ఆ గోపికలు, తిరిగి వెళ్లేటప్పుడు ఆ నల్లనయ్య చిరునవ్వును, లీలను తమ గుండెల్లో నింపుకుని, తన్మయత్వంతో తమ ఇళ్లకు తిరుగుముఖం పట్టారు.


 :: నారదుడికి 60 మంది పిల్లలు ఎలా పుట్టారు? :: 

    ఒకసారి నారద మహర్షికి ఒక సందేహం వచ్చింది. "స్వామీ! ఈ సంసార మాయ అంటే ఏమిటి? నాలాంటి బ్రహ్మచారిని అది ఏమీ చేయలేదు కదా!" అని విష్ణుమూర్తిని కొంచెం గర్వంగా అడిగాడు. విష్ణుమూర్తి నవ్వి, "నారదా! సమయం వచ్చినప్పుడు నీకే తెలుస్తుంది, రా ఒకసారి భూలోకానికి వెళ్దాం" అని నారదుడిని వెంటబెట్టుకుని వెళ్ళాడు.

     అలా వెళ్తుండగా ఒక అడవిలో విష్ణుమూర్తి అలసిపోయినట్లు నటిస్తూ, "నారదా! దాహంగా ఉంది, ఆ సరస్సు నుండి కొంచెం నీరు తీసుకురా" అని కమండలాన్ని ఇచ్చాడు. నారదుడు సరస్సు దగ్గరకు వెళ్లి, ముఖం కడుక్కుందామని ఆ నీటిలో మునిగాడు. అంతే! విష్ణుమాయ మొదలైంది. నీటిలోంచి బయటకు వచ్చేసరికి నారదుడు తన గతాన్ని మర్చిపోయి, ఒక అందమైన స్త్రీగా (నారదిగా) మారిపోయాడు. అదే సమయంలో అక్కడికి వచ్చిన ఒక రాజు ఆమెను చూసి మోహించి వివాహం చేసుకున్నాడు.

     నారది ఆ రాజుతో సంసార జీవితం గడుపుతూ, ఏకంగా 60 మంది పిల్లలకు జన్మనిచ్చింది. కొన్నేళ్ల తర్వాత ఆ రాజ్యంపై యుద్ధం జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో నారది కళ్లముందే భర్త, 60 మంది కొడుకులు చనిపోయారు. పుట్టెడు దుఃఖంతో నారది చితి మంటల్లో దూకబోతుండగా... విష్ణుమూర్తి ఒక బ్రాహ్మణుడి రూపంలో వచ్చి, "అమ్మా! ఎందుకు అంత బాధ? ముందు ఆ సరస్సులో స్నానం చేసి రా" అన్నాడు.

     నారది ఆ సరస్సులో మునిగి పైకి లేచేసరికి, మళ్లీ పాత నారద మహర్షిలా మారిపోయాడు! ఎదురుగా విష్ణుమూర్తి నిలబడి నవ్వుతూ, "నారదా! నీరు తెచ్చావా? దాహంగా ఉంది" అన్నాడు. అప్పుడు నారదుడికి అర్థమైంది... తాను గడిపిన ఆ సంసారం, ఆ పిల్లలు అంతా విష్ణుమాయ అని! అప్పుడు శ్రీహరి నారదుడిని ఓదారుస్తూ, "నారదా! నీకు పుట్టిన ఆ 60 మంది పిల్లలు కాలక్రమంలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోతారు" అని వరమిచ్చాడు.

     ఆ 60 మంది పిల్లల పేర్లే... ఈరోజు మనం పిలుచుకుంటున్న ప్రభవ నుండి క్షయ వరకు గల 60 తెలుగు సంవత్సరాల పేర్లు. మాయ అంటే ఏంటో నారదుడికి తెలిసొచ్చిన సందర్భం ఇది.


18, మే 2026, సోమవారం

 

1. నారదుడికి 60 మంది పిల్లలు ఎలా పుట్టారు? (ఎలా?)

కథ: ఒకసారి నారద మహర్షికి వైకుంఠవాసుడైన శ్రీమహావిష్ణువుపై ఒక సందేహం వచ్చింది. "స్వామీ! సంసార బంధం, మాయ అంటే ఏమిటి? నాలాంటి బ్రహ్మచారిని అది ఏమీ చేయలేదు కదా!" అని కొంచెం గర్వంగా అడిగాడు. విష్ణుమూర్తి నవ్వి, "నారదా! సమయం వచ్చినప్పుడు నీకే తెలుస్తుంది. రా, ఒకసారి భూలోక విహారానికి వెళ్దాం" అని తీసుకెళ్లాడు.

భూలోకంలో ఒక అడవి గుండా వెళ్తుండగా విష్ణుమూర్తి అలసిపోయినట్లు నటిస్తూ, "నారదా! దాహంగా ఉంది, ఆ పక్కనే ఉన్న సరస్సు నుండి కొంచెం నీరు తీసుకురా" అన్నాడు. నారదుడు పాత్ర తీసుకుని సరస్సు దగ్గరకు వెళ్లాడు. ఆ నీటిలో మునగడమే తరువాయి... విష్ణుమాయ వల్ల నారదుడు తన గతాన్ని, బ్రహ్మచర్యాన్ని, అసలు తాను ఎవరనే విషయాన్ని పూర్తిగా మర్చిపోయాడు. అంతేకాదు, ఆయన ఒక అందమైన స్త్రీగా (నారదిగా) మారిపోయాడు.

అదే సమయంలో ఆ ప్రాంతపు రాజు అక్కడికి వచ్చి, ఆమెను చూసి మోహించి పెళ్లి చేసుకున్నాడు. నారది ఆ రాజుతో సంసార జీవితం గడుపుతూ, ఏకంగా 60 మంది పిల్లలకు జన్మనిచ్చింది! కొన్నేళ్ల తర్వాత ఆ రాజ్యంలో పెద్ద యుద్ధం వచ్చి, రాజుతో పాటు ఆ 60 మంది కొడుకులు చనిపోయారు. నారది శోకసముద్రంలో మునిగిపోయి, భర్త, పిల్లల చితి వద్ద ఏడుస్తుండగా... విష్ణుమూర్తి ఒక బ్రాహ్మణుడి రూపంలో వచ్చి, "అమ్మా! ఎందుకు అంతలా ఏడుస్తున్నావు? మొదట ఆ సరస్సులో స్నానం చేసి రా" అన్నాడు.

నారది దుఃఖంతో ఆ సరస్సులో మునిగి పైకి లేచేసరికి, మళ్లీ పాత నారద మహర్షిలా మారిపోయాడు! చేతిలో కమండలం, వీణ ఉన్నాయి. విష్ణుమూర్తి నవ్వుతూ, "నారదా! నీరు తెచ్చావా? దాహంగా ఉంది" అన్నాడు. అప్పుడు నారదుడు విష్ణుమాయ ఎంత బలమైనదో గ్రహించి, స్వామి పాదాలపై పడ్డాడు. ఆ నారదుడి 60 మంది పిల్లల పేర్లే... మన తెలుగు సంవత్సరాలైన ప్రభవ నుండి క్షయ వరకు ఉన్న 60 సంవత్సరాల పేర్లు!


2. క్షీరసాగర మథనంలో 'హాలాహలం' ఎందుకు పుట్టింది? (ఎందుకు?)

కథ: దేవతలు, రాక్షసులు కలిసి అమృతం కోసం మందర పర్వతాన్ని కవ్వంగా, వాసుకి అనే సర్పరాజును తాడుగా చేసుకుని సముద్ర మథనం (చిలకడం) ప్రారంభించారు. అమృతం కంటే ముందు ఎన్నో అద్భుతమైన వస్తువులు (ఐరావతం, కల్పవృక్షం, లక్ష్మీదేవి మొదలైనవి) వచ్చాయి. కానీ, అంతకంటే ముందే భయంకరమైన "హాలాహలం" (విషం) పుట్టింది.

ఎందుకు పుట్టింది అంటే: వాసుకి అనే పామును తాడుగా చుట్టి రెండు వైపులా గట్టిగా లాగుతుండగా, ఆ ఘర్షణకు, ఒత్తిడికి వాసుకి తట్టుకోలేకపోయింది. అమితమైన శ్రమ వల్ల వాసుకి నోటి నుండి భయంకరమైన కోరల విషం జ్వాలలుగా బయటకు వచ్చింది. సముద్ర గర్భంలో ఉన్న కొన్ని తీక్షణమైన శక్తులు కూడా దీనితో కలిశాయి. ఆ విషం ఎంత ప్రమాదకరమైనదంటే, దాని నుండి వచ్చే మంటలు ముల్లోకాలను బూడిద చేయడానికి సిద్ధమయ్యాయి.

దేవతలు, రాక్షసులు భయపడి శివుడిని ప్రార్థించారు. పరమశివుడు లోకకల్యాణం కోసం ఆ హాలాహలాన్ని తానే స్వయంగా మింగేశాడు. కానీ, ఆయన గొంతు దాటి విషం కడుపులోకి వెళ్తే లోపల ఉన్న బ్రహ్మాండం నశిస్తుందని పార్వతీదేవి శివుడి గొంతును గట్టిగా పట్టుకుంది. దాంతో ఆ విషం గొంతులోనే ఉండిపోయి, శివుడి కంఠం నీలి రంగులోకి మారింది. అందువల్లే ఆయనకు "నీలకంఠుడు" అనే పేరు వచ్చింది.


3. సుదర్శన చక్రం శ్రీమహావిష్ణువుకు ఎలా లభించింది? (ఎలా?)

కథ: సుదర్శన చక్రం శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క ప్రధాన ఆయుధం. కానీ, ఇది ఆయనకు పుట్టుకతో రాలేదు, పరమశివుని ద్వారా లభించింది.

పూర్వం రాక్షసుల బాధలు భరించలేక విష్ణుమూర్తి శివుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. కాశీ క్షేత్రానికి వెళ్లి, శివుడిని పూజించడానికి 1000 పద్మాలను (తామరపూలను) సేకరించాడు. రోజుకు ఒక పువ్వు చొప్పున శివలింగానికి అర్పిస్తూ ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు. విష్ణుమూర్తి భక్తిని పరీక్షించడానికి శివుడు ఆ వెయ్యి పూలలో నుండి ఒక పువ్వును రహస్యంగా మాయం చేశాడు.

పూజ ముగిసే సమయానికి, చివరిగా ఒక పువ్వు తక్కువైంది. సంకల్పం నెరవేరాలంటే వెయ్యి పూలు పూర్తి కావాలి. అప్పుడు విష్ణుమూర్తి ఏమాత్రం వెనుకాడకుండా... తన కన్ను కూడా పద్మం లాంటిదే కాబట్టి (పుండరీకాక్షుడు), తన కుడి కంటిని పెకిలించి శివునికి సమర్పించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

విష్ణుమూర్తి యొక్క ఈ అసమానమైన త్యాగానికి, భక్తికి శివుడు ఎంతో సంతోషించి వెంటనే ప్రత్యక్షమయ్యాడు. విష్ణువు కంటిని యథాస్థానంలో ఉంచి, రాక్షసులను సంహరించడానికి మరియు సృష్టిని రక్షించడానికి విశ్వకర్మ చేత తయారు చేయబడిన, అత్యంత శక్తివంతమైన "సుదర్శన చక్రాన్ని" విష్ణుమూర్తికి బహుమతిగా ఇచ్చాడు.

16, మే 2026, శనివారం

 

:: శ్రీకృష్ణ బలరాముల బాల్య క్రీడాభివర్ణనము :: 

    నందగోకులంలో బాలకృష్ణుడు, బలరాముడు అడుగులు వేయడం నేర్చుకున్నారు. గజ్జెలు ఘల్లుఘల్లుమంటుండగా ఇద్దరూ ముంగిళ్లలోకి, వీధుల్లోకి పరుగెత్తడం మొదలుపెట్టారు. ఒకరోజు కృష్ణుడు అన్న బలరాముడితో కలిసి ఆరుబయట మట్టిలో దొర్లి ఆడుకుంటున్నాడు. ఆ నీలమేఘ శ్యాముడి ఒళ్లంతా తెల్లటి మట్టి, ధూళి అంటుకుంది.

    ఆ సమయంలో ఆ చిరునవ్వుల కన్నయ్యను చూసిన పోతనగారికి, ఆ విష్ణుమూర్తి సాక్షాత్తు పరమశివుడిలా కనిపించాడు. హరి, హరుడు ఒక్కటే అని నిరూపిస్తూ, ఆ బాలకృష్ణుడి రూపాన్ని పోతనగారు ఈ పద్యంలో ఎంత అద్భుతంగా వర్ణించారో చూడండి:

సీ.    తనువున నంటిన ధరణీ పరాగంబు  - పూసిన నెఱిభూతి పూతగాగ 

                   ముందర వెలుగొందు ముక్తాలలామంబు -  తొగల సంగడికాని తునుక గాగ 

                   ఫాలభాగంబుపై బరగు కావిరిబొట్టు - కాముని గెల్చిన కన్ను గాగ 

                   గంఠ మాలికలోని ఘన నీలరత్నంబు - కమనీయమగు మెడకప్పు గాగ 

          ఆ.     హారవల్లు లురగ హారవల్లులు గాగ - బాలలీల బ్రౌఢ బాలకుండు 

                   శివుని పగిదినొప్పె శివునకు దనకును - వేఱులేమి దెల్ప వెలుయునట్లు 

    ఆటల్లో పడి కృష్ణుడి శరీరానికి అంటిన ఆ మట్టి... శివుడు పూసుకునే విభూతిలా ప్రకాశిస్తోంది. వాడి తలపై ముడివేసిన జుట్టులో మెరుస్తున్న ముత్యాల ఆభరణం... శివుడి జటాజూటంలోని చంద్రవంకలా ఉంది. నుదుటిపై రాసుకున్న ఎర్రటి కావిరిబొట్టు... మన్మథుడిని దహించిన శివుడి మూడో కన్నులా కనిపిస్తోంది. మెడలోని నల్లని నీలమణి... శివుడి గొంతులోని గరళంలా ఉంది. రొమ్ముపై కదలాడే ముత్యాల హారాలు... శివుడి పాముల హారాల్లా ఉన్నాయి. ఇలా ఆ చిన్నారి కృష్ణుడు బలరాముడితో ఆడుకుంటూ సాక్షాత్తు పరమశివుడిలా మెరిసిపోతూ, "శివునికి, తనకు ఏ భేదమూ లేదు" అని లోకానికి చాటిచెప్తున్నట్టు ఉన్నాడు.

    కొంచెం పెద్దవారయ్యాక, కృష్ణ బలరాములు రేపల్లెలోని గోపబాలకులందరినీ గుంపుగా కూర్చుకుని యమునా తీరానికి, అడవులకు వెళ్లేవారు. అక్కడ కృష్ణుడు తానే నాయకుడై, స్నేహితులతో కలిసి ఎన్నో రకాల వింత వింత ఆటలను సృష్టించేవాడు. భగవంతుడనే అహంకారం ఏమాత్రం లేకుండా, ఆ గొల్లపిల్లలతో చెరిసమంగా కలిసిపోయేవాడు.

    ఆ పిల్లలతో కలిసి కృష్ణుడు ఆడే ఆటల వైవిధ్యాన్ని పోతనగారు ఈ సుందరమైన పద్యంలో మన కళ్లకు కట్టించారు:

సీ.       "గోవల్లభుడ నేను, గోవులు మీ"రని వడి ఱంకెవైచుచు వంగియాడు

            'రాజ నే, భటులు మీరలు, రండురం'డని ప్రాభవంబున బెక్కు పనులు                                                                                                                                   వనుచు 

           'నే దస్కరుండ, మీ రింటివా'రని నిద్రపుచ్చి సొమ్ములు గొనిపోయి దాగు

           'నే సూత్రధారి! మీరందఱు బహురూపు'లని చెలంగుచు నాటలాడబెట్టు

తే.గీ.   మూల లుఱుకును డాగిలిమూతలాడు -

            నుయ్యెలలనూగు  జేబంతులొనరవైచు   

           జార చోరుల జాడల జాల నిగుడు

         - శౌరి బాలురతో నాడు సమయమందు

 కృష్ణుడు పిల్లలతో అడవిలో ఆడుకుంటూ... ఒకసారి తనే ఆవుల కాపరిగా మారి, మిగిలిన పిల్లలను ఆవుల్లా వంగమనేవాడు. వారు ఆవుల శబ్దాలు చేస్తుంటే, తను గూనలు వేస్తూ వారిపై దూకుతూ సరదాగా ఆడేవాడు.మరో ఆటలో... తనే ఒక పెద్ద మహారాజులా నటిస్తూ, "నేను రాజును, మీరంతా నా భటులు, రండి" అంటూ గంభీరంగా ఆజ్ఞలు జారీ చేస్తూ పనులు చెప్పేవాడు. ఇంకొక ఆటలో... "నేను దొంగను, మీరంతా ఇంట్లోవాళ్లు" అని చెప్పి, వాళ్ల కళ్లు మూయించి నిద్రపోయినట్టు నటించమనేవాడు. వారు నిద్రపోయాక వారి దగ్గరున్న కర్రలు, వస్తువులు దొంగిలించి ఎక్కడో దాక్కునేవాడు. "నేను నాటక సూత్రధారిని, మీరంతా నటులు" అంటూ అందరికీ వేషాలు వేసి నాటకాలు ఆడించేవాడు. చెట్ల మూలల్లోకి పరుగెత్తడం, దాగుడుమూతలు ఆడటం, చెట్ల ఊడల పట్టుకుని ఉయ్యాలలు ఊగడం, ఒకరిపై ఒకరు బంతులు విసురుకోవడం... ఇలా ఆ శౌరి (కృష్ణుడు) అన్న బలరాముడి సాక్షిగా బాలలతో రోజంతా ఎంతో ఆనందంగా గడిపేవాడు.

    ఆటలన్నీ ముగించుకుని, అలసిపోయి ఇల్లు చేరాడు చిన్ని కృష్ణుడు. ఇంట్లోకి రాగానే మళ్ళీ ఏదో అల్లరి చేయడం మొదలుపెట్టాడు. ఇంట్లో ఉన్న వస్తువులను కిందపడేస్తూ, శబ్దాలు చేస్తున్నాడు. అప్పుడు యశోదమ్మ వాడిని చూసి, "కృష్ణా! అలా అల్లరి చేయకు, కాసేపు చప్పుడు చేయకుండా ప్రశాంతంగా ఉండు" అంటూ కొద్దిగా గద్దిస్తూ, బెదిరించినట్టు మాట్లాడింది.

    అంతే! అమ్మ తనని గదమాయించేసరికి కృష్ణుడికి ఎక్కడ లేని కోపం, అలక వచ్చేశాయి. బుంగమూతి పెట్టుకుని, అమ్మకు దూరంగా ఒక మూలకు వెళ్ళిపోయి నిలబడ్డాడు. కొడుకు అలకను చూసి యశోదమ్మ మనసు కరిగిపోయింది. వెంటనే తన చేతులు బార చాచి... "నా ముద్దుల బాబు కదా, నా ప్రియమైన విందు (అతిథి) లాంటి కొడుకు వచ్చాడు, రా అమ్మా!" అంటూ ఎంతో ప్రేమతో, నవ్వుతూ పిలిచింది.

    అమ్మ పిలుపు వినగానే కృష్ణుడి అలక ఎగిరిపోయింది. పెద్దగా నవ్వుతూ, కేకలు వేస్తూ (రంతు చేయుచు), చంగుచంగున దూకుతూ అమ్మ వైపు పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చాడు. అమ్మను గట్టిగా హత్తుకున్నాడు. వాడు పరుగెత్తుకుంటూ వస్తుంటే నడుముకున్న మొలగంటలు 'ఘల్లు ఘల్లు'మని చక్కగా శబ్దం చేశాయి. అలా ఆనందంతో అమ్మ ఒళ్ళో కూర్చుని, ఎంతో తృప్తిగా చనుబాలు తాగడం మొదలుపెట్టాడు.

    ఈ పరమ పవిత్రమైన, మాతృత్వపు లీలను పోతనగారు ఈ పద్యంలో అద్భుతంగా నిలిపారు:

ఉ. చప్పుడు సేయకుండుమని జంకె యొనర్చిన నల్గిపోవగా

      నప్పుడు బారసాచి తన యర్మిలి విందులు వచ్చి రంచు న

      వ్వొప్పగ జీరు తల్లిదెసకొత్తిలి కృష్ణుడు రంతు సేయుచు

      న్నెప్పటి వచ్చి చంగుడుచు నింపొలయున్ మొలగంట మ్రోయగన్"

చప్పుడు చేయవద్దు" అని యశోదమ్మ గద్దించగానే కృష్ణుడు అలిగి దూరంగా పోయాడు. అప్పుడు తల్లి చేతులు బార చాచి, "నా ప్రియమైన అతిథి వచ్చాడు" అని నవ్వుతూ పిలిచేసరికి... కృష్ణుడు ఆ తల్లి వైపునకు పెద్దగా అల్లరి (రంతు) చేస్తూ, ఎప్పటిలాగే చంగుచంగున దూకుతూ ఆనందంతో వచ్చాడు. వాడు వస్తుంటే నడుముకున్న మొలగంట చక్కగా మ్రోగింది. అలా తల్లి దగ్గరకు చేరి ఎంతో ఇష్టంగా పాలు తాగుతూ ఆనందాన్ని నింపాడు.

    ఇలా శ్రీకృష్ణ బలరాములు గోపబాలకులతో కలిసి సాగించిన క్రీడాభిరామం రేపల్లెకు ఒక పెద్ద పండుగలా సాగింది. వారు ఆడిన ప్రతి ఆటా ఒక లీల, అమ్మతో చేసిన ప్రతి అలకా ఒక మధుర కావ్యం. భగవంతుడు మానవ రూపంలో వచ్చి, సామాన్య పిల్లలతో కలిసి మట్టిలో ఆడుకుంటూ, అమ్మ ప్రేమకు లొంగిపోతూ పంచిన ఈ అద్భుత ఘట్టం భక్తులకు ఎంతో ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.


 

:: వెన్నదొంగ - ఉలుఖల బంధనం ( రోటికి కట్టేయడం ) ::

   నందవ్రజంలో  ఒకనాటి అందమైన ప్రభాత వేళ. ప్రకృతి సుందరతరంగా ముస్తాబయిన సమయం. పరిసరాలన్నీ పక్షుల కిలకిలారావాలతో సందడించి ఉంది. ఒక ప్రక్క యమునానది నీటి అలల గలగలల ధ్వనులు, మరొక ప్రక్క గోవుల అంబా అనే అరుపులు. ఆ సమయంలో రేపల్లెలో ఎక్కడ గమనించినా ఆనందాన్నిచ్చే వాతావరణ పరిస్థితులు అలముకొని ఉన్నాయి. 

తెల్లవారక మునుపే నిద్రలేచిన యశోద ఇంట్లో అందరికీ చేయవలసిన పనులను అప్పగించి, తాను మాత్రం, తన చేతి వెన్నను ఇష్టంగా తినే బాలకృష్ణుని కొరకు వెన్న తయారు చేయడానికి పూనుకొని పెద్ద పెరుగు కుండను తీసుకుంది. దానికి సరిగ్గా కవ్వాన్ని అమర్చింది. శ్రీకృష్ణునిపై పాటలు పాడుతూ పెరుగును చిలకడం ఆరంభించింది.  ఆమె కడుపు తీపి, మాతృప్రేమ చిలకబడుతున్న ఆ మజ్జిగలో వెన్నలా పైకి ఉబుకుతున్నాయి. 

సరిగ్గా అదే సమయంలో గోపాలకృష్ణుడు నిద్రనుండి మేలుకున్నాడు. కళ్ళు నులుముకుంటూ, కాళ్ళ అందెలు ఘల్లుఘల్లు మని శబ్దం చేస్తూండగా అమ్మను వెదుక్కుంటూ వచ్చాడు. ఆకలిగా ఉంది పాలు ఇవ్వవా అన్న చందంగా తల్లి ఒడిలో వ్రాలాడు. ఆమె చీరకొంగు పట్టి అటూఇటూ లాగాడు. పెరుగు చిలుకుతున్న యశోద ఒక్క క్షణం ఆ పని ఆపి, ముద్దుల కృష్ణయ్యను ఒడిలోనికి తీసుకుని పాలు ఇస్తూ, తరువాత యదావిధి పెరుగు చిలుకుతోంది.. అయితే, ఇంతలో వంటింటిలో పొయ్యిపై కాగటానికి పెట్టిన పాలు వేడెక్కి పొంగుతున్న శబ్దం వినిపించింది. అంతే, పాలు పొంగుతున్నాయని కంగారుపడుతూ, పాలుత్రాగుతున్న చిన్ని కృష్ణుని క్రింద కూర్చొనజేసి యశోద వంటింటిలోనికి వెళ్ళింది. 

అమృతంలాంటి అమ్మ పాలను త్రాగుతూంటే మధ్యలో తనను క్రిందకు దించి వెళ్ళిన అమ్మ యశోదపై కృష్ణుడు అలిగాడు. ఆ కోపాన్ని మజ్జిగ చిలుకుతున్న కుండపై చూపాడు. చిన్న రాయిని వెదకి పట్టుకొని దానిని కుండపై విసిరాడు. ఆ రాయి తగిలి కుండ క్రింద చిల్లుపడి కుండలోని మజ్జిగంతా నేలపాలైంది. కుండలో సగం తయారయిన వెన్నను చేతులతో పిసుకుతూ, తింటూ, ముఖానికి పులుముకుంటూ ప్రక్క గదిలోకి వెళ్ళాడు కృష్ణుడు. 

యశోదమ్మ వంటింట్లో పాలు కిందపడకుండా చూసుకుని, తిరిగి హాలులోకి వచ్చింది. అక్కడ దృశ్యం చూసి ఆమె గుండె జారినంత పనైంది. కుండ పగిలి ముక్కలైంది, నేలంతా మజ్జిగ ప్రవహిస్తోంది. "ఇదంతా ఆ కన్నయ్య పనే!" అని ఆమెకు అర్థమైపోయింది. నవ్వుకుంటూనే, వాడికి ఈరోజు ఎలాగైనా బుద్ధి చెప్పాలని ఆలోచించింది. ఆ సమయంలో యశోదమ్మ మనసులోని భావాలను పోతన గారు ఇలా వర్ణించారు:

సీ.  బాలుడీతండని భావింతునందునా యే పెద్దలును నేరరీక్రమంబు 

      వెఱ వెఱంగుటకునై వెఱపింతునందునా కలిగి లే కొక్కడుగాని లేడు 

      వెఱపుతో నాబుద్ధి వినిపింతునందునా తను దానయై బుద్ధి దప్పకుండు 

      నొందెఱుంగక యింటనుండెడి నందునా చొచ్చిచూడని దొకచోటు లేదు 

ఆ.  తన్ను నెవ్వరైన దలపోయ బాఱెడి  - యోజలేదు భీతి యొకటి యెఱుగ 

      డెలమి నూరకుండ డెక్కసక్కెములాడు - బట్టి శాస్తి సేయు భంగి యెట్లు? 

 "వీడు చిన్న పిల్లాడే కదా అని వదిలేద్దామా అంటే... పెద్దవాళ్లు కూడా చేయలేనన్ని పనులు (కుండలు పగలగొట్టడం వంటివి) చేస్తున్నాడు. భయపెడదామా అంటే... లోకంలో దేనికీ లొంగనివాడు, ఒంటరివాడైన పరమాత్ముడు వీడు (వీడికి భయం ఎలా వస్తుంది?). నా మాటలతో బుద్ధి చెబుదామా అంటే... తానే అందరికీ బుద్ధి చెప్పే జ్ఞానస్వరూపుడు. ఏమీ తెలియని అమాయకుడిలా ఇంట్లో ఉంటాడా అంటే... ఈ ఊరిలో వాడు చొరబడని ఇల్లంటూ లేదు. ఎవరైనా పట్టుకుందాం అనుకుంటే పారిపోతాడు, అస్సలు భయం లేదు, ఊరికే కూర్చోడు, ఎప్పుడూ ఏదో ఒక ఎగతాళి పనులు చేస్తూనే ఉంటాడు. మరి ఇలాంటి వాడిని పట్టుకుని శిక్షించడం ఎలా?" అని యశోదమ్మ మదనపడింది.

చివరకు ఎలాగైనా వాడికి బుద్ధి చెప్పాలని ఒక చిన్న బెత్తం చేత పట్టుకుని, దొంగ అడుగులు వేస్తూ లోపలి గదిలోకి వెళ్ళింది.

" వికచ కమలనయన వేఱొక యింటిలో, వెలయ ఱోలు దిరుగవేసి యెక్కి 

యుట్టిమీది వెన్న నులుకుచు నొక కోతి, పాలుసేయుచున్న బాలు గనియె "  

      కృష్ణుడు ధాన్యం దంచే రోలు)ను బోర్లించి, దానిపై ఎక్కి కూర్చున్నాడు. ఉట్టి మీద దాచిన వెన్నకుండను అందుకుని, లోపల ఉన్న వెన్నను తానే కాకుండా... కింద ఉన్న కోతికి  పెడుతున్నాడు. "తిను, మా అమ్మకు తెలియకుండా తిను" అంటూ కోతితో కలిసి విందు చేసుకుంటున్నాడు.

    వెనుక నుంచి యశోదమ్మ రావడం  చూసి కోతి పారిపోయింది.  కృష్ణుడు వెనక్కి తిరిగి చూశాడు. చేతిలో బెత్తంతో అమ్మ నిలబడి ఉంది! అంతే... భయపడినట్టు నటిస్తూ రోటి పైనుంచి దూకి పరుగు లంకించుకున్నాడు. యశోదమ్మ వాడి వెనకాల పరుగెత్తింది. విశ్వాన్ని అంతా తన కడుపులో దాచుకున్న పరమాత్ముడిని పట్టుకోవడానికి యశోదమ్మ పరుగెడుతోంది. యోగులు, మునులు శతాబ్దాల పాటు తపస్సు చేసినా దొరకని ఆ పరబ్రహ్మం... అమ్మ ప్రేమిస్తోందని, అమ్మకు దొరికిపోవాలని నెమ్మదిగా పరుగెడుతున్నాడు. చివరికి యశోదమ్మ అలసిపోవడం చూసి, కృష్ణుడు తానే స్వయంగా అమ్మ చేతికి చిక్కాడు. ఆ సమయాన్ని పోతన గారు ఎంతో అద్భుతంగా చిత్రించారు:

సీ.         స్తంభాదికంబులు దనకు నడ్డంబైన నిట్టట్టు పనిపట్ట నీనివాని 

             నీ తప్పు సైరింపు మింక దొంగిలబోవనేనని మునుముట్ట నేడ్చువాని 

             గాటుక నెఱయంగ గన్నులు నులుముచు వెడలు కన్నీటితో వెగచువాని

             నేదెస వచ్చునో యిది యని పలుమాఱు సురుగుచు గ్రేగంట జూచువాని 

ఆ.వె.     గూడబాఱి పట్టుకొని వెఱపించుచు 

               జిన్ని వెన్నదొంగ చిక్కెననుచు 

               నలిగి కొట్ట జేతులాడక పూబోడి

               కరుణతోడ బాలు గట్టదలచి

స్తంభాలు మొదలైనవి అడ్డం వస్తుంటే తప్పించుకుంటూ, "అమ్మా! ఈ ఒక్కసారికి నా తప్పు క్షమించు, ఇకపై ఎప్పుడూ వెన్న దొంగిలించను" అంటూ ముందే ఏడుస్తున్నవాడిని... కళ్లలో ఉన్న కాటుక కారిపోయేలా చేతులతో కళ్లు నలుపుకుంటూ కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటున్నవాడిని... అమ్మ ఏ వైపు నుండి కొట్టడానికి వస్తుందోనని భయంతో కళ్లెత్తి పదే పదే దొంగచూపులు చూస్తున్న ఆ చిన్నారి కృష్ణుడిని యశోదమ్మ గట్టిగా పట్టుకుంది. "చిన్న వెన్నదొంగ దొరికాడు" అని పైకి కోపంగా గద్దించినా, కోపంతో కొట్టడానికి ఆమె చేతులు రాలేదు. అందుకే, ఆ వెన్నదొంగపై కరుణతో, వాడిని కదలకుండా ఒకచోట కట్టేయాలని నిశ్చయించుకుంది.

అలా పట్టుకున్న కృష్ణుడిని యశోదమ్మ రోటికి కట్టేయడానికి పూనుకుంది. ఆ దృశ్యాన్ని పోతన గారు ఈ క్రింది పద్యంలో ఎంతో ముద్దుగా వర్ణించారు:

                       ఆ లలన గట్టె ఱోలన్ నవనీతచౌర్య లీలుం  

                    గ్జాలున్ బరివిస్మిత గోపాలున్ ముక్తా లలామ ఫాలున్ బాలున్

వెన్న దొంగిలించడమే లీలగా పెట్టుకున్నవాడు, ఎంతో ముద్దుగా తీపి మాటలు మాట్లాడేవాడు, తన లీలలతో తోటి గొల్లపిల్లలను ఆశ్చర్యంలో ముంచెత్తేవాడు, నుదుటిపై ముత్యాల ఆభరణం ప్రకాశిస్తున్నవాడు అయిన ఆ బాలకృష్ణుడిని ఆ యశోదమ్మ రోటికి కట్టడం ప్రారంభించింది.

    కానీ అక్కడే ఒక విచిత్రం జరిగింది! ఆమె ఒక తాడు తీసుకుని కృష్ణుడి నడుముకు, రోటికి కలిపి ముడి వేయబోతే... ఆ తాడు సరిగ్గా రెండు అంగుళాల పొడవు తక్కువైంది. "సరే, ఇది చిన్నదై ఉంటుంది" అని ఇంకొక తాడు తెచ్చి దానికి ముడి వేసి కట్టింది. మళ్ళీ రెండు అంగుళాలు తక్కువైంది! ఇలా ఇంట్లో ఉన్న తాళ్లన్నీ తెచ్చి ముడి వేస్తున్నా... ప్రతిసారీ సరిగ్గా రెండు అంగుళాల తాడే తక్కువవుతోంది! దీనిని పోతన గారు ఎంతో చమత్కారంగా ఇలా చెప్పారు:

                            తజ్జనని లోగిటంగల రజ్జుపరంపరల గ్రమ్మఱన్ సుతుగట్టన్

                       బొజ్జ దిరిగిరాదయ్యె జగజ్జాలములున్న బొజ్జ గట్టన్ వశమే

 ఆ తల్లి తన ఇంట్లో ఉన్న తాళ్లనన్నింటినీ (రజ్జుపరంపరలు) ఒకదానికొకటి ముడివేసి తన కుమారుణ్ణి కట్టడానికి ప్రయత్నించింది. కానీ, ఆ తాడు వాడి బొజ్జ (నడుము) చుట్టూ తిరిగి రావడానికి సరిపోలేదు. ఎందుకంటే... ఈ సమస్త బ్రహ్మాండాలు, లోకాలన్నీ (జగజ్జాలములు) దాగి ఉన్న ఆ పరమాత్ముని ఉదరాన్ని (బొజ్జను) సాధారణ తాళ్లతో బంధించడం ఎవరికైనా సాధ్యమా? (వశమే!)

    యశోదమ్మ ఆశ్చర్యపోయింది, అలసిపోయింది. ముఖమంతా చెమటలు పట్టాయి. ఊరంతా ఉన్న తాళ్లన్నీ తెచ్చినా ఆ చిన్న కృష్ణుడి నడుమును చుట్టలేకపోతున్నాయి. ఎందుకంటే, ఆ చిన్నవాడు సాక్షాత్తు అనంతమైన విశ్వరూపుడు! ఆయన్ని తాళ్లతో బంధించడం ఎవరి తరం?

    అమ్మ పడుతున్న శ్రమను, ఆమె ముఖంలో అలసటను చూసి కృష్ణుడి మనసు కరిగింది. "అమ్మా! నీ భక్తికి, నీ ప్రేమకు నేను లొంగిపోతున్నాను" అనుకుంటూ, తనే స్వయంగా ఆ తాళ్లకు కట్టుబడ్డాడు. ఆఖరికి యశోదమ్మ కృష్ణుడిని ఆ రోటికి కట్టేసి, "ఇక ఇక్కడే ఉండు, కదలకు" అని చెప్పి తన పనుల్లోకి వెళ్ళిపోయింది.

    రోటికి కట్టుబడిన కృష్ణుడు ఊరికే ఉంటాడా? తన అవతార ఉద్దేశంలో ఒకటైన శాపవిమోచనాన్ని నెరవేర్చాలని అనుకున్నాడు. నందనవనంలో రెండు పెద్ద 'మద్ది చెట్లు' (యమలార్జున వృక్షాలు) ఒకదానికొకటి దగ్గరగా ఉండేవి. పూర్వజన్మలో కుబేరుడి కొడుకులైన నలకూబర, మణిగ్రీవులు నారద మహర్షి శాపం వల్ల ఈ చెట్లుగా మారిపోయారు. కృష్ణుడి స్పర్శ తగిలితేనే వారికి శాపవిమోచనం కలుగుతుందని నారదుడు చెప్పాడు.

    కృష్ణుడు ఆ రోలును ఈడ్చుకుంటూ, నెమ్మదిగా ఆ రెండు చెట్ల మధ్యలోకి వెళ్ళాడు. రోలు నిలువుగా చెట్ల మధ్య ఇరుక్కుపోయింది. కృష్ణుడు ఒక్కసారిగా బలాన్ని ఉపయోగించి ఆ రోలును ముందుకు లాగాడు. "ఢం... ఢం..." మంటూ ఒక పెద్ద శబ్దంతో ఆ రెండు మహావృక్షాలు వేళ్లతో సహా కూకటివేళ్లతో నేలకూలాయి! ఆ చెట్ల నుండి ఇద్దరు దివ్య పురుషులు వెలుగులు జిమ్ముతూ బయటకు వచ్చారు. వారు జగద్గురువైన శ్రీకృష్ణుడికి నమస్కరించి, స్తుతించి, శాపవిమోచనం పొంది తమ లోకానికి వెళ్ళిపోయారు.

    ఆ పెద్ద శబ్దానికి నందగోకులంలోని ప్రజలంతా కంగారుగా పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చారు. యశోదమ్మ కూడా గుండెలు బాదుకుంటూ వచ్చింది. అక్కడ చూస్తే... రెండు పెద్ద చెట్లు పడిపోయి ఉన్నాయి, వాటి మధ్యలో చిన్న కృష్ణుడు రోటికి కట్టబడి నవ్వుతూ కూర్చున్నాడు. "నా కొడుక్కి ఏమైపోతుందో" అని యశోదమ్మ ఏడుస్తూ వెళ్ళి, ఆ తాళ్లను విప్పి కృష్ణుడిని గట్టిగా గుండెలకు హత్తుకుంది.

    ఉదరము (కడుపు) నందు దామము (తాడు) చేత కట్టబడినవాడు కాబట్టి, ఆ రోజు నుండి శ్రీకృష్ణుడికి "దామోదరుడు" అనే సార్థక నామం వచ్చింది.

    ఈ లీలను, భగవంతుని మాయను తలచుకుంటూ భాగవతంలో పోతన గారు ముగింపుగా చెప్పిన పరమ అద్భుతమైన పద్యం ఇది:

                       చిక్కడు సిరి కౌగిటిలో జిక్కడు సనకాదియోగి చిత్తాబ్జములన్

                     జిక్కడు శ్రుతిలతికావళి జిక్కె నతడు లీల దల్లిచేతన్ ఱోలన్

సాక్షాత్తు లక్ష్మీదేవి (సిరి) కౌగిలికైనా, సనక సనందనాది మహాయోగుల హృదయ పద్మాల (చిత్తాబ్జములన్) కైనా, వేద వేదాంగాల (శ్రుతిలతికావళి) కైనా లభించని (చిక్కని) ఆ పరమాత్ముడు... కేవలం తన తల్లి అయిన యశోదమ్మ నిష్కల్మషమైన ప్రేమకు లొంగి, ఎంతో సులువుగా (లీలన్) ఆమె చేతికి చిక్కి, రోటికి కట్టుబడ్డాడు!

భగవంతుడిని ధనంతోనో, అధికారంతోనో, బలంతోనో బంధించలేము. కేవలం యశోదమ్మ లాంటి నిష్కల్మషమైన ప్రేమ, భక్తి అనే రెండు అంగుళాల తాడుతో మాత్రమే ఆ పరమాత్ముడిని మన హృదయానికి కట్టేసుకోగలము.


14, మే 2026, గురువారం

 

:: గోశాలలో గుప్త నామకరణం: గర్గాచార్యుల దివ్య దర్శనం :: 

    శ్రీకృష్ణుడు నంద ప్రజలో పెరుగుతున్న సమయంలో, ఒకనాడు యదువంశ కులగురువు, మహాతపస్వి అయిన గర్గాచార్యులు నందుని ఇంటికి విచ్చేస్తారు. ఆయన జ్యోతిష్య శాస్త్రంలో అఖండ పండితుడు. నందమహారాజు పరమ సంతోషంతో ఎదురేగి, అర్ఘ్యపాద్యాదులతో సత్కరించి, "స్వామీ! మీ వంటి మహాత్ములు గృహస్థుల ఇళ్లకు రావడం మా పూర్వజన్మ సుకృతం. నా కుమారులకు జాతక సంస్కారాలు నిర్వహించి, శుభప్రదమైన నామకరణం చేయండి" అని వినమ్రంగా వేడుకుంటూ ఈ విధంగా అంటాడు:

జ్యోతిశ్శాస్త్రులకెల్ల మేటరివి తేజోమూర్తి వాశాంత వి

ఖ్యాత స్ఫూర్తివి బ్రహ్మబోధనుడ వాకర్ణింపు నాపల్కు ని

ర్నీతుండైన గురుండు మానవులకున్ విప్రోత్తముండండ్రు నీ

చాతౌర్యంబున నీకుమారులకు సంస్కారంబు గావింపవే!

 "జ్యోతిష్య శాస్త్రజ్ఞులందరిలోనూ శ్రేష్ఠుడవైనవాడా! తేజోమూర్తివి, దిక్కులన్నిటా వ్యాపించిన కీర్తి గలవాడా! బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని ఉపదేశించగల ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా! నా విన్నపాన్ని ఆలకించు. లోకంలో మానవులకు శాస్త్రవిధిని అనుసరించే గురువే దిక్కు అని పెద్దలు చెప్తారు. కాబట్టి, నీ నేర్పుతో నా కుమారులకు జాతకకర్మ, నామకరణాది సంస్కారాలను దయతో నెరవేర్చు స్వామీ!" అని నందుడు ప్రార్థించాడు.

    నందుని కోరిక విన్న గర్గాచార్యులు ఒక చిక్కును వివరిస్తారు. "నందా! నేను యాదవుల పురోహితుడిని. కంసుడు దేవకీ వసుదేవుల ఎనిమిదవ సంతానం కోసం గాలిస్తున్నాడు. నేను ఇక్కడకు వచ్చి మీ పిల్లలకు నామకరణం చేశానని తెలిస్తే, వీరు వసుదేవుని సంతానమేమో అని కంసుడు అనుమానిస్తాడు. ఆ అనుమానం ఈ పసిపాపల ప్రాణాలకు ముప్పు తెచ్చే అవకాశం ఉంది" అని హెచ్చరిస్తారు. రాజకీయం మరియు భక్తి రెండింటినీ మేళవించి గర్గాచార్యులు మాట్లాడిన తీరు ఇక్కడ గమనార్హం.

    దానికి నందుడు స్పందిస్తూ, ఎవరికీ తెలియకుండా అత్యంత రహస్యంగా ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిద్దామని సూచిస్తాడు. ఏ విధమైన బాజాభజంత్రీలు లేకుండా, పవిత్రమైన గోవుల సమక్షంలో, గోశాల మధ్యలో నామకరణోత్సవం నిరాడంబరంగా మొదలవుతుంది. లోక రక్షకుడైన పరమాత్మకు లోకమంతటా చాటి చెప్పి పండుగ చేయాలని ఉన్నా, రక్షణ దృష్ట్యా ఆ తండ్రి పడే తపన ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

    ముందుగా రోహిణీ నందనుడిని చూసి గర్గాచార్యులు ఇలా అంటారు: "నందా! ఈ బాలుడు తన గుణగణాలతో చుట్టుపక్కల వారందరినీ ఆనందింపజేస్తాడు, కాబట్టి ఇతడు 'రాముడు' అని పిలవబడతాడు. అత్యంత బలశాలి కాబట్టి 'బలు' డనీ, ఒక గర్భం నుండి లాగబడి మరొక గర్భంలో ప్రవేశపెట్టబడినవాడు కావటం చేత 'సంకర్షణుడు' అని పిలవబడతాడు" అని చెప్పి 'బలరాముడు' గా నామకరణం చేశాడు.

    తరువాత యశోదమ్మ ఒడిలో ఉన్న నీలమేఘ శ్యాముని చూసి గర్గాచార్యులు పరవశించిపోతారు. "ఈ బాలుడు గత యుగాలలో తెలుపు, ఎరుపు, పసుపు వర్ణాలను ధరించాడు. ఇప్పుడు ఈ ద్వాపరంలో నీల వర్ణంలో (నల్లగా) ఉన్నాడు కాబట్టి 'కృష్ణుడు' అని పిలవండి. వసుదేవుని కుమారుడు కాబట్టి 'వాసుదేవుడు' అని కూడా ఇతనిని పిలవవచ్చు. నందా! ఈ బాలుడికి అనేక గుణాలు, రూపాలు, కర్మలు ఉండటం చేత ఇంకా ఎన్నో పేర్లు వస్తాయి. ఈ బిడ్డవల్ల మీరు అన్ని దు:ఖాలనుండీ గట్టెక్కుతారు. అంతేకాదు, ఈ బాలుడి వల్ల దుష్ట శిక్షణం, శిష్ట రక్షణం కూడా జరుగుతుంది. ఈ కుమారుడు శ్రీమహావిష్ణువుతో సమానమైన వాడు. ఇతడు ఉన్నచోట ధర్మం, విజయం స్థిరంగా ఉంటాయి" అని ఆ పరమాత్మ తత్వాన్ని నందుడికి సూచనప్రాయంగా తెలియజేస్తారు.

    నామకరణం ముగిసిన తర్వాత గర్గాచార్యులు ఆశీర్వదించి వెళ్లిపోతారు. నందుడు, యశోదమ్మ తమ అదృష్టానికి మురిసిపోతారు. సాక్షాత్తు పరమాత్మే తమ ఇంట్లో బిడ్డగా పెరుగుతున్నాడన్న సత్యాన్ని గర్గాచార్యులు సూచనప్రాయంగా చెప్పడంతో నందుని హృదయం భక్తితో నిండిపోతుంది. గోకులంలో గోపికలందరికీ తమ ముద్దుల కన్నయ్యకు "కృష్ణ" అనే పేరు దొరికిందని తెలిసి సంబరాలు చేసుకుంటారు.

    బ్రహ్మాది దేవతలకు కూడా లభించని ఆ పరమాత్మ దర్శనం, నామకరణ భాగ్యం ఒక గోశాలలో అతి సామాన్యంగా జరగడం భగవంతుని 'సౌలభ్యాన్ని' (భక్తులకు సులభంగా దొరికే గుణం) చాటిచెబుతుంది.

  ద్రౌపది నవ్వు       శ్రీమహాభారత కథాగమనమును మలుపు త్రిప్పిన సంఘటనలందు " ద్రౌపది నవ్వు" ప్రముఖమైనదిగా చెప్పబడుతుంది. మన కెదురుగ ను...